II SA/Wa 2410/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] działając na podstawie art. 223 ust. 1, 5 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 lit. e) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323) mianował K. K. z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień służbowy [...]w korpusie [...]Służby Celnej. Pismem z dnia 15 listopada 2010 r. K. K. złożył odwołanie od aktu mianowania, podnosząc, iż spełnia warunki określone w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, do mianowania na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Odwołujący podał, iż w okresie od [...]października 2005 r. do [...] marca 2006 r. pełnił obowiązki Kierownika [...]w Urzędzie Celnym w [...]. Następnie od dnia [...]marca 2006 r. do dnia [...] listopada 2007 r. zajmował stanowisko Kierownika [...]Urzędu Celnego w [...]. Zarzucił, iż fakt zajmowania przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników nie został uwzględniony przez organ. Zaznaczył, iż ustawodawca nie uzależnił mianowania do korpusu oficerów młodszych, o których mowa w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy od zajmowania stanowiska, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników w dniu wejścia w życie ustawy. Ponieważ gdyby taka była wola ustawodawcy, wspomniany warunek został by wprowadzony do ww. przepisu. Do odwołania dołączono również wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. K. K. zaznaczył, iż według stanowiska przyjętego przez organy celne i sądownictwo administracyjne, mianowanie w stopniu służbowym funkcjonariusza celnego nie było uznane za decyzje administracyjna z czym wiązała się niemożliwość złożenia odwołania od tego mianowania. O zmianie dotychczasowego stanowiska, dotyczącego decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...], odwołujący dowiedział się z pisma Szefa Służby Celnej z dnia 10 listopada 2010 r. Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie określenia korpusu. Organ wyjaśnił, iż obowiązek nadania stopnia funkcjonariuszom Służby Celnej w terminie do dnia 30 listopada 2009 r. wynikał z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach uregulowano w art. 223 ust. 2-6 ustawy. Zadaniem organu było umieszczenie danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków. Badając zasadność żądania K. K. dotyczącą mianowania na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, organ uznał, że w jego przypadku przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, nie mógł mieć zastosowania. Odwołujący się w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, czyli w dniu 31 października 2009 r. zajmował stanowisko [...] celnego i posiadał stopień służbowy [...] celnego. Wymienione stanowisko nie zostało zaliczone do kategorii stanowisk kierowniczych o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 13 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Mianowanie do korpusu oficerów młodszych, o którym mowa w art. 223 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. dotyczyło wyłącznie funkcjonariuszy zajmujących bądź wyższe stanowiska kierownicze, bądź stanowisko: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Również posiadany przez odwołującego stopień służbowy [...] celnego nie upoważniał do określenia stopnia w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Stąd, też obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w [...] było mianowanie odwołującego na stopień w korpusie podoficerów Służby Celnej zgodnie z dyspozycją art. 223 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej. Wskazano, iż organy nie negują faktu zajmowania w przeszłości przez odwołującego stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Znajduje to bowiem potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach osobowych. Jednakże, przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, uzależnia mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych od zajmowania, bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników albo pełnienia obowiązków na tym stanowisku. Bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, odwołujący zajmował stanowisko [...]celnego i posiadał stopień [...] celnego, stąd też przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania. K. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł o uchylenie powyższej decyzji Szefa Służby Celnej i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy. Zaznaczył również, że zaskarżona decyzja naruszyła art. 7 Konstytucji RP, poprzez działanie organu wbrew zasadzie iż organy władzy publicznej działającej na podstawie i w granicach prawa. Ponadto naruszenie zasady praworządności wyrażonej w przepisie art. 6 kpa, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Skarżący powołał się na uchwałę SN z dnia 13 stycznia 1995 r. sygn. akt III CZP 174/94 oraz na orzeczenie NSA z dnia 9 lutego 2005 r., OSK 1134/04 LEX Nr 165717, w którym sąd stwierdził, że wykładnia rozszerzająca pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy", stwarza pozaustawowe kryterium, sprowadzające się do tego, że okres przed dniem wejścia w życie jest traktowany wyłącznie, jako okres trwający co najmniej do dnia jej wejścia w życie. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Stosownie zaś do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarżącego, ani powołaną podstawą prawną. Rozpatrywana zgodnie powołanymi zasadami skarga, zasługuje na uwzględnienie choć z innych względów niż w niej wskazane. Nadmienić należy, iż Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 czerwca 2010 r. o sygn. akt II PZP 5/10 wpisanej do zasad prawnych, potwierdził możliwość kontroli przez organ II instancji aktów mianowania funkcjonariuszy celnych, wydanych na podstawie przepisów art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Podczas badania prawidłowości przypisania funkcjonariusza do określonego korpusu Służby Celnej, należy więc stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołanie od decyzji organu I instancji, zgodnie z treścią art. 129 § 2 kpa, należy wnieść za pośrednictwem tego organu, do organu II instancji w terminie 14 dni, od dnia doręczenia decyzji organu I instancji. Natomiast zgodnie z treścią art. 16 § 1 kpa decyzja organu I instancji, od której nie wniesiono w zakreślonym terminie odwołania, staje się ostateczna. W niniejszej sprawie, K. K. wniósł odwołanie w dniu 18 listopada 2010 r., czyli po upływie niemalże roku, od dnia doręczenia aktu mianowania. Wymieniony funkcjonariusz do odwołania dołączył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W opisanym stanie faktycznym, Szef Służby Celnej winien działając w trybie art. 59 § 2 kpa, najpierw rozpatrzyć wniesiony wraz z odwołaniem, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ obowiązku tego nie wykonał, co stanowi podstawowe uchybienie proceduralne w niniejszej sprawie, skutkujące wadliwością wydanej w trybie odwoławczym decyzji. Organ przystąpił do rozpatrzenia odwołania i wydał w tym zakresie decyzję, mimo, iż bezsporne było wniesienie tego odwołania przez K. K. z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Rozpatrywanie przez organ II instancji odwołania od aktu mianowania oraz wydanie decyzji w tym przedmiocie, było działaniem pozbawionym podstawy prawnej. Dotknięta taką wadą decyzja Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2011 r., nie może funkcjonować w obrocie prawnym, bowiem dotyczył materii rozstrzygniętej wcześniej decyzją ostateczną - aktem mianowania Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Powyższe czyni koniecznym stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Nie można się zgodzić ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, według którego, wobec braku pouczenia w akcie mianowania o sposobie zaskarżenia tego aktu strona, może skutecznie dopełnić wniesienie odwołania w każdej chwili, gdyż nie utraciła prawa do dopełnienia tej czynności. Pogląd organu, że w takim przypadku 14 dniowy termin, na wniesienie odwołania na decyzję "nie biegnie", nie jest prawnie uzasadniony, co więcej, narusza wprost dyspozycję art. 129 § 2 kpa. Nie istnieje na gruncie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego norma, która z brakiem stosownego pouczenia o odwołaniu, łączyłaby ustanie mocy obowiązującej przepisu art. 129 § 2 kpa, który ustanawia 14 dniowy termin do złożenia odwołania. Ustawodawca stworzył możliwość przywrócenia terminu, jeśli został on uchybiony bez winy strony. Brak stosownego pouczenia o środkach odwoławczych nie stwarza możliwości złożenia przez stronę odwołania w nieograniczonym czasie, ale jedynie z zachowaniem zasad określonych w art. 58 i art. 59 kpa. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 ust. 1 w związku z art. 120 ppsa, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.