II SA/Wa 2432/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi K. P. i D. L. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie pomocy mieszkaniowej oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchwałą z dnia [...] października 2023 r. nr [...] Zarząd Dzielnicy [...], działając m.in. na podstawie § 1 pkt 11 w związku z § 4 i § 35 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Nr XXIII/669/2019 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r., poz. 14836 ze zm.), odmówił zakwalifikowania K. P. i D. L. do udzielenia pomocy mieszkaniowej (§ 1 uchwały). W uzasadnieniu uchwały organ podniósł, że K. P. i D. L. ubiegają się wraz z dwójką dzieci o udzielenie pomocy mieszkaniowej. Zainteresowany zameldowany jest w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], którego najemcą jest jego matka. Lokal składa się z 2 pokoi, kuchni i łazienki. Przeprowadzona wizja w lokalu wykazała, że na pobyt stały w lokalu zamieszkuje najemca i jej 2 córki. Matka zainteresowanego oświadczyła, że w lokalu nie ma miejsca dla parterki jej syna i ich dwójki dzieci, wszystkie ich rzeczy i meble są składowane w piwnicy przynależnej do lokalu. Z kolei wnioskodawczyni wraz z dziećmi ostatni meldunek stały posiadała do 21 grudnia 2022 r. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], którego najemcą jest jej matka. W wyniku konfliktu wnioskodawczyni w grudniu 2022 r. wyprowadziła się od matki i wraz z parterem zamieszkała na okres kilku tygodniu w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Najemca lokalu wystąpił z wnioskiem o oddanie do bezpłatnego używania części lokalu na rzecz K. P. i 2 synów, lecz nie uzyskała zgody z uwagi na zbyt małą powierzchnię mieszkalną lokalu. Wnioskodawcy zeznali w dniu 11 września 2023 r. do protokołu z przesłuchania strony, że przeprowadzili się do lokalu nr [...] przy ul. [...] w miejscowości B., który jest własnością męża matki wnioskodawcy. Lokal jest usytuowany w starej kamienicy, jest w złym stanie technicznym. Wnioskodawca podał, że w tym lokalu zamieszkuje wraz z partnerką i dziećmi około 4 dni w tygodniu, pozostałe 3 dni w tygodniu spędza u matki. Organ podał, że w badanym 12-miesięcznym okresie wnioskodawcy uzyskiwali średni miesięczny dochód w wysokości 1.936,29 zł, który nie przekracza kryterium dochodowego dla czteroosobowego gospodarstwa domowego do udzielenia pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu na dzień rozstrzygania wniosku. Organ wyjaśnił, że wniosek został rozstrzygnięty negatywnie, ponieważ wnioskodawcy nie wykazali, że [...] jest ich miejscem stałego pobytu. K. P. i D. L. wnieśli na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności i zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; powoływanej dalej jako k.p.a.), poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że na dzień rozstrzygnięcia wniosku kwalifikują się do udzielenia pomocy mieszkaniowej z racji niskich dochodów i złych warunków mieszkaniowych. Wskazali, że od urodzenia mieszkają w [...] . W [...] uczęszczali do szkół i tu kończyli wszystkie szkoły. Przed świętami Bożego Narodzenia 2022 r. skarżąca została fizycznie wyrzucona wraz z dwójką małych dzieci (w tym jedno z orzeczoną niepełnosprawnością) przez swoją matkę z mieszkania nr [...] przy ul. [...] w [...]. Skarżąca chwilowo zamieszkała w lokalu skarżącego przy ul. [...] nr [...] w [...]. Najemca lokalu zajmowanego przez skarżącego wystąpił z wnioskiem o oddania do bezpłatnego użytkowania część lokalu zajmowanego przez skarżącego na rzecz skarżącej wraz z dwójką ich dzieci. Nie została wyrażona zgoda z uwagi na zbyt małą powierzchnię mieszkalną lokalu. W tych okolicznościach skarżąca, chcąc uniknąć kłopotów z bezumownym zajmowaniem mieszkania komunalnego skarżącego, skorzystała z możliwości grzecznościowego tymczasowego zamieszkania w lokalu ojczyma skarżącego zlokalizowanym w bezpośrednim sąsiedztwie [...]. Ojczym skarżącego wyraził zgodę na zajmowanie przez skarżącą mieszkania w okresie letnim maksymalnie do 1 grudnia 2023 r. Jest to pobyt tymczasowy ograniczony wolą właściciela, ale również stanem technicznym lokalu nienadającego się do zamieszkiwania w okresie zimowym. Skarżący mieszka natomiast cały czas w [...] w lok. nr [...] przy ul.[...]. Faktem jest, że powodowany troską o swoje dzieci i partnerkę stara się spędzać z nimi każdą wolną chwilę. Najczęściej przebywa tam w ciągu dnia w tygodniu i wraca do lokalu nr [...] na ul. [...] na noc. Stwierdzenie z protokołu przesłuchania stron, że skarżący zamieszkuje z partnerką 4 dni w mieszkaniu poza [...] jest źle zinterpretowaną odpowiedzią na pytanie o obecność skarżącego w letnim lokalu, gdzie przebywa partnerka z dziećmi. Skarżący podkreślili, że ich plany życiowe związane są z[...]. Skarżący mieszka i pracuje w [...]. Oboje rozliczali i rozliczają podatek dochodowy oraz korzystają z pomocy społecznej w [...]. Skarżąca cały czas jest zarejestrowana jako bezrobotna w Urzędzie Pracy przy ul. [...] w [...] i tu poszukuje pracy. W ocenie skarżących, powyższe wskazuje niezbicie, że miejscem stałego pobytu i centrum ich spraw życiowych jest[...]. Nie ulega też wątpliwości, że skarżący mają pod swoją opieką małoletnie dzieci, a konstytucyjnym obowiązkiem gminy jest zapewnienie realizacji ich potrzeb mieszkaniowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W piśmie procesowym z dnia 6 października 2023 r. skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i przedstawiła okoliczności związane z eksmisją oraz pobytem w areszcie śledczym. W piśmie z dnia 10 maja 2024 r., stanowiącym uzupełnienie złożonej skargi, wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały. Podniósł, że skarżący, korzystając z uprzejmości innych osób, jedynie czasowo przebywają poza [...]. To że skarżący przebywają na terytorium [...] znajduje potwierdzenie w okoliczności zarejestrowania skarżącej w Urzędzie Pracy w [...], a także właściwość Urzędu Skarbowego, do którego składają rozliczenia. W piśmie procesowym z dnia 1 sierpnia 2024 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżących wskazał, że skarżący spodziewają się dziecka, zaś skarżąca wraz z noworodkiem nie będzie w stanie przebywać na działce zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy określa, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 725), uchwała rady gminy. Przyznawanie pomocy mieszkaniowej w postaci zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu wchodzącego w skład zasobu mieszkaniowego [...] zostało uregulowane w uchwale Rady m.st. Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. Nr XXIII/669/2019 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Zgodnie z § 4 tej uchwały, pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz warunki określone w § 7, z zastrzeżeniem § 8 i 9. Przed dokonaniem oceny, czy wnioskodawca spełnia określone w tym przepisie kryteria, organ jest zobowiązany do ustalenia, czy wniosek został złożony przez "osobę" w rozumieniu przepisów uchwały Nr XXIII/669/2019. Zgodnie z § 1 pkt 11 uchwały Nr XXIII/669/2019, ilekroć w uchwale jest mowa o osobie, należy przez to rozumieć osobę, która wykaże, że Miasto Stołeczne Warszawa jest miejscem jej stałego pobytu. Spór w tej sprawie sprowadza się do oceny wystąpienia przesłanki posiadania przez skarżących miejsca stałego pobytu w Warszawie. W ocenie Sądu, w tym zakresie należy w całości podzielić stanowisko organu, bowiem znajduje ono swoje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a także w istocie również w składanych przez skarżących oświadczeniach. Użyte w cytowanym przepisie uchwały określenia "miejsce stałego pobytu" stanowi nawiązanie do treści art. 25 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm.), zgodnie z którą miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jak podkreśla się w doktrynie prawa cywilnego, składnikiem pobytu stałego jest realizowanie w danej miejscowości obiektywnie sprawdzalnej aktywności życiowej (rodzinnej, zawodowej, społecznej). Składniki domicylu mają charakter obiektywny, czyli pobyt stały w danej miejscowości (corpus) oraz subiektywny w postaci uzewnętrznionego zamiaru, woli tego pobytu (animus). Łączne występowanie tych składników pozwala wskazać daną miejscowość jako centrum życiowej aktywności osoby, w którym koncentrują się jej interesy osobiste i majątkowe. Analizy składników zamieszkania należy dokonywać łącznie, ponieważ składnik mentalny animus manifestuje się w szczególności w postaci konkretnych, obiektywnie sprawdzalnych zachowań składających się na corpus, a zatem ich rozdzielenie służy tylko potrzebom teoretycznego opisu (T. Sokołowski [w:] Kodeks cywilny..., t. 1, red. A. Kidyba, 2012, kom. do art. 25, nt 1, 2). W rozpoznawanej sprawie organ po złożeniu przez skarżących wniosku o przyznanie pomocy mieszkaniowej, przeprowadził postępowanie w celu ustalenia okoliczności istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia tej sprawy, w tym w szczególności kwestii miejsca stałego pobytu skarżących. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że postępowanie w sprawie zakwalifikowania do udzielenia pomocy mieszkaniowej nie jest klasycznym postępowaniem administracyjnym. Wprawdzie w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przepisy k.p.a. w takim postępowaniu znajdują zastosowanie (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 438/21 i orzecznictwo w nim przywołane), ale okoliczności tej nie kwestionował WSA i dokonał oceny czynności podjętych przez organ także pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów k.p.a. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ nie naruszył wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego zasad prowadzenia postępowania dowodowego. Jak wynika z notatki służbowej z dnia 31 lipca 2023 r. z wizji lokalowej przeprowadzonej w lokalu nr[...] przy ul. [...] w [...] (k. 30 akt administracyjnych), matka skarżącego oświadczyła, że jej syn jedynie "czasami" śpi w tym lokalu, zaś obecnie przebywa wraz z partnerką i dziećmi "na działce pod P.". W lokalu nie wskazano żadnych rzeczy należących do skarżącego. Z kolei z protokołu przesłuchania skarżących z dnia 11 września 2023 r. (k. 36 akt administracyjnych) wynika, że skarżący oświadczyli, co potwierdzili własnoręcznymi podpisami, że skarżąca wyprowadziła się od swojej matki z lokalu położonego w [...] przy ul.[...]. Następnie skarżący oświadczyli, że "przez 2-3 tygodnie szykowaliśmy starą kawalerkę w kamienicy 170 lat, miejscowość B., ul.[...]. Musieliśmy tam wyposażyć kuchnię, eternit w ścianach, na suficie, wilgoć, grzyb na ścianie". Skarżąca oświadczyła, że od kwietnia 2023 r. "jest tam z dziećmi." Skarżący "jest z nami około 4 dni w tygodniu. Pozostałe jest u matki przy ul.[...] – śpi w pokoju z mamą na rozkładanym fotelu". Skarżący oświadczyli, że w miesiącach zimowych nie mogą mieszkać w B. z uwagi na koszty ogrzewania. Ponadto podali, że zapisali syna do przedszkola w B. Wyjaśnili, że chcieliby mieszkać w [...]. Okoliczność, że skarżąca skorzystała z możliwości tymczasowego zamieszkania w lokalu ojczyma skarżącego potwierdziła ona również w skardze. W świetle wszystkich wyżej przywołanych okoliczności, nie budzi zatem w ocenie Sądu wątpliwości, że skarżący na dzień złożenia i rozpatrywania ich wniosku zamieszkiwali z zamiarem stałego pobytu w miejscowości B. przy ul. [...] w lokalu nr [...]. W konsekwencji nie można uznać, by centrum aktywności życiowej skarżących była [...]. Bez znaczenia pozostaje zatem deklarowana przez skarżących chęć zamieszkiwania w [...], skoro nie przekłada się ona na faktyczny pobyt w tym mieście. Nie mają również wpływu na ustalenie miejsca pobytu skarżących okoliczności, z powodu których ich centrum aktywności życiowej znajduje się obecnie poza [...]. W konsekwencji Sąd uznał, że wobec niespełnienia przez skarżących podstawowej przesłanki zakwalifikowania ich do udzielenia pomocy mieszkaniowej, tj. stałego pobytu na w [...], organ prawidłowo wydał uchwałę odmawiającą uwzględnienia wniosku skarżących. Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 tej ustawy.