II SA/Wa 2436/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Ewa Grochowska – Jung, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia informacji publicznej – oddala skargę – Wnioskiem z dnia 17 maja 2011 r. M. K. i I. W. wystąpili do Prezesa Sądu Apelacyjnego w G. o udostępnienie informacji publicznej o ilości zarejestrowanych do dnia 17 maja 2011 r. w spraw karnych i spraw cywilnych na terenie okręgu Sądu Apelacyjnego w G. w przedmiocie: o ustalenie i o przyznanie odszkodowania za torturowanie psychiczne, finansowe i fizyczne obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Prezes Sądu Apelacyjnego w G. pismem z dnia [...] maja 2011 r. poinformował wnioskodawców, że żądanie dotyczy informacji przetworzonej i wezwał do uzupełnienia wniosku poprzez wykazanie, że uzyskanie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego oraz wskazanie przedziału czasowego, jaki ma obejmować żądana informacja publiczna. Organ podał w piśmie, że dla wskazanych we wniosku rodzajów spraw nie są prowadzone osobne repertoria w I Wydziale Cywilnym i w II Wydziale Karnym SA w G., a przepisy o biurowości zawarte w zarządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. MS Nr 5, poz. 22 ze zm.) nie przewidują prowadzenia repertoriów i ksiąg biurowych, w których odnotowywana byłaby podstawa faktyczna dochodzonych roszczeń. Organ wskazał, że o charakterze spraw tj. "o ustalenie i o przyznanie odszkodowania za torturowanie psychiczne, fizyczne i finansowe" należałoby wnioskować z analizy treści roszczenia, co wymagałoby sporządzenia zestawień, czy wykazów poprzedzonych analizą poszczególnych akt sądowych oraz ich selekcją pod kątem charakteru sprawy. Organ wyjaśnił również, że nie dysponuje danymi dotyczącymi żądanej informacji o ilości zarejestrowanych do dnia 17 maja 2011 r. w spraw karnych i spraw cywilnych na terenie okręgu Sądu Apelacyjnego w G. w przedmiocie: o ustalenie i o przyznanie odszkodowania za torturowanie psychiczne, finansowe i fizyczne obywateli Rzeczypospolitej Polskiej w Sądach Apelacji G. Podał, że aby uzyskać przedmiotowe informacje wnioskodawcy winni zwracać się bezpośrednio do prezesów tych sądów, z których chcą otrzymać informacje publiczne. Pismo doręczone zostało wnioskodawcom w dniu 7 czerwca 2011 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Prezes Sądu Apelacyjnego w G., na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, umorzył postępowanie o udzielenie M. K. i I. W. informacji publicznej żądanej we wniosku z dnia 17 maja 2011 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawcy nie uzupełnili na wniosku zgodnie z zakreślonymi wymogami w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma z dnia [...] maja 2011 r., a zatem należało umorzyć postępowanie o udostępnienie informacji publicznej. Wnosząc odwołanie od wymienionej decyzji M. K. i I. W. wnieśli o udostępnienie informacji poprzez wskazanie roczne od 2 kwietnia 1997 r. ilości spraw zarejestrowanych w okręgu Sądu Apelacyjnego na terenie i w granicach Rzeczypospolitej Polskiej. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego: w punkcie 1 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w postaci liczby zarejestrowanych do dnia 17 maja 2011 r. w Sądzie Apelacyjnym w G. spraw karnych i spraw cywilnych o ustalenie i o przyznanie odszkodowania za torturowanie psychiczne, fizyczne i finansowe obywateli Rzeczypospolitej Polskiej; w punkcie 2 uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w postaci liczby zarejestrowanych do dnia 17 maja 2011 r. w sądach Apelacji G. spraw karnych i spraw cywilnych o ustalenie i o przyznanie odszkodowania za torturowanie psychiczne, fizyczne i finansowe obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu punktu 1 rozstrzygnięcia, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, Minister stwierdził, iż zasadnie organ I instancji umorzył postępowanie w przedmiocie informacji publicznej przetworzonej, którą dysponuje, a wobec której wnioskodawcy – mimo wezwania – nie uzupełnili wniosku poprzez wskazanie szczególnie istotnego interesu publicznego. Organ stwierdził, że żądana informacja jest informacją przetworzoną, bowiem wymaga sięgnięcia do akt sądowych poszczególnych spraw cywilnych i karnych w celu wykreowania informacji odpowiadającej kryteriom określonym przez wnioskodawców. Organ podkreślił, że zasady biurowości sądowej, regulowane zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej nie przewidują prowadzenia repertoriów i ksiąg biurowych, w których odnotowywana byłaby podstawa faktyczna dochodzonych roszczeń. Minister wskazał, że w przypadku, gdy wniosek dotyczy informacji przetworzonej, organ zobligowany jest do zastosowania art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ powinien powiadomić stronę o przyczynach braku udostępnienia informacji w sposób lub w formie określonej we wniosku i wskazać w jaki sposób bądź w jakiej formie informacja może być udzielona. Wnioskodawca może wówczas w terminie 14 dni złożyć wniosek o udostępnienie wnioskowanej informacji w sposób lub w formie wskazanej w powiadomieniu. Organ stwierdził, powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1720/05), że w razie, gdy strona nie złoży w terminie takiego (względnie, tak jak w niniejszej sprawie, milczy wobec wezwania), organ umarza postępowanie o udostępnienie informacji publicznej. Skoro wnioskodawcy nie odpowiedzieli na wezwanie, organ I instancji uprawniony był do umorzenia postępowania w sprawie. Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 decyzji, Minister nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, co do zasadności decyzji w zakresie w jakim dotyczy informacji, którymi organ nie dysponuje, tj. ilości zarejestrowanych spraw karnych i cywilnych w sądach Apelacji G. Organ wskazał, że w sytuacji, gdy adresat wniosku żądanej informacji nie posiada, wówczas powinien poinformować o tym wnioskodawcę pismem. Nie ma w takim przypadku podstaw do wydania decyzji administracyjnej. Z tego względu za bezprzedmiotowe uznał Minister działanie organu I instancji polegające na orzeczeniu decyzją w zakresie całego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wydanie decyzji, w sytuacji, gdy przepisy prawa nie przewidują takiej formy działania, oznacza wydanie jej bez podstawy prawnej. W tej sytuacji zachodzi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania przed I instancją. Minister stwierdził, iż uznając decyzję za błędną we wskazanej części, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine kpa orzekł o częściowym jej uchyleniu i umorzeniu postępowania I instancji. Decyzja Ministra Sprawiedliwości stała się przedmiotem skargi M. K. i I. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia 28 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę I. W. Rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podlegała zatem skarga M. K. Skarżący w skardze wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji wskazując, że są one sprzeczne ze stanem faktycznym i prawnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga M. K. nie jest zasadna i z tego względu podlega oddaleniu. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości odpowiada prawu. Przede wszystkim wskazania wymaga, że zasadnie organy uznały w niniejszej sprawie, iż żądana przez skarżącego informacja o ilości zarejestrowanych do dnia 17 maja 2011 r. w spraw karnych i spraw cywilnych na terenie okręgu Sądu Apelacyjnego w G. w przedmiocie: o ustalenie i o przyznanie odszkodowania za torturowanie psychiczne, finansowe i fizyczne obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi informację publiczną przetworzoną. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) zwana dalej u.d.i.p., w art. 1 ust. 1 określa informację publiczną jako każdą informację o sprawach publicznych. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. W świetle powyższego, informacje publiczne mogą być informacjami prostymi, czyli informacjami, które udostępniane są bez potrzeby wykazywania przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego lub informacjami przetworzonymi, które wymagają, aby wnioskodawca wykazał spełnienie tej przesłanki. Ustawa nie podaje definicji informacji przetworzonej, jednak zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym należy przyjąć, iż informacja publiczna przetworzona to taka informacja, na którą składa się pewna suma informacji publicznej prostej. Ze względu jednak na treść żądania, udostępnienie wnioskodawcy konkretnej informacji publicznej nawet o prostym charakterze, wiązać się może z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich analiz, zestawień, wyciągów, usuwania danych chronionych prawem. Takie zabiegi czynią zatem takie informacje proste, informacją przetworzoną, której udzielenie skorelowane jest z potrzebą wykazania przesłanki interesu publicznego (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 146/08, Lex nr 514805; wyrok NSA z dnia 17 października 2006 r. I OSK 1347/05, Lex 281369). W sprawie niniejszej, jak wynika z akt sprawy, udostępnienie skarżącemu żądanej informacji w zakresie spraw prowadzonych w Sądzie Apelacyjnym w G., wymaga sporządzenia zestawień, czy też wykazów poprzedzonych – co należy podkreślić – analizą akt spraw sądowych, po wcześniejszej ich selekcji pod kątem charakteru sprawy. W związku z tym, że w Sądzie Apelacyjnym w G. nie są prowadzone repertoria, czy księgi, w których odnotowywana byłaby podstawa faktyczna dochodzonych roszczeń, a o takiej właśnie podstawie należy mówić odnosząc się do treści wniosku strony z dnia 17 maja 2011 r., w ocenie Sądu nie zachodzi wątpliwość, iż mamy do czynienia z żądaniem udostępnienia informacji przetworzonej. Prawidłowo Prezes Sądu Apelacyjnego w G. zwrócił się do wnioskodawcy pismem z dnia [...] maja 2011 r. o wykazanie, że uzyskanie żądanej informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Stosownie zaś do art. 14 ust. 2 tej ustawy, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. Charakter żądanej w niniejszej sprawie informacji wpływa nie tylko na samo prawo dostępu do niej, ale również wyznacza tryb rozpoznania wniosku, a więc także formę, w jakiej informacja miałaby być udostępniona. W związku z tym, że w sprawie niniejszej nie istniała możliwość realizacji wniosku z dnia 17 maja 2011 r. w sposób określony we wniosku strony, zaszła podstawa do zastosowania art. 14 ust. 2 u.d.i.p. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że przepis art. 14 ust. 2 u.d.i.p. uzależnia możliwość uzyskania informacji publicznej (zarówno informacji przetworzonej, jak i nieprzetworzonej) od sposobu lub formy, w jakich wnioskodawca życzy sobie jej udostępnienia. Innymi słowy, gdy organ nie może zrealizować wniosku zgodnie z żądaniem winien poinformować wnioskodawcę, w jakim przypadku i w jaki sposób (dotyczy też formy) byłoby to możliwe (v. wyrok WSA z dnia 22 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1720/05, Lex nr 219985). W związku z tym, że wnioskodawca nie ustosunkował się do wezwania organu z dnia [...] maja 2011 r. zasadnie stwierdził organ I instancji, iż w zakresie informacji żądanych wnioskiem z dnia 17 maja 2011 r., a dotyczących spraw prowadzonych w Sądzie Apelacyjnym w G. zaszła podstawa do wydania decyzji o umorzeniu postępowania, na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Prawidłowo tym samym, Minister Sprawiedliwości zaskarżoną decyzją w punkcie 1 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w tym zakresie. W sytuacji bowiem, gdy wnioskodawca w terminie 14 dni nie ustosunkował się do wezwania, zaszła podstawa do wydania decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji (v. wyrok WSA z dnia 22 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1720/05, Lex nr 219985). Prawidłowo również w ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości uchylił (w punkcie 2) decyzję organu I instancji w zakresie, w jakim dotyczyła ona udostępnienia żądanych informacji w odniesieniu do liczby spraw w sądach Apelacji G. W ocenie Sądu, decyzja organu I instancji wydana została w tym zakresie z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), co zobowiązywało organ II instancji do jej uchylenia w przedmiocie tego żądania wniosku. Wskazania wymaga bowiem, iż zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. W sytuacji zatem, gdy podmiot zobowiązany nie dysponuje żądaną informacją (prostą, czy przetworzoną) – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie w tym zakresie wniosku – obowiązany jest poinformować o tym wnioskodawcę pismem. Brak jest w takim przypadku, na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, podstaw do rozstrzygania w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Podkreślenia wymaga przy tym, że podmiot zobowiązany, tj. adresat wniosku, nie ma w takim przypadku obowiązku zwracania się do Prezesów innych sądów w celu uzyskania informacji żądanych we wniosku, których sam nie posiada. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w wyroku.