II SA/Wa 2361/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło Sędziowie WSA Anna Mierzejewska (spr.) WSA Eugeniusz Wasilewski Protokolant: Beata Gibzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2005 r. sprawy ze skargi E. T. na decyzję Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. , na podstawie art. 82 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. z 2004 r. nr 39 , poz. 353 z późn. zm./ po rozpatrzeniu wniosku Pani E. T. z dnia [...] lutego 2004 r. w sprawie przyznania emerytury specjalnej postanowił odmówić przyznania emerytury. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 82 ust 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Przyznanie lub odmowa przyznania emerytury lub renty na podstawie tego upoważnienia ma charakter uznaniowy. Przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznania tych świadczeń. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter np. wybitne zasługi w jakiejś dziedzinie. Dnia 5 sierpnia 2004 r. E. T. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją w dniu [...] lipca 2004 r. Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej decyzją nr [...] z dnia [...] września 2004 r., na skutek wniosku Pani E. T. z dnia 5 sierpnia 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 60 z późn . zm./ postanowił utrzymać w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes Rady Ministrów wskazał, że świadczenia w trybie art. 82 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyznawane są osobom, które nie mogą podjąć pracy z uwagi na wiek lub stan zdrowia, o ile w sprawie występują ponadto okoliczności uzasadniające potraktowanie sytuacji wnioskodawcy w sposób wyjątkowy. Z akt sprawy wynika, że Pani E. T. wychowuje dwóch synów, starszy urodzony w 1987 r. cierpi na [...], młodszy urodzony w 1992 r., jest leczony z powodu [...]. Pani E. T. posiada łączny okres ubezpieczenia 15 lat i 5 miesięcy. Według informacji z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej rodzina otrzymuje zasiłek stały z tytułu opieki nad dziećmi w wysokości 418 zł, zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne w łącznej kwocie 368 zł . Mąż w/w pracuje w firmie budowlanej z wynagrodzeniem około 600 zł miesięcznie. Rodzina objęta jest pomocą socjalną od 1997 r. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń w szczególnym trybie brana jest pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, chociaż nie stanowi ona jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń, gdyż nie są to świadczenia o charakterze socjalnym. Niewątpliwie sytuacja materialna i bytowa rodziny T. jest trudna, jednak powyższe okoliczności nie uzasadniają przyznania świadczenia w trybie art. 82 ust 1 cytowanej ustawy. Od powyższej decyzji Pani E. T. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: * art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez nieurzeczywistnienie zasad sprawiedliwości społecznej, * art. 82 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz. U. z 2004 r. Nr 3, poz. 353 z późn. zm./, poprzez odmowę przyznania jej świadczenia, wobec nie uznania, że nie wypracowała okresów koniecznych dla przyznania emerytury wskutek szczególnych okoliczności tj. sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi, * art. 77 kpa poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, * art. 80 kpa poprzez dokonanie oceny dowodów z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o jej oddalenie wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, ale z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podnosi skarżący. Zezwala na to treść art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, a mianowicie Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednak Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 z późn. zm./. W dniu 5 lutego 2004 r. E. T. złożyła wniosek do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie emerytury w drodze wyjątku. Przepisy kpa przyjęły zasadę ograniczonego formalizmu w zakresie formy i treści takich podań. Spełnienie jednak tych ograniczonych wymagań formalnych jest niezbędną przesłana skuteczności prawnej danej czynności procesowej strony lub uczestnika postępowania. Zgodnie z treścią art. 63 § 2 kpa - podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Zgodnie z § 3 powołanego wyżej przepisu podanie powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis warunkuje, że żądanie pochodzi od osoby określonej jako wnosząca podanie. Podanie wniesione w dniu 5 lutego 2004 r. do Prezesa Rady Ministrów nie zostało przez wnioskodawczynię podpisane. Wobec tego, że podanie było dotknięte brakiem formalnym, organ powinien pod rygorem art. 64 § 2 kpa /pozostawienie podania bez rozpoznania/ wezwać wnioskodawczynię do uzupełnienia braku. Mimo to organ nie wezwał wnioskodawczyni do uzupełnienia braku w trybie art. 64 § 2 kpa i rozpoznał podanie chociaż nie wywołało ono skutków prawnych. Brak podpisu strony, gdy nie zostanie usunięty uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania tj. możność jego rozpoznania. Wobec przytoczonych okoliczności, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa skutkującym stwierdzeniem ich nieważności. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. Na podstawie art. 152 w/w ustawy stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.