II SA/Wa 2373/11
WyrokWSA w Warszawie2012-02-08
Skład orzekający: Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, definiujący gospodarstwo domowe, może stanowić samodzielną podstawę do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, jeśli wnioskodawca faktycznie nie zamieszkuje w lokalu, ale posiada do niego tytuł prawny?Ratio decidendi
Sąd uznał, że art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, który definiuje pojęcie gospodarstwa domowego, nie stanowi samodzielnej podstawy do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Wykładnia tego przepisu jako wymogu faktycznego zamieszkiwania w lokalu, podczas gdy wnioskodawca posiada tytuł prawny, jest niedopuszczalna, ponieważ wprowadza pozaustawowe kryterium odmowy i zawęża krąg uprawnionych. Organy administracji nie wykazały również, że zachodzą przesłanki odmowy określone w art. 7 ust. 3 ustawy.Stan faktyczny
Wnioskodawca W. L. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Prezydent odmówił przyznania dodatku, powołując się na ustalenia wywiadu środowiskowego, z których wynikało, że wnioskodawca nie zamieszkuje w lokalu, którego jest najemcą, co organ uznał za sprzeczne z definicją gospodarstwa domowego zawartą w art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. W skardze do WSA wnioskodawca wyjaśnił przyczyny swojej nieobecności w lokalu, wskazując na jego zły stan techniczny i konieczność przeprowadzania remontów, a także na okresowe przebywanie poza Warszawą.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] W. i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Protokolant ref. staż. Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...] lipca 2011 r., 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Prezydent [...] W. decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r., działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 6 ust. 10, art. 7 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. (Dz. U. Nr 84, poz. 587), odmówił przyznania W. L., zam. w W. ul. [...], dodatku mieszkaniowego.
W uzasadnieniu podał, że w wyniku przeprowadzenia w dniu 27 czerwca 2011 r. wywiadu środowiskowego przez pracowników Wydziału Zasobów Lokalowych ustalono, iż wnioskodawca nie zamieszkuje w lokalu, którego jest najemcą. Zgodnie bowiem z treścią art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawo do zamieszkania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby.
W odwołaniu od powyższej decyzji W. L. uznał stawiane mu zarzuty oraz odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego za krzywdzące i nieuzasadnione. Wskazał, że w dniu 25 lipca złożył w Wydziale Zasobów Mieszkaniowych pismo wyjaśniające i jest gotów wyjaśnić wszelkie zastrzeżenia w wyznaczonym terminie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazało, że warunkiem niezbędnym do przyznania dodatku mieszkaniowego jest zamieszkiwanie w lokalu, którego wniosek dotyczy. Natomiast odwołujący od wielu miesięcy, bez względu na przyczynę tego stanu, nie mieszka w przedmiotowym lokalu przy ul. [...] w W.
Organ stwierdził, iż art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych określa wymóg faktycznego "zajmowania lokalu" przez osobę ubiegającą się o dodatek. Sam odwołujący przyznaje, że w lokalu przy ul. [...] nie przebywa od kilku miesięcy, a zatem nie można uznać, że ten lokal zajmuje.
Organ podniósł, że decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego nie ma charakteru uznaniowego i wobec tego nie jest możliwe uwzględnienie wniosku, gdy nie są spełnione wszystkie pozytywne przesłanki ustawowe.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. L. podał, że w 2010 r. lokal, w którym zamieszkuje, dwa razy uległ zalaniu (pion łazienkowy i pion kuchenny), a mieszkanie w efekcie zostało zdewastowane, pojawiły się w nim ponadto szczury i insekty. Ze względu na niskie dochody, prace remontowo-porządkowe zmuszony był wykonywać sam. Zły stan zdrowia spowodował zaś ich wydłużenie.
Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem, że lokal jest w stanie pozwalającym na stałe przebywanie.
Wskazał, że od listopada 2010 r. do kwietnia 2011 r., w ciągu dnia przeprowadzał powierzchowny remont lokalu, natomiast spał poza miejscem zamieszkania. Podkreślił, że główny remont dotyczący wymiany pionów wodno-kanalizacyjnych wyznaczono na jesień 2011 r.
Wyjaśnił również, że w miesiącach kwiecień–październik każdego roku przebywa w ogrodzie rodzinnym SGGW poza Warszawą, a nadto, iż systematycznie realizuje wszystkie zobowiązania dotyczące lokalu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do brzemienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2012 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4 przysługuje:
– najemcy oraz podnajemcom lokali mieszkalnych,
– osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego,
– osobom mieszkającym w lokalach znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych,
– innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem,
– osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny (ust. 1).
Dodatek mieszkaniowy przysługuje na podstawie tylko jednego z tytułów wymienionych w ust. 1 (ust. 2).
Bezsporne jest, że W. L. jest najemcą lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., a zatem jest podmiotem uprawnionym do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy. Organy nie wykazały natomiast, że zalicza się on do kręgu osób, którym odmawia się przyznania dodatku mieszkaniowego, wymienionych w art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W myśl bowiem wskazanego przepisu, organ, o którym mowa w ust. 1 (wójt, burmistrz, prezydent miasta) odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że:
1. występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby mieszkaniowe,
2. faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji, o której mowa w ust. 1.
Ponadto odmowa złożenia oświadczenia (o stanie majątkowym), stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego (art. 7 ust. 4 zd. 2).
Organ pierwszej instancji podstawę do odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego wywiódł z przepisu art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z jego treścią, przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby.
Powołany przepis stanowi jedynie definicję gospodarstwa domowego i koresponduje z treścią art. 3 ust. 1 omawianej ustawy, uzależniającego przyznanie dodatku mieszkaniowego od średniego miesięcznego dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Nie stwarza natomiast, w ocenie Sądu, podstawy do odmowy przyznania dodatku. Wykładnia przepisu art. 4 zastosowana w niniejszej sprawie, a polegająca na przyjęciu, iż konieczne jest zamieszkiwanie w lokalu wskazanym we wniosku w istocie wprowadza pozaustawowe kryterium odmowy przyznania świadczenia. Taka wykładnia jest niedopuszczalna, gdyż wprowadza zawężenie kręgu uprawnionych do dodatku mieszkaniowego.
W okolicznościach niniejszej sprawy trzeba też zwrócić uwagę, że skarżący podał wiarygodne, bo poparte dowodami, powody niemożności zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, co jednak nie zostało wzięte pod uwagę przez organy administracji publicznej i świadczy o braku wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło