II SA/Wa 2397/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA- Ewa Marcinkowska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi C. W. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie świadczenia przedemerytalnego postanawia: -ustanowić dla C. W. adwokata- C. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie świadczenia przedemerytalnego. Z informacji przedstawionych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem. Skarżąca oświadczyła, że na dochód rodziny brutto składa się jej emerytura w wysokości 1 266 zł oraz emerytura jej męża w wysokości 1 521 zł. Posiada dom o powierzchni 100 m2. Nie posiada innego majątku. Wraz z formularzem skarżąca nadesłała kopię wniosku skierowanego do Sądu Okręgowego w [...] o częściowe ubezwłasnowolnienie jej męża, zaświadczenie z dnia 3 listopada 2014 r. o wysokości jej emerytury, kopię decyzji z dnia [...] marca 2014 o waloryzacji emerytury jej męża, kopię rachunku za gaz za okres od 9 września 2014 r. do dnia 9 listopada 2014 r., kopie rachunków za energię elektryczną za okres października 2014 r – marzec 2015 r. oraz kopie dokumentów o stanie zdrowia jej oraz jej męża. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę. W niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Z oświadczeń oraz nadesłanych dokumentów wynika bowiem, że łączny dochód netto w jej gospodarstwie domowym wynosi ok. 2 300 zł. Miesięczne wydatki z tytułu opłat za gaz wynoszą ok 112 zł, a za energię elektryczną średnio ok. 64 zł. Po odliczeniu tych obciążeń skarżącej oraz jej mężowi pozostaje ok. 1 060 zł. na osobę. Kwota ta pozostaje skarżącej zatem na inne wydatki związane z utrzymaniem domu, wyżywienie i lekarstwa. Skarżąca nie dysponuje tym samym środkami finansowymi, które mogłyby zostać przeznaczone na poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W związku z powyższym należy uznać, iż w niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżąca w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Skarżąca wniosła skargę na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania w sprawie świadczenia przedemerytalnego, a zatem sprawa ta mieści się w powyższej kategorii spraw. Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.