II SA/Wa 237/12

PostanowienieWSA w Warszawie2012-05-11

Skład orzekający: Referendarz sądowy Wojciech Wiktorowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przyznanego bezrobotnemu podlega oddaleniu, jeśli ustawa przewiduje ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych w tego typu sprawach?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przyznanego bezrobotnemu podlega oddaleniu, ponieważ ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych w tego typu sprawach. Skutek w postaci zwolnienia następuje z mocy prawa z chwilą wniesienia skargi. Natomiast wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu powinien zostać uwzględniony, jeśli strona wykaże, że jej dochody pozwalają jedynie na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania i nie jest w stanie ponieść kosztów profesjonalnego pełnomocnika.
Stan faktyczny
A.W. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jej jedynym dochodem jest świadczenie rentowe w wysokości 682,67 zł brutto. Miesięczne wydatki na utrzymanie lokalu i mediów wynoszą około 400 zł. Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przyznanego bezrobotnemu.
Rozstrzygnięcie
1. Oddalono wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. 2. Ustanowiono w niniejszej sprawie dla A.W. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócono się do Okręgowej Rady Adwokackiej.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. z dnia [...] marca 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.W. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia: 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić w niniejszej sprawie dla A.W. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]. A.W. wnioskiem z dnia [...] marca 2012 r., uzupełnionym dodatkowym oświadczeniem oraz dokumentami źródłowymi, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Z treści wniosku, ww. oświadczenia i przedstawionych dokumentów źródłowych wynika, że wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a osiągany w tym gospodarstwie dochód sprowadza się do kwoty przyznanego jej świadczenia rentowego w wysokości 682,67 zł brutto (597,23 zł netto). Z kolei, średnie, miesięczne, podstawowe wydatki w gospodarstwie domowym skarżącej (opłaty eksploatacyjne za lokal mieszkalny oraz media) wynoszą każdorazowo ok. 400 zł. W myśl zaś art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "b" ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi A.W., ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie wydanie w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przyznanego bezrobotnemu w oparciu o przepisy ustawy 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.). Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi), poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ppsa, postanowiono, jak w pkt 1 sentencji. Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W tej zaś części wniosku, skarżąca wykazała, że osiągany w jej gospodarstwie domowym dochód pozwala jej wyłącznie na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania, a tym samym nie jest ona w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W związku z tym należało uznać, że zostały spełnione przesłanki obligujące do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w pkt 2 sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło