II SA/Wa 240/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Asesorzy WSA Jacek Fronczyk, WSA Andrzej Kołodziej, Protokolant apl. Rafał Guz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - II SA/Wa 240/05 UZASADNIENIE Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2004 roku utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] września 2004 roku, którą to decyzję wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z 2004 roku Dz. U. Nr 39, poz. 353 ust. 2) odmówił A. T., występującej jako przedstawiciel ustawowy małoletniego M. T., renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie te przesłanki winny być spełnione łącznie. Oznacza to, że bak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Dodał ponadto, że renta rodzinna w drodze wyjątku jest pochodną świadczenia osoby zmarłej i z tego powodu w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwałyby tej osobie. Wskazał, iż ostatnio udowodniony okres składkowy ojca dziecka R. C. przypada na dzień [...] września 1997 roku, natomiast zgon wystąpił w dniu [...] sierpnia 2003 roku, tj. po upływie 5 lat 11 miesięcy od ustania ubezpieczenia. Niewykonywanie zatrudnienia przez tak długi okres czasu nie może być uznane za szczególną okoliczność, na skutek której ubezpieczony nie spełnił warunków do świadczenia urzędowego, tym bardziej, że w wymienionym okresie był osobą zdolną do pracy, a zatem nie istniały przeszkody uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem. Jednocześnie w decyzji wskazano, iż sama trudna sytuacja materialna skarżącej nie stanowi jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. T. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podnosiła, iż jest osobą bezrobotną, chorą, nie może sama znaleźć pracy, musi korzystać z pomocy opieki społecznej. Wskazała również iż nie mieszkała z ojcem dziecka i nie wie dlaczego nie pracował natomiast jej zdaniem powinna być brana pod uwagę sytuacja materialna dziecka. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy w skutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy i wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie maja niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej w związku z tym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwałyby osobie zmarłej. Również szczególna okoliczność, o której mowa w przepisie odnosi się do osoby zmarłej. Zmarły w dniu [...] sierpnia 2003 roku ojciec dziecka R. C., w chwili śmierci miał 34 lata, posiadał łączny okres składkowy i nie składkowy wynoszący 8 lat i 2 miesiące, natomiast ostatnio udowodniony okres składkowy przypada na dzień [...] września 1997 r. Niewykonywanie zatrudnienia przez okres prawie 6 lat przez osobę młodą i w pełni zdolną do pracy nie może być uznane za szczególną okoliczność na skutek której ubezpieczony nie spełnił warunków do świadczenia ustawowego. Faktu zarejestrowania ojca dziecka w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku nie można również uznać za szczególną okoliczność o której mowa w art. 83 ustawy. Natomiast trudne warunki materialne skarżącej oraz brak środków utrzymania nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie jest to bowiem świadczenie socjalne przyznawane wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ppsa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzekł jak w sentencji.