II SA/Wa 2419/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Asesor WSA Joanna Kube (spr.) Asesor WSA Janusz Walawski Protokolant Marcin Błach po rozpoznaniu w na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej - oddala skargę - Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku K. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2004 r. [...], o odmowie przyznania emerytury specjalnej wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) – powoływanej nadal jako ustawa o emeryturach i rentach. W dniu 23 lipca 2004 r. K. C. skierował do Premiera Rządu RP wniosek (następnie uzupełniony pismami z dnia 13 sierpnia 2004 r. 16 sierpnia 2004 r., 28 września 2004 r. i 6 października 2004 r.) o przyznanie emerytury specjalnej w wysokości 500 zł, która pozwoliłaby mu godnie żyć i byłaby zadośćuczynieniem za niedostatki i krzywdy jakich doznał od chwili zmniejszenia mu renty decyzją ZUS z dnia 20 grudnia 1991 r. przyznanej z dniem 23 marca 1991 r. Wnioskodawca zwraca uwagę, że nie jest zainteresowany otrzymaniem pomocy z Ośrodka Pomocy Społecznej lecz podwyższeniem obecnie otrzymywanej emerytury o kwotę 500 zł miesięcznie przez przyznanie świadczenia w szczególnym trybie. Wnoszący wniosek udokumentował posiadanie odznaczeń państwowych i resortowych. I tak odznaczony został [...]. Wskazał, że pracował bardzo ofiarnie. Zapadł na chorobę [...], jest inwalidą II grupy. Wskazał na trudną sytuację rodziny syna, którą wspiera finansowo. Podał, że obecnie otrzymuje emeryturę w wysokości 1060 zł netto. Podejmuje również dorywcze prace w ramach umowy o dzieło. Podał, że koszt utrzymania mieszkania własnościowego o pow. 26 m2, które zajmuje z byłą żoną wynosi miesięcznie 525 zł. Wykazał, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Uzasadniając odmowę przyznania emerytury specjalnej organ zwrócił uwagę, że przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach ma charakter uznaniowy, bowiem jego treść stanowi, że Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w tej ustawie. Wskazano, że świadczenie specjalne z tego przepisu może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile wystąpią też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Przykładowo wymieniono wybitne zasługi wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie np. dla kultury lub rozwoju sportu lub szczególnie zdarzenia losowe. Organ analizując uzasadnienie wniosku, nie stwierdził podstaw do przyznania wnioskodawcy emerytury specjalnej. W skardze do Sądu K. C. zakwestionował obydwie wydane w sprawie decyzje. Skarżący uważa, że żądana emerytura to tylko zwrot pieniędzy, które mu zabrano na mocy ustawy niezgodnej z Konstytucją tj. ustawy z 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 22 listopada 1990 r. w sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent (Dz. U. Nr 83, poz.484). Wnoszący skargę powołał się na przykłady przyznania emerytury, renty specjalnej osobom znanym z życia społeczno-politycznego. Jednocześnie zwrócił uwagę, że osiągane przez niego dochody nie są wysokie. Skarżący wskazał także na swój zły stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w zaskarżonej decyzji stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach. Stanowi on, że Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Zatem decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy. Uznanie stwarza organowi administracji publicznej możliwość działania na własną odpowiedzialność, jakkolwiek na podstawie upoważnienia udzielonego przez ustawodawcę. Uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza wprawdzie sądowej kontroli, ale oznacza, że kontrola ta sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej. W szczególności Sąd bada czy w toku postępowania podjęto niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano dowody w celu ustalenia istnienia bądź nie przesłanek przyznania tego świadczenia. Badaniu podlega zatem, to czy przy wydaniu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 kpa powinność uwzględnienia słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Rozstrzygnięcie dokonywane na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje jednak już poza kontrolą sądową, bowiem Sąd nie jest władny wkraczać w uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości wykraczając poza granice określone w art. 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) zgodnie, z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości i kontrolę działalności administracji pod względem zgodności z prawem. Emerytura (renta) specjalna może być przyznana, gdy zaistnieje szczególnie uzasadniony przypadek. Ustawodawca nie wprowadził żadnych innych kryteriów przyznania tego świadczenia. Przepis nie określa, jakiego rodzaju mają być to przypadki. Wobec tego za każdym razem winny być one badane i oceniane w sposób indywidualny. Mogą to być np. wybitne, niebudzące wątpliwości osiągnięcia, zasługi dla kultury. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, ale ona nie może być jedyną przesłanką gdyż wówczas zastąpiłoby to pomoc społeczną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie Sąd nie stwierdził, aby naruszała ona prawo. Decyzja uznaniowa może, bowiem być uchylona przez Sąd w sytuacji stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów procesowych bądź przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszenie będzie miało miejsce wówczas, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie prawidłowo zebrano materiał dowodowy i zanalizowano całokształt sprawy. Organ powołał specjalny zespół do zaopiniowania rozpatrywanego wniosku. Zwrócił się też do odpowiedniego, ze względu na miejsce zamieszkania, Ośrodka Pomocy Społecznej celem przeprowadzenia wywiadu odnośnie sytuacji bytowej skarżącego. Nie kwestionując wykazanych przez skarżącego zasług zawodowych oraz społeczno - politycznych w okresie jego aktywności zawodowej, należy uznać, że Prezes Rady Ministrów w granicach uznania administracyjnego przyjął, że nie przesądzają one o przyznaniu emerytury specjalnej. Należy bowiem podkreślić, że K. C. korzysta z zabezpieczenia emerytalnego wynikającego właśnie z tego okresu w kwocie 1262 zł 23 gr. Mając na względzie, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza w stopniu mogącym mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).