II SA/Wa 2379/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o utracie prawa do pobierania świadczenia przedemerytalnego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu W. K. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu [...] lutego 2013 r.) skarżący W. K. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. We wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, której emerytura w wysokości 1.552,39 zł stanowi ich wyłączne źródło utrzymania. Jako składniki majątku małżonków skarżący wskazał dom jednorodzinny o powierzchni 110 m kw oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,2 ha przeliczeniowego. Z dokumentów nadesłanych przy piśmie z dnia [...] marca 2013 r. (w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego) wynika, że skarżący wraz z żoną prowadzą produkcję rolną (faktury za zakup nawozów na kwoty 966 zł i 252 zł w aktach sprawy). W dniu [...] grudnia 2012 r. skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów z funduszy Unii Europejskiej w wysokości 2.908,14 zł. Skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych (zaświadczenie z ww. urzędu z dnia [...] lutego 2013 r. w aktach sprawy). Natomiast małżonka skarżącego pobiera emeryturę w wysokości 1.552,39 zł (decyzja ZUS Oddział w O. z dnia [...] marca 2012 r. o waloryzacji emerytury w aktach sprawy). Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] sierpnia 2015 r. (ww. orzeczenie w aktach sprawy). Jako miesięczne wydatki skarżący wymienił: opłatę za energię elektryczną – ok. 490 zł, opłatę za gaz – 144 zł, opłatę za telefon komórkowy – 56 zł (rachunki w aktach sprawy). Skarżący przedstawił również wyciąg ze swojego rachunku bankowego za okres od [...] grudnia 2012 r. do [...] lutego 2013 r., na którym saldo końcowe przekraczało 13.000 zł oraz wyciąg z rachunku bankowego swojej małżonki za okres od [...] grudnia 2012 r. do [...] marca 2013 r., na którym były zgromadzone środki pieniężne w kwocie ok. 1.250 zł. Ponadto skarżący przedłożył rachunek za usługi stomatologiczne obejmujący kwotę 2.650 zł. Rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, na wstępie podnieść należy, że stosownie do treści przepisu art. 239 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Przedmiotem zaskarżenia niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o utracie prawa do pobierania świadczenia przedemerytalnego. Dlatego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych pozostaje bezprzedmiotowy. Zatem rozpoznaniu będzie podlegać wyłącznie żądanie dotyczące ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego nie zasługuje na uwzględnienie. Podnieść bowiem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Niedopuszczalna jest zatem sytuacja, gdy strona regulując ciążące na niej zobowiązania żąda, by koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego pokrywał jej Skarb Państwa. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ogranicza krąg osób, którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, do osób bardzo ubogich, które mają problemy z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych (takich jak np. wyżywienie czy zakup leków niezbędnych w procesie leczenia) i nie są w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem skarżący i jego małżonka pokrywają koszty utrzymania domu (w wysokości co najmniej 700 zł miesięcznie) oraz koszty związane z prowadzoną produkcją rolną (m.in. zakup nawozów). Skarżący był również w stanie sfinansować usługi stomatologiczne w wysokości 2.650 zł. Ponadto środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych małżonków (w sumie ponad 14.000 zł) pozwalają na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.