II SA/Wa 2383/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Asesor WSA Joanna Kubę Asesor WSA Janusz Waławski (spraw.) Protokolant: Joanna Ukalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2005 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] odmówił przyznania T. B. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ podał m.in., wnioskodawczyni na przestrzeni 51 lat życia posiada udowodniony łączny okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 22 lata, 4 miesiące i 18 dni. Jednakże, od dnia 28 maja 1998 r. do czasu powstania całkowitej niezdolności do pracy w lipcu 2003 r., tj. po ponad 5 latach nie został udokumentowany żaden okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalno- rentowe. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] sierpnia 2004 r. i w jej uzasadnieniu podał, że w okresie od dnia 23 sierpnia 1985 r. do dnia 27 lipca 1987 r. wystąpiła przerwa w zatrudnieniu wnioskodawczyni. Ponadto, ostatnio udowodniony okres składkowy przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy przypada na dzień [...] maja 1998 r. Z akt sprawy nie wynika, że po upływie tej daty wnioskodawczyni nie mogła kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności i biorąc pod uwagę fakt, że wówczas nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Całkowita niezdolność do pracy została stwierdzona w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS w dniu [...] stycznia 2004 r. i powstała ona od dnia [...] lipca 2003 r., okresowo do lutego 2005 r. W tym stanie rzeczy nie stwierdzono, że zachodzą szczególne okoliczności, które były powodem nie spełnienia warunków ustawowych do przyznania renty. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez T. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła, że zaskarżona decyzja "narusza przepisy zasad współżycia społecznego, wynikające z kodeksu cywilnego i Konstytucji RP". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 118 z późn. zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione w przytoczonym przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Podkreślić należy, iż pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji organu nie oznacza, iż ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego organ jest zobowiązany do bezwzględnego przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Z mocy art. 7 tej ustawy zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest także zobowiązany do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego, zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. W rozpatrywanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszył powyżej określone reguły procesowe. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarżąca nie spełniła jednej z czterech przesłanek i tym samym nie mogła otrzymać świadczenia w drodze wyjątku. W ocenie organu skarżąca nie wykazała, że w jej przypadku zachodziły szczególne okoliczności, wskutek których nie nabyła prawa do emerytury lub renty na warunkach wymaganych w ustawie. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można podzielić tej oceny. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca na przestrzeni 52 lat życia miała udowodniony łączny okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 22 lat, 4 miesięcy i 18 dni, a w ostatnim 10 - leciu przed orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy okres ten wynosił 4 lata, 9 miesięcy i 23 dni. Nie ulega wątpliwości, że ostatnim dniem opłacania przez skarżącą składek na ubezpieczenie społeczne był dzień [...] maja 1998 r. Po tym dniu skarżąca podaje, że poszukiwała pracy, ale jej nie znalazła. Jej zdaniem, ograniczeniem w otrzymaniu pracy było jej wykształcenie (podstawowe). Pracowała dorywczo, aż nagła choroba narządu ruchu ([...]) uniemożliwiła jej wykonywanie jakiejkolwiek pracy, czy też działalności gospodarczej objętej ubezpieczeniem społecznym. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, organ powinien ponownie dokonać oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również, o ile uzna to za konieczne, uzupełnić go i rozstrzygnąć, czy w niniejszej sprawie nie została jednak spełniona przesłanka szczególnych okoliczności, uzasadniająca przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku. Okolicznościami, które za tym przemawiają są: staż ubezpieczeniowy skarżącej, brakujące 2 miesiące i 7 dni do wymaganego 5-letniego okresu w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy oraz sytuacja rodzinna i materialna skarżącej. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł jak w sentencji.