II SA/Wa 2390/13

WyrokWSA w Warszawie2014-09-17

Skład orzekający: Joanna Kube, Danuta Kania, Anna Mierzejewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, przypadający na czas nauki w szkole średniej lub policealnej, może zostać zaliczony do wysługi lat policjanta, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy Policji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące definicji domownika i stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Fakt uczęszczania do szkoły średniej lub policealnej nie wyklucza możliwości wykonywania stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Sąd podkreślił, że pojęcie "stałej pracy" nie musi oznaczać nieustannej pracy przez cały czas, a jedynie systematyczność i gotowość do jej wykonywania, co jest zgodne z rolą domownika. W związku z tym, zaskarżony rozkaz personalny uchylono.
Stan faktyczny
Skarżący S.M. domagał się zaliczenia do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w latach 1992-1995 i 1996-1997 w celu uzyskania wzrostu uposażenia zasadniczego policjanta. Organy Policji odmówiły, uznając, że fakt uczęszczania do szkoły średniej i policealnej wykluczał stałą pracę w gospodarstwie. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów dotyczących pojęcia domownika i stałości pracy, a także zasad k.p.a. Sąd rozpoznał skargę, analizując przepisy dotyczące wliczania okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny organu I instancji; stwierdzono, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Anna Mierzejewska, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2014 r. sprawy ze skargi S. M. na rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości. Komendant Rejonowy Policji [...] rozkazem personalnym z dnia [...] września 2013 r. nr [...], na podstawie art. 101 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) oraz § 3 ust. 1, § 4 i § 5 ust. 1 - 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), odmówił ustalenia S.M. wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] stycznia 1992 r. do dnia [...] lipca 1995 r. oraz od dnia [...] października 1996 r. do dnia [...] maja 1997 r. Po rozpoznaniu odwołania, Komendant [...] Policji rozkazem personalnym z dnia [...] października 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 287), zwanej dalej k.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...]. Organ ustalił, że funkcjonariusz w latach 1991-1995 był uczniem Liceum Ogólnokształcącego w [...], oddalonego od miejsca zamieszkania o 8 km, do którego dojeżdżał 30 minut. Zajęcia w szkole trwały 5-6 godzin dziennie, do domu wracał ok. 14.30-14.45, a do lekcji przygotowywał się ok. 0,5 godziny dziennie. Po ukończeniu szkoły średniej nie zdał egzaminów do Wyższej Szkoły Oficerskiej im. [...] w [...], a w roku szkolnym 1995/1996 przez pięć miesięcy uczęszczał do Policealnego Studium Zawodowego przy Zespole Szkół w [...]. Ponadto od dnia [...] lipca 1995 r. do dnia [...] października 1996 r. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...], jako bezrobotny, pobierając zasiłek dla bezrobotnych w okresie od dnia [...] października 1995 r. do dnia [...] grudnia 1995 r. oraz od dnia [...] stycznia 1996 r. do dnia [...] czerwca 1996 r. Zdał także kurs na prawo jazdy i otrzymał w dniu [...] stycznia 1994 r. prawo jazdy kat. [...]. Komendant [...] Policji uznał, że brak jest podstaw do przyznania S.M. prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, ponieważ przyjął, że konieczność domowego przygotowania się do obowiązków szkolnych, a także dojazd do i ze szkoły oraz liczba jednostek lekcyjnych, łącznie od 6,5 do 7,5 godzin dziennie, bez odpoczynku, nie pozwalała funkcjonariuszowi na wykonywanie stałych czynności w gospodarstwie rolnym rodziców. Podkreślił, że nie oznacza to, że S.M. nie pomagał rodzicom, jednak pomoc ta nie mogła mieć charakteru stałego z uwagi na inne absorbujące zajęcia związane z nauką w szkole ponadpodstawowej i przygotowywaniem się do egzaminu magisterskiego. Organ stwierdził, że również z życiorysu funkcjonariusza znajdującego się w aktach osobowych wynika, że przed przyjęciem do służby w Policji, tj. od dnia [...] października 1996 r. do dnia [...] maja 1997 r. nie uczył się, nigdzie nie pracował i pozostawał na utrzymaniu rodziców. Brak jest także informacji, aby kiedykolwiek pracował w tym gospodarstwie. Zaznaczył, że policjant od dnia [...] czerwca 1996 r. rozpoczął długotrwałe i skomplikowane postępowanie kwalifikacyjne do służby w Policji, do której został przyjęty z dniem [...] maja 1997 r. Komendant [...] Policji stwierdził, że decyzja organu I instancji o odmowie zaliczenia stronie wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika jest prawidłowa wobec niespełnienia wszystkich wymaganych do tego przez ustawę przesłanek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S.M. wniósł o uchylenie rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2013 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: art. 6 pkt 2c ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, poprzez błędną wykładnię pojęcia "domownik" w aspekcie stałego świadczenia pracy w gospodarstwie rolnym, art. 8 k.p.a., przez nieinterpretowanie na korzyść strony wątpliwości, w sytuacji gdy ustawodawca nie sprecyzował pojęcia "domownik" oraz definicji "stałości pracy w gospodarstwie rolnym", a także art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a., tj. złamanie zasad uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasady swobodnej oraz obiektywnej oceny dowodów, a także zasady równości wobec prawa. Wnoszący skargę wskazał, że organy Policji nierzetelnie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, opierając się na własnych interpretacjach wybiórczo dobranych faktów i nie uwzględniając relacji pomiędzy poszczególnymi dowodami zebranymi w sprawie. Zaznaczył, że zarówno jego oświadczenie jak i zeznania świadków w sposób jasny określiły, iż wykonywana praca w gospodarstwie rolnym miała charakter stały. Wskazał, że pominął w raporcie o wliczenie do stażu pracy okresu pracy w indywidulanym gospodarstwie rolnym okres zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...], bowiem został on już wcześniej doliczony. W ocenie skarżącego, spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 6 pkt 2c ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Fakt uczęszczania do szkoły ponadpodstawowej, Policealnego Studium Zawodowego przy Zespole Szkół w [...] oddalonego o 8 km od miejsca zamieszkania oraz ukończenie kursu na prawo jazdy nie neguje stałego charakteru pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Podkreślił także, że tytuł magistra zdobył w dniu [...] października 2007 r., a więc w okresie, którego wniosek nie dotyczył. W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżony rozkaz personalny jak i utrzymany nim w mocy rozkaz personalny organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2001 r. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310) oraz art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, dlatego też Sąd wyeliminował je z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia (art. 100). Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 101 ust. 1). Zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1). Na podstawie art. 101 ust. 2 tej ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Komendant [...] Policji prawidłowo przyjął, że tymi odrębnymi przepisami są art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. W przypadku, jeżeli organ gminy nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. Z kolei w świetle art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku - rozumie się przez to osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Analiza obowiązujących w przedmiotowej materii przepisów prowadzi do wniosku, że aby zaliczyć skarżącemu do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego wnioskowany przez niego okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, należało ustalić, czy w podanym okresie wnioskodawca miał ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem w gospodarstwie domowym lub zamieszkiwał na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracował w tym gospodarstwie, nie będąc związanym z rolnikiem stosunkiem pracy. Innych przesłanek, niż wyżej wymienione, skarżący spełniać nie musi, bowiem nie wymienia ich zarówno przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jak i przepis art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, definiujący pojęcie "domownika". W ocenie Sądu, Komendant [...] Policji, jak i Komendant Rejonowy Policji [...] błędnie zinterpretowali przepis art. 6 pkt 2 lit. c ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przyjmując, że sam fakt kształcenia się osoby pozostającej z rolnikiem w gospodarstwie rolnym w szkole średniej, wyklucza wykonywanie pracy o charakterze stałym w tym gospodarstwie. Bezsporna jest okoliczność, że we wnioskowanym okresie, tj. od dnia [...] stycznia 1992 r. do dnia [...] lipca 1995 r. oraz od dnia [...] października 1996 r. do dnia [...] maja 1997 r. skarżący miał ukończone 16 lat. W latach 1991-1995 był uczniem Liceum Ogólnokształcącego w [...], do którego dojeżdżał z miejsca zamieszkania 8 km w ciągu 30 minut, a w roku szkolnym 1995/1996 przez pięć miesięcy uczęszczał do Policealnego Studium Zawodowego przy Zespole Szkół w [...]. Ponadto w dniu [...] stycznia 1994 r. otrzymał prawo jazdy, a w okresie od [...] lipca 1995 r. do dnia [...] października 1996 r. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...], jako bezrobotny, pobierając zasiłek dla bezrobotnych. Natomiast od dnia [...] października 1996 r. do dnia [...] maja 1997 r. nie uczył się, nie pracował i pozostawał na utrzymaniu rodziców. Organy, badając zagadnienie łączenia przez skarżącego obowiązków ucznia szkoły z pracą w gospodarstwie rolnym wykluczyły, by mogła to być praca stała w pełnym wymiarze czasu pracy z uwagi na obciążenie obowiązkami szkolnymi. Stwierdziły, że była to jedynie doraźna pomoc świadczona tradycyjnie przez dzieci w gospodarstwie rolnym rodziców. Należy podkreślić, że wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r. o sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, że mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno - gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r., sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą. Podkreślenia wymaga, że w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi bowiem zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym, jak rolnik, i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje zresztą już sam fakt rozróżnienia przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i pkt 2 powołanej ustawy definicji "rolnika" i "domownika". Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjąć, że skoro osoba mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego. Powyższe stanowisko znajduje również odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przykładowo nauka w szkole w systemie zaocznym, niepołączona z wykonywaniem dodatkowych zajęć zarobkowych, nie stanowi przeszkody do uznania tego okresu jako pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Wskazał też, że obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy. Sformułowanie "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego. Stała praca w gospodarstwie nie zawsze musi polegać na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych, gdyż - na przykład ze względu na rodzaj produkcji - niekiedy nie będzie to nawet konieczne. Polega ona jednak na pewnej systematyczności i co najmniej gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo. Ten element dyspozycyjności domownika, potwierdza również wymóg zamieszkania domownika na terenie gospodarstwa lub w jego pobliżu, czyli w takiej odległości, która umożliwia jak najszybsze dotarcie na teren gospodarstwa, jeżeli zajdzie taka potrzeba i świadczenia na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej pracy w wymiarze czasu niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga również pewnego psychicznego nastawienia polegającego na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym. Ten aspekt jest bardzo istotny, ponieważ stały charakter pomocy w gospodarstwie rolnym może być pojmowany w sposób o wiele bardziej racjonalny, przy rozumieniu "stałości" jako pozostawania w tym samym miejscu, trwałemu związaniu się z jakimś miejscem lub jakąś osobą, nieuleganiu zmianom (por. wyrok Sądu Najwyższego o sygn. akt II UK 42/06, publ. OSNP 2007/19-20/292). Pojmowana w ten sposób cecha "stałości" świadczy o istotnym znaczeniu nastawienia samego domownika na stałe świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym i odpowiadającą temu nastawieniu niezmienną możliwość skorzystania z jego pracy przez rolnika prowadzącego gospodarstwo. Zdaniem Sądu, organ w świetle zebranego materiału dowodowego nie miał podstaw do skutecznego podważenia twierdzeń S.M. o wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika z tego względu, że uczęszczał do szkoły średniej, a następnie Policealnego Studium Zawodowego przy Zespole Szkół w [...] . Nie można bowiem z góry zakładać, że w przypadku osoby spełniającej pozostałe przesłanki definicji domownika, fakt jej uczęszczania do szkoły oraz związane z tym obowiązki szkolne zawsze wykluczają możliwość spełnienia po stronie takiej osoby przesłanki "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2500/12, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Zatem sam fakt pobierania przez skarżącego nauki w szkole - co istotne - pobliskiej z racji jego miejsca zamieszkania, przy jednoczesnym wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, nie może stanowić przeszkody do uznania go za domownika, w rozumieniu ustawowych przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Nie można oświadczenia S.M. uznać za niewiarygodne także z tego względu, że w materiałach składanych na etapie ubiegania się o przyjęcie do służby w Policji, nie wspominał, że pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w żądanym okresie. Takiej informacji kandydat do służby nie musiał podawać, ponieważ nie miało to wpływu na wynik rekrutacji. Stąd wnioski organów w tym zakresie należy uznać za zbyt daleko idące i nieoparte na realnych podstawach. Nie można uznać za prawidłowe twierdzenie organu, że uczestnictwo strony w postępowaniu kwalifikacyjnym przed wstąpieniem do służby w Policji, uniemożliwiało jej wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym. Organ nie wykazał, aby zakres tego postępowania uniemożliwiał sporną pracę. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zatem stwierdzić, że skarżący spełnia przesłanki do uznania go za domownika, w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a w konsekwencji okres jego pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, od dnia [...] stycznia 1992 r. do dnia [...] lipca 1995 r. oraz od dnia [...] października 1996 r. do dnia [...] maja 1997 r., powinien zostać zaliczony do stażu służby (wysługi lat), skoro w tym okresie pracował w gospodarstwie. Szkoły ponadpodstawowe, do których uczęszczał skarżący, znajdowały się niedaleko gospodarstwa rolnego jego rodziców, zatem fakt pobierania w nich nauki nie mógł wpływać negatywnie na udzielaną rodzicom pomoc przy prowadzeniu gospodarstwa, zważywszy że świadkowie zeznają, że pracę tę wykonywał. Jak już wspomniano, pojęcia "stałej pracy" nie należy utożsamiać z koniecznością ciągłego jej wykonywania i nie zawsze praca ta musi polegać na nieustannym podejmowaniu czynności rolniczych. Jeśli bowiem prawodawca wprowadza zarówno pojęcie "rolnika", jak i "domownika", to zapewne czyni to po to, by odróżnić charakter świadczonej przez każdego z nich pracy w gospodarstwie rolnym. Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji wyda rozkaz personalny z uwzględnieniem poczynionej przez Sąd oceny prawnej. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że zarówno zaskarżony rozkaz personalny, jak i poprzedzający go rozkaz personalny organu I instancji naruszyły prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 tej ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego rozkazu personalnego w całości. Zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. d tej ustawy skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z akt sądowych sprawy nie wynika zaś, aby skarżący w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie poniósł koszty postępowania, o których mowa w art. 205 § 1 powołanej ustawy, co w konsekwencji skutkowało nieuwzględnieniem przez Sąd wniosku o zasądzenie kosztów.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło