II SA/Wa 2377/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Agnieszka Góra – Błaszczykowska Sędzia WSA – Janusz Walawski Protokolant – sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania – stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, – zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Dyrektor Izby Celnej w T. aktem mianowania z dnia [...] listopada 2009 r., działając na podstawie art. 223 ust. 1, 5 i 7 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), z dniem [...] listopada 2009 r. mianował skarżącego R. W. na stopień służbowy [...] w korpusie podoficerów Służby Celnej. Powyższa decyzja została doręczona skarżącemu w dniu [...] listopada 2009 r., co wynika z jego podpisu i adnotacji o jej otrzymaniu. W odwołaniu do Szefa Służby Celnej z dnia [...] listopada 2010 r. doręczonym osobiście organowi – a co wynika z pisma Zastępcy Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] – w dniu [...] listopada 2010 r., skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i zarzucił, że w jego sytuacji winien mieć zastosowanie przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, bowiem w przeszłości pełnił służbę na stanowiskach, które następnie wymienił, a związanych z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu stwierdził, że obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej wynikał wprost z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy, kierownik urzędu dokona mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe i regulacja ta była wyrazem wpływu nowej ustawy o Służbie Celnej na stosunek służbowy funkcjonariusza celnego, powstały pod rządami dotychczasowej ustawy. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach uregulowany został w art. 223 ust. 2 – 6 ustawy i w świetle powołanych przepisów, zadaniem organu było umieścić danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków. Z kolei stosownie do art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy: zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 – określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Jednakże w przypadku skarżącego ten ostatni przepis ustawy nie mógł mieć zastosowania, ponieważ w dniu 31 października 2009 r., czyli przed dniem wejścia w życie ustawy, zajmował on stanowisko [...] i posiadał stopień służbowy [...]. Dodano również, że jest rzeczą niekwestionowaną, iż skarżący w przeszłości pełnił obowiązki na stanowisku związanym z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Zatem obowiązkiem organu pierwszej instancji było mianowanie skarżącego, stosownie do treści art. 223 ust. 5 ustawy, na stopień w korpusie podoficerów Służby Celnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący R. W. zarzucił powyższej decyzji: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, 2. naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP, poprzez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa oraz art. 6 k.p.a., poprzez niezastosowanie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy i instrumentalne stosowanie prawa na skutek uznania pisemnego "polecenie" Szefa Służby Celnej zawartego w piśmie nr [...], 3. naruszenie art. 32 Konstytucji RP i wynikającej z niego zasady równego traktowania obywateli przez władze publiczne oraz zakazu dyskryminacji, poprzez nierówne określanie stopni służbowych wobec funkcjonariuszy zajmujących stanowiska kierownicze przed dniem wejścia w życie ustawy o Służbie Celnej i dyskryminowanie tych funkcjonariuszy, którzy pełnili te stanowiska wcześniej niż w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 31 października 2009 r., 4. naruszenie przepisu art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji z zaniechaniem dokonania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez nierozważenie doświadczenia związanego z pełnieniem służby na stanowisku kierowniczym (art. 223 ust. 3 pkt 2 i ust. 7 ustawy o Służbie Celnej) oraz pominięcie kwestii kierowania przez niego pracą podległych funkcjonariuszy i pracowników przed wejściem w życie ustawy w okresie od dnia [...] sierpnia 2005 r. do dnia [...] października 2006 r., 5. naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, oraz dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności brak jakiegokolwiek odniesienia do doświadczenia związanego z pełnieniem służby na stanowisku kierowniczym przez niego przed dniem wejścia w życie ustawy, 6. naruszenie art. 8 k.p.a., tj. wynikającej z niego zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie obywateli do organów Państwa oraz pogłębiając świadomość i kulturę prawną obywateli, poprzez zastosowanie niewłaściwej podstawy prawnej aktu mianowania z pominięciem przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej oraz nadmierny formalizm i automatyzm stosowany w miejsce merytorycznego rozpoznania sprawy, 7. naruszenie art. 9 k.p.a., tj. wynikającej z niego zasady udzielania informacji, poprzez niewyjaśnienie przesłanek rozstrzygnięcia dotyczących doświadczenia związanego z pełnieniem służby na stanowisku kierowniczym przez niego przed dniem wejścia w życie ustawy oraz oparcie uzasadnienia decyzji wyłącznie na przytoczeniu i wyjaśnieniu przepisów ustawy o Służbie Celnej w przedmiocie mianowania. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu natomiast rozwinął powyższe zarzuty i w głównej mierze przytoczył argumentację zawartą w odwołaniu kładąc akcent na fakt pełnienia w przeszłości służby na stanowiskach, które były związane z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, oraz że użyty w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinien być rozumiany, zgodnie z wykładnią językową, jako dowolny okres poprzedzający wejście w życie ustawy. Zatem skoro był na stanowisku związanym z podporządkowaniem funkcjonariuszy, a miało to miejsce przed dniem 31 października 2009 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, to obligowało to organ do mianowania go na stopień w korpusie oficerów młodszych. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w myśl którego, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz nie może wydać nawet orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Stosownie do treści art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnosi się za pośrednictwem tegoż organu do organu drugiej instancji w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji organu pierwszej instancji, zaś w myśl art. 16 k.p.a., decyzja organu pierwszej instancji, od której nie wniesiono w powyższym terminie odwołania, staje się ostateczna. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że R. W. doręczono decyzję organu pierwszej instancji w dniu [...] listopada 2009 r., co wynika z poczynionej na niej odręcznej adnotacji skarżącego i jego podpisu. Zatem ostateczny termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...] grudnia 2009 r. o godz. 24.00. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący złożył odwołanie w dniu [...] listopada 2010 r., co wynika z pisma Zastępcy Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], a zatem z uchybieniem terminu. Jeśli więc organ rozpoznał to odwołanie wydając zaskarżoną decyzję w dniu [...] września 2011 r., to tym samym dopuścił się rażącego naruszenia przepisu art. 129 § 2 k.p.a. i art. 16 k.p.a. w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem rozpoznając środek odwoławczy wniesiony z uchybieniem terminu i który nie został przywrócony, dokonał weryfikacji decyzji w zwykłym postępowaniu administracyjnym, od której przysługiwało odwołanie. Skoro zaś tak, to zbędne staje się – jako przedwczesne – odnoszenie do zarzutów ze skargi i w tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.