II SA/Wa 2428/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi J.L. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...], działając na zasadzie art. 8 ust. 2 oraz art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1482 z późn. zm.), art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 61 ust. 2 oraz art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r. ze zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5 ze zm.), a także § 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. z 2009 r. Nr 136, poz. 1118 ze zm.) w zw. z art. 11, art. 12 ust. 1 i art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) Nr 883/2004 (...) (Dz. Urz. UE L 284 z dnia 30 października 2009 r.), utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] sierpnia 2020 r. o odmowie przyznania J.L. prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ w uzasadnieniu decyzji organ podał, co następuje: J.L. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w dniu [...] stycznia 2020 r. W dniu 21 stycznia 2020 r. do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] wpłynął ww. wniosek o przyznanie mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych z zaliczeniem okresu pracy w Niemczech do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE. W aktach sprawy znajduje się, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, oświadczenie dotyczące sytuacji życiowej wnioskodawcy podczas pobytu w Niemczech. W dniu 10 czerwca do WUP wpłynął dokument SED U002, potwierdzający okres ubezpieczenia wnioskodawcy z tytułu zatrudnienia w Niemczech od [...] sierpnia 2011 r. do [...] grudnia 2019 r. Na podstawie powyższych materiałów Marszałek Województwa Wojewódzkiego decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] odmówił przyznania J.L. prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że ww. nie spełnił ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium Polski, a także nie może on zostać uznany za pracownika, który podczas pracy za granicą posiadał miejsce zwykłego zamieszkania w Polsce. Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał, iż zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje bezrobotnemu, który w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji w PUP był zatrudniony lub ubezpieczony łącznie przez co najmniej 365 dni. W myśl art. 61 ust. 2 rozporządzenia 883/2004, uwzględnienie przy ustalaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych na terytorium Polski okresów ubezpieczenia spełnionych przez M. M. na terenie [...] byłoby możliwe tylko pod warunkiem spełnienia przez niego ostatniego okresu ubezpieczenia w Polsce albo zastosowania wobec niego przepisu art. 65 ust. 2 i 5 ww. rozporządzenia. Jak wykazano powyżej zainteresowany nie może być uznany za osobę posiadającą podczas pobytu i pracy na terytorium Niemiec miejsca zamieszkania w Polsce, a tym samym nie może zostać objęty postanowieniami preferencyjnego przepisu art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004. Wnioskodawca nie spełnił także ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium Polski. Biorąc pod uwagę ww. okoliczności, a także fakt, że wnioskodawca nie udokumentował żadnych, spełnionych na terytorium Polski w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji w PUP, okresów uprawniających do zasiłku dla bezrobotnych w rozumieniu art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie jest możliwe przyznanie mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. J.L. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zakwestionował powyższej określoną decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Skarżący we wniesionej skardze podniósł, że został wprowadzony w błąd w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]. Uzyskana błędna informacja oraz ośmiomiesięczny okres oczekiwania na wydanie decyzji przez Wojewódzki Urząd Pracy w [...] skutkuje brakiem możliwości złożenia wniosku o uzyskanie tego świadczenia w Niemczech. Wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy. Minister Rodziny i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zarówno zaskarżona decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jak i decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. W niniejszej sprawie miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30 kwietnia 2004 r., z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, z późn. zm. - dalej "rozporządzenie 883/2004"). Zgodnie z art. 61 ust. 1 zdanie 1 rozporządzenia 883/2004 instytucja właściwa Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo uzależnia nabycie, zachowanie, odzyskanie lub kontynuację prawa do świadczeń od spełnienia okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, bierze pod uwagę, w niezbędnym zakresie, okresy ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek ukończone na podstawie ustawodawstwa innego Państwa Członkowskiego, tak jak gdyby były one ukończone na podstawie stosowanego przez nią ustawodawstwa. Zgodnie z art. 61 ust. 2 powołanego rozporządzenia, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 65 ust. 5 lit. a, zastosowanie przepisów ust. 1 niniejszego artykułu uzależnione jest od spełnienia ostatnio przez zainteresowanego, zgodnie z ustawodawstwem, na podstawie którego ubiega się on o świadczenia: - okresów ubezpieczenia, jeżeli ustawodawstwo to wymaga okresów ubezpieczenia, - okresów zatrudnienia, jeżeli ustawodawstwo to wymaga okresów zatrudnienia lub - okresów pracy na własny rachunek, jeżeli ustawodawstwo to wymaga okresów pracy na własny rachunek. Stosownie do treści art. 61 ust. 1 i 2 rozporządzenia 883/2004, uwzględnienie okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, ukończone na podstawie ustawodawstwa innego Państwa Członkowskiego, uzależnione jest od spełnienia ostatnio przez zainteresowanego, zgodnie z ustawodawstwem, na podstawie którego ubiega się on o świadczenie, okresów ubezpieczenia, zatrudnienia i pracy na własny rachunek. Warunek spełnienia ostatnio tych okresów nie dotyczy przypadków, o których mowa w art. 65 ust. 5 lit. a rozporządzenia 883/2004. Stosownie do tego przepisu bezrobotny, o którym mowa w ust. 2 zdanie pierwsze i drugie, otrzymuje świadczenie zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego, w którym ma on miejsce zamieszkania, tak jak gdyby podlegał temu ustawodawstwu w okresie swego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek. Świadczenia te są udzielane przez instytucje miejsca zamieszkania. W myśl zaś art. 65 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia 883/2004 całkowicie bezrobotny, który w okresie swojego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek miał miejsce zamieszkania w innym Państwie Członkowskim niż właściwe Państwo Członkowskie, i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji urzędów zatrudnienia Państwa Członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania. Dla zastosowania art. 65 ust. 5 lit. a) w związku z art. 65 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 istotna jest przesłanka miejsca zamieszkania. Interpretując treść tego określenia, należy mieć przede wszystkim na uwadze to, że regulacja zawarta w art. 65 ust. 5 lit. a powołanego rozporządzenia ma charakter szczególny, a zatem musi być stosowana w sposób ścisły. Ponadto trzeba uwzględnić również fakt, że prawodawca wspólnotowy, jako ten który ustanowił zasadę i wyjątek, jest uprawniony do zakreślenia granic tego wyjątku. Elementem tego zakreślenia jest zdefiniowanie pojęcia miejsca zamieszkania. Zgodnie z art. 1 lit. j rozporządzenia 883/2004 zwrot "zamieszkanie" oznacza miejsce, w którym osoba zwykle przebywa. Definicja ta odnosi się do wszystkich zagadnień objętych rozporządzeniem w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a więc i świadczeń dla bezrobotnych (art. 3 ust. 1 lit. h rozporządzenia 883/2004). Sąd rozpoznając niniejszą sprawę podziela pogląd zaprezentowany w decyzji Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego nr U2 z dnia 12 czerwca 2009 r., dotyczącej wykładni art. 65 ust. 2 rozporządzenia 883/2004. Komisja stwierdziła, że art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004 może być stosowany do pewnych kategorii pracowników, którzy utrzymują bliskie związki z krajem swego pochodzenia. Nie można jednak zaakceptować tego, aby z powodu zbyt szerokiej interpretacji pojęcia miejsca stałego zamieszkania, zakres stosowania art. 65 rozporządzenia 883/2004 rozszerzono na wszystkie osoby, które mają stałe zatrudnienie w państwie członkowskim i które pozostawiły swoje rodziny w kraju swojego pochodzenia. Do celów ustalania miejsca zamieszkania danej osoby należy oprzeć się na kryteriach wskazanych w art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 2009 r. Nr 284 poz. 1 - dalej "rozporządzenie 987/2009"). Zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 w przypadku, gdy pomiędzy instytucjami dwóch lub więcej państw członkowskich istnieje rozbieżność opinii w odniesieniu do ustalenia miejsca zamieszkania osoby, do której stosuje się rozporządzenie podstawowe, instytucje te ustalają na podstawie wspólnego porozumienia ośrodek interesów życiowych zainteresowanego w oparciu o ogólną ocenę wszystkich dostępnych informacji dotyczących istotnych okoliczności, które mogą obejmować w stosownych przypadkach: a) czas trwania i ciągłość pobytu na terytorium zainteresowanych państw członkowskich; b) sytuację danej osoby, w tym charakter i specyfikę wykonywanej pracy, w szczególności miejsce, w którym praca ta jest zazwyczaj wykonywana, jej stały charakter oraz czas trwania każdej umowy o pracę; jej sytuację rodzinną oraz więzi rodzinne; prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym; w przypadku studentów - źródło ich dochodu; jej sytuację mieszkaniową, zwłaszcza informację, czy sytuacja ta ma charakter stały; państwo członkowskie, w którym osoba uważana jest za mającą miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. W przypadku, gdy uwzględnienie poszczególnych kryteriów w oparciu o istotne okoliczności wymieniane w ust. 1 nie doprowadzi do osiągnięcia porozumienia przez zainteresowane instytucje, należy, stosownie do art. 11 ust. 2 rozporządzenia 987/2009, brać pod uwagę zamiar danej osoby, a zwłaszcza powody, które skłoniły ją do przemieszczenia się, oraz cel jej wyjazdu do innego państwa. Zatem zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 za miejsce zamieszkania uznaje się ośrodek interesów życiowych zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy brać pod uwagę okoliczności dotyczące czasu i ciągłości pobytu oraz sytuacji danej osoby. Wśród tych okoliczności istotne jest państwo członkowskie, w którym osoba uważana jest za mającą miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. Okoliczności subiektywne, takie jak zamiar danej osoby, są uznawane za rozstrzygające dopiero, gdy uwzględnienie kryteriów w oparciu o istotne okoliczności wymienione w ust. 1, nie doprowadzi do ustalenia miejsca zamieszkania. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jak również Marszałek Województwa [...], nie naruszyli przepisu art. 61. ust. 2 rozporządzenia 883/2004, jak również art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009. Prawidłowo bowiem organy stwierdziły, że miejsce zamieszkania skarżącego podczas zatrudnienia w Niemczech znajdowało się w tym kraju, a nie w Rzeczypospolitej Polskiej. Przez cały czas zatrudnienia za granicą, centrum życiowe skarżącego znajdowało się za granicą. Z akt sprawy wynika, że skarżący przebywał na terytorium Niemiec przez okres co najmniej 8 lat. W trakcie pobytu był tam zatrudniony i ubezpieczony na podstawie dwóch umów o pracę zawartych na czas określony. Powołane okoliczności pozwalały organom na przyjęcie, że miejscem zamieszkania skarżącego podczas ostatniego okresu ubezpieczenia były Niemcy. Ciągłość pobytu skarżącego za granicą przemawia za tym, że zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009, to Niemcy, a nie Polska, stanowiły ośrodek interesów życiowych skarżącego. Skoro w sprawie rozstrzygające były kryteria określone w art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009, co trafnie stwierdziły organy, to nie było podstaw do odwoływania się i badania przesłanek określonych w art. 11 ust. 2 tego rozporządzenia. Zarzut skargi w tym zakresie nie jest zatem zasadny. Odnosząc się do zawartego w skardze twierdzenia, że skarżący został wprowadzony w błąd przez urzędnika Urzędu Pracy, fakt ten nie ma znaczenia prawnego. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.