II SA/Wa 2375/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] działając na podstawie art. 223 ust. 1, 4 i 7 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323) mianował M. S. z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] celnego w korpusie [...] Służby Celnej. Pismem z dnia 19 listopada 2010 r. wymieniona złożyła odwołanie od aktu mianowania, domagając się jego uchylenia i orzeczenia o mianowaniu na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. M. S., podała, iż nie zgadza się z określeniem stopnia w korpusie [...] Służby Celnej, bowiem zgodnie z art. 223 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu aspiranta celnego starszego aspiranta celnego albo podkomisarza celnego lub zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż w pkt 1 i w ust. 2 – określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Zaznaczyła jednocześnie, iż do służby stałej, mianowana została w dniu [...] lipca 2000 r. Od dnia [...] grudnia 1991 r. do dnia [...] maja 2004 r. wykonywała obowiązki na stanowisku Kierownika Zmiany. Z powyższego wynika, że w dniu mianowania na stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej, spełniała wszystkie kryteria obligujące Dyrektora Izby Celnej w [...] do mianowania na stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej. Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie określenia korpusu. Organ administracji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej, w terminie do dnia 30 listopada 2009 r., wynikał wprost z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, w myśl którego w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy, kierownik urzędu obowiązany był dokonać mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Organ wskazał, że regulacja ta była wyrazem wpływu nowej ustawy o Służbie Celnej, na stosunek służbowy funkcjonariusza celnego, powstały pod rządami dotychczasowej ustawy. Procedura przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach uregulowana została w art. 223 ust. 2 – 6 ustawy. Zadaniem organu, było umieszczenie danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska, bądź pełnionych obowiązków. Badając zasadność żądania odwołującej dotyczącą mianowania na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, organ uznał, że w jej przypadku przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, nie mógł mieć zastosowania. Odwołująca się w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, czyli w dniu 30 października 2009 r. zajmowała stanowisko [...] celnego i posiadała stopień służbowy [...] celnego. Mianowanie do korpusu [...] Służby Celnej o którym mowa w art. 223 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. dotyczyło wyłącznie funkcjonariuszy zajmujących bądź wyższe stanowiska kierownicze, bądź stanowisko: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Posiadany przez odwołującą stopień [...] celnego, nie upoważniał do określenia stopnia w korpusie [...]. Dlatego też obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w [...] było mianowanie M. S. na stopień w korpusie [...] Służby Celnej zgodnie z art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej. Szef Służby Celnej wskazał, iż nie neguje faktu, wykonywania w przeszłości przez odwołującą obowiązków na stanowisku związanym z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Znajduje to bowiem potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach osobowych. Jednakże, przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, uzależnia mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych od zajmowania, bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, albo pełnienia obowiązków na tym stanowisku. Bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy odwołująca zajmowała stanowisko [...] celnego i posiadała stopień [...] celnego, stąd też przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania. W myśl art. 223 ust. 4 funkcjonariuszowi który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu młodszego aspiranta celnego, starszego dyspozytora celnego lub dyspozytora celnego określa się stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej. Użyty w przepisie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" nie powinien być rozumiany jako dowolny okres poprzedzający jej wejście w życie. Dzieje się tak dlatego, iż ww. przepis umiejscowiony został w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Oznacza to, że reguluje on wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawić się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań. Zgodnie z § 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych. Mianowanie na stopień służbowy na podstawie art. 223 ustawy, miało na celu mianowanie na stopień odpowiadający dotychczasowej pozycji w hierarchii katalogu stopni służbowych, a tylko w ściśle określonych przypadkach, wskazanych w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy stanowiło awans. M. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła o uchylenie w całości decyzji Szefa Służby Celnej z dnia [...] sierpnia 2011 r. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię i zawężający charakter interpretacji organu odwoławczego odnośnie zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy". Wymieniona zaznaczyła, iż organ naruszył naczelną zasadę wykładni literalnej, iż nie wymaga interpretacji to co jest zrozumiałe i jasne. Wykładnia językowa wymienionego przepisu jednoznacznie wskazuje, że odnosi się on do całego okresu poprzedzającego wejście w życie ustawy o Służbie Celnej, a nie do okresu bezpośrednio poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy. Na poparcie swego stanowiska skarżąca powołała się na uchwałę SN z dnia 13 stycznia 1995 r. sygn. akt III CZP 174/94 oraz na orzeczenie NSA z dnia 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04 (LEX Nr 165717). W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Stosownie zaś do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarżącego, ani powołaną podstawą prawną. Rozpatrywana zgodnie powołanymi zasadami skarga, zasługuje na uwzględnienie choć z innych względów niż w niej wskazane. Nadmienić należy, iż Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 czerwca 2010 r. o sygn. akt II PZP 5/10 wpisanej do zasad prawnych, potwierdził możliwość kontroli przez organ II instancji aktów mianowania funkcjonariuszy celnych, wydanych na podstawie przepisów art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Podczas badania prawidłowości przypisania funkcjonariusza do określonego korpusu Służby Celnej, należy więc stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołanie od decyzji organu I instancji, zgodnie z treścią art. 129 § 2 kpa wnosi się za pośrednictwem tego organu, do organu II instancji w terminie 14 dni, od daty otrzymania decyzji organu I instancji. Natomiast zgodnie z treścią art. 16 § 1 kpa decyzja organu I instancji, od której nie wniesiono w zakreślonym terminie odwołania, staje się ostateczna. W niniejszej sprawie, M. S. wniosła odwołanie w dniu 19 listopada 2010 r., czyli po upływie niemalże roku, od dnia doręczenia jej aktu mianowania. Do odwołania nie dołączono wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W opisanym stanie faktycznym, organ odwoławczy winien w trybie art. 134 kpa wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Organ obowiązku tego nie wykonał, co stanowi podstawowe uchybienie proceduralne w niniejszej sprawie, skutkujące wadliwością wydanej w trybie odwoławczym decyzji. Szef Służby Celnej przystąpił do rozpatrzenia odwołania i wydał w tym zakresie decyzję, mimo iż bezsporne było wniesienie tego odwołania przez skarżącą z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Rozpatrywanie przez organ II instancji odwołania od aktu mianowania oraz wydanie decyzji w tym przedmiocie było działaniem pozbawionym podstawy prawnej. Dotknięta taką wadą zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej, nie może funkcjonować w obrocie prawnym, bowiem dotyczy materii rozstrzygniętej wcześniej decyzją ostateczną - aktem mianowania Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Powyższe czyni koniecznym stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Nie można się zgodzić ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w niniejszej sprawie nie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania, albowiem akt mianowania nie zawierał pouczenia o odwołaniu. Pogląd organu, że w takim przypadku 14 dniowy termin, na wniesienie odwołania na decyzję "nie biegnie", nie jest prawnie uzasadniony, co więcej, narusza wprost dyspozycję art. 129 § 2 kpa. Nie istnieje na gruncie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego norma, która z brakiem stosownego pouczenia o odwołaniu, łączyłaby ustanie mocy obowiązującej przepisu art. 129 § 2 kpa, który ustanawia 14 dniowy termin do złożenia odwołania. Ustawodawca stworzył możliwość przywrócenia terminu, jeśli został on uchybiony bez winy strony. Brak stosownego pouczenia o środkach odwoławczych nie stwarza możliwości złożenia przez stronę odwołania w nieograniczonym czasie, ale jedynie z zachowaniem zasad określonych w art. 58 i art. 59 kpa. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 ust. 1 w związku z art. 120 ppsa, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.