II SA/Wa 2404/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Sędzia WSA Bronisław Szydło, , Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2005 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby Oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...], na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.), zwolnił K. O. ze służby w Izbie Celnej w [...] z dniem doręczenia decyzji. Zgodnie z powołanym przepisem funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia wobec niego aktu oskarżenia o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W dniu 31 grudnia 2001 r. Prokuratura Okręgowa w B. skierowała wobec K. O. akt oskarżenia o popełnienie przestępstwa z art. 291 § 1 kk w zb. z art. 18 § 2 i 3 kk w zb. z art. 271 § 1 i 3 kk w zb. z art. 231 § 2 i 3 kk w zw. z art. 12 kk, tj. o przestępstwo popełnione umyślnie. W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do zarzutu K. O. dotyczącego naruszenia, przy wydaniu decyzji o zwolnieniu ze służby, zasady niedziałania prawa wstecz, organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z zasadami techniki prawodawczej, ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu. Ustawodawca może więc zadecydować, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do wszelkich stosunków i zdarzeń; zarówno tych które dopiero powstaną, jak i tych które powstały przed wejściem w życie nowych norm, ale trwają w czasie dokonywania zmiany prawa. Prawodawca, wydając nową ustawę w dziedzinie uprzednio już unormowanej przez prawo lub dokonując nowelizacji ustawy, powinien rozstrzygnąć w przepisach przejściowych wszystkie kwestie intertemporalne. Zapis zawarty w art. 25 ust. 1 pkt 8a, iż funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia wobec niego aktu oskarżenia o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, w ocenie organu odwoławczego należy traktować dosłownie. Kwestionowana regulacja prawna dotyczy wszystkich funkcjonariuszy celnych, wobec których skierowano do sądu akt oskarżenia w trakcie pełnienia służby w administracji celnej, niezależnie od daty, z jaką zdarzenie to nastąpiło i etapu, na jakim obecnie znajduje się postępowanie jurysdykcyjne. Jedną z dyrektyw polityki legislacyjnej jest dyrektywa właściwego stopnia ogólności stanowionych przepisów prawa; pozbawionego luk, ale także wolnego od nadmiernej szczegółowości. Tak więc, treść art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, dotyczącego wymogów stawianych osobom pełniącym służbę w administracji celnej, w przekonaniu Dyrektora Izby Celnej w [...], należy uznać za jednoznaczną. Jednoczesne obowiązywanie odmiennych regulacji prawnych w tym zakresie i stosowanie w stosunku do poszczególnych funkcjonariuszy celnych odmiennych kryteriów, nie sprzyjałoby przejrzystości i pewności prawa. Za prawidłowością takiego stanowiska przemawia również fakt, iż przepisy przejściowe zawarte w art. 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, nie regulują powyższego zagadnienia. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K. O. do Naczelnego Sądu Administracyjnego i żądania jej uchylenia. W ocenie skarżącego, zwolnienie go ze służby na podstawie przepisu prawa, który wszedł w życie już po wniesieniu aktu oskarżenia, narusza zasadę "lex retro non agit". Skarżący podniósł też, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 października 2001 r., sygn. akt II SA 1912/2001 uchylił wszystkie decyzje dyrektora b. Urzędu Celnego o zwolnieniu go ze służby i od dnia 8 października 2001 r. pracował nienagannie w Izbie Celnej do ponownego zwolnienia z dniem [...] września 2003 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Jednocześnie wskazał, iż wcześniejsza decyzja zwalniająca K. O. ze służby została wydana na podstawie art. 26 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej i została ona wyeliminowana z obiegu prawnego na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2001 r. sygn. akt II SA 1912/01. W okresie, jaki zaistniał pomiędzy wydaniem wyroku, a wydaniem w dniu [...] września 2003 r. decyzji o zwolnieniu na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, zmienił się status K. O., na tyle, że stał się osobą oskarżoną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, właściwy do rozpoznania skargi stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego. Powyższe uregulowanie prawne weszło w życie z dniem 20 sierpnia 2003 r. na mocy ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122). Bezspornie, akt oskarżenia przeciwko skarżącemu skierowany został do Sądu Rejonowego w C. przed wejściem w życie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy. Na tle powyższego stanu powstaje zatem zagadnienie, czy organ mógł w oparciu o przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy zwolnić ze Służby Celnej funkcjonariusza oskarżonego o popełnienie przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, w czasie, kiedy wymieniony przepis nie obowiązywał. W ocenie Sądu, art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej miał zastosowanie w rozpoznawanej sprawie i jego powołanie jako materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia nie narusza prawa. Odnosząc się do zarzutu skargi należy wyjaśnić, że retroaktywne działanie przepisów pojawia się, gdy prawodawca nakazuje określone fakty, prawnie relewantne, zaistniałe przed dniem wejścia w życie nowych przepisów, oceniać w świetle tych nowych przepisów, wprowadzając fikcję jakoby przepisy te obowiązywały w dacie nastąpienia ocenianych faktów. Innymi słowy, zakaz wstecznego działania prawa oznacza zakaz stanowienia przepisów nakazujących stosowanie nowo ustanowionych norm prawnych do zdarzeń, które miały miejsce przed ich wejściem w życie (por. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 22 sierpnia 1990 r. sygn. akt K 7/90 DTK z 1990 r., poz. 5, s. 51). W niniejszej sprawie zasada nieretroakcji nie ma zastosowania. Przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej nie zawierają norm zakazujących ich stosowania do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy. Tym samym, podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia zasady lex retro non agit nie może być uznany za uzasadniony. Dodatkowo trzeba podkreślić, że wyrokiem z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K 1/04 Trybunał Konstytucyjny uznał art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. za zgodny z Konstytucją RP. Odnosząc się do podniesionej przez skarżącego kwestii, iż po przywróceniu do pracy w wyniku uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby przez Naczelny Sąd Administracyjny należycie wykonywał on obowiązki służbowe, wskazać należy, iż podstawą zwolnienia było wniesienie aktu oskarżenia, którego zarzuty dotyczą wykonywania obowiązków służbowych w okresie wcześniejszym i związanych bezpośrednio z dokonywaniem odpraw. W sytuacji wniesienia aktu oskarżenia zwolnienie skarżącego było obowiązkiem organu administracji celnej. Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.