II SA/Wa 2424/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku p o s t a n a w i a: odrzucić skargę Decyzją z [...] października 2023 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS", "organ"), na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023r., poz. 1251 ze zm.), odmówił A. S. (dalej: "skarżąca") przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W decyzji tej zawarto pouczenie, zgodnie z którym strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Jeżeli strona nie chce skorzystać z prawa zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 52 § 3 i art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), może wnieść skargę na niniejszą decyzję - za pośrednictwem organu - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. W pouczeniu wskazano również, że strona może zrzec się prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja staje się wówczas ostateczna i prawomocna oraz nie podlega zaskarżeniu. Pismem z 3 listopada 2023 r. skarżąca wystąpiła do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją, a następnie pismem z 14 listopada 2023 r. wywiodła - za pośrednictwem organu - skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na tę decyzję. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie. Motywując wniosek o odrzucenie skargi, organ podał, że w dniu [...] grudnia 2023 r. wydał decyzję w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją organu z [...] października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Natomiast art. 52 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. stanowi, że jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Z treści cytowanych wyżej przepisów wynika, iż w art. 52 § 3 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził wybór środków zaskarżenia: wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy albo skarga do sądu administracyjnego. Prawo alternatywnego wyboru zostało pozostawione stronie, co oznacza, że strona nie może skorzystać z obu tych środków jednocześnie. Mają one bowiem konkurencyjny charakter – wniesienie jednego z nich wyklucza skorzystanie z drugiego. Strona może nie skorzystać z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i jednocześnie wnieść skargę do sądu administracyjnego. Jeżeli strona zdecyduje się na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to wówczas traci możliwość wniesienia skargi do sądu. W przypadku złożenia obu tych środków, skarga będzie podlegała rozpoznaniu przez sąd jedynie wówczas, gdy zostanie wniesiona jako pierwsza. Niedopuszczalne jest bowiem, aby ta sama decyzja była równocześnie przedmiotem oceny organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym oraz sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W niniejszej sprawie skarżąca skorzystała z obu tych środków, wnosząc (pismem z 3 listopada 2023 r.) wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a później (pismem z 14 listopada 2023 r.) skargę do tutejszego Sądu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie może rozpoznać skargi na rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, ponieważ zostało ono zaskarżone wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu ww. środka zaskarżenia otwiera stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 4285/17 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem dopiero decyzja Prezesa ZUS z [...] grudnia 2023 r. stanie się przedmiotem merytorycznej kontroli tutejszego Sądu, któremu z urzędu wiadomo, iż skarga skarżącej na ww. decyzję została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wa 60/24. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Według art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Niedopuszczalność merytorycznego rozpoznania skargi, spowodowana zainicjowaniem przez skarżącą drugiej instancji postępowania administracyjnego (poprzez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), mieści się w kategorii "innych przyczyn", o których mowa w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Podsumowując, wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga na decyzję organu z [...] października 2023 r. jest niedopuszczalna w świetle art. 52 § 3 p.p.s.a. Jak już wyżej wskazano, dopiero skarga na decyzję Prezesa ZUS z [...] grudnia 2023 r. - jako akt administracyjny wydany po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - będzie merytorycznie rozpoznawana przez tutejszy Sąd. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.