II SA/Wa 2437/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA - Anna Mierzejewska, Asesor WSA - Jacek Fronczyk, Protokolant - Wojciech Wiktorowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za niewydanie świadectwa służby - oddala skargę - Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 listopada 2003 r. sygn. akt II SA 1967/03, uchylił postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2003 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] lutego 2003 r. w sprawie odmowy sprostowania świadectwa służby wystawionego w dniu [...] września 2002 r. K. K. W związku z powyższym, Minister Sprawiedliwości w dniu [...] stycznia 2004 r. wydał zainteresowanemu nowe świadectwo służby. Wnioskiem z dnia 12 lutego 2004 r. skarżący zwrócił się o sprostowanie powyższego świadectwa i jednocześnie wniósł o odszkodowanie za szkodę wskutek niewydania w terminie i wydania w zwłoce niewłaściwego świadectwa służby. Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], odmówił sprostowania świadectwa służby i po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 23 marca 2000 r., postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. wszczął postępowanie o przyznanie odszkodowania za szkodę wskutek niewydania w terminie i wydania w zwłoce niewłaściwego świadectwa służby. Następnie Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...], mając za podstawę art. 107 k.p.a. oraz § 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 stycznia 2003 r. w sprawie świadectw służby funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 13 poz. 136), odmówił przyznania zainteresowanemu odszkodowania. W obszernym uzasadnieniu stwierdził, że skarżący w trakcie postępowania wyjaśniającego podał, iż domaga się odszkodowania w związku z nie wydaniem w terminie i wydaniem niewłaściwego świadectwa służby z dnia [...] września 2002 r. Jego zdaniem, świadectwo owo winno być wydane w dniu zwolnienia ze służby, tj. w dniu [...] sierpnia 2002 r., zaś o jego niewłaściwości stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym już wyżej wyroku oraz sam Minister Sprawiedliwości wydając nowe świadectwo służby w dniu [...] stycznia 2004 r. On zaś z kolei wystąpił z takim wnioskiem po wydaniu wyroku, a nie posiadając świadectwa do dnia 23 września 2002 r., kiedy je faktycznie otrzymał za pośrednictwem poczty przesyłką poleconą, będąc na zwolnieniu lekarskim od dnia 26 sierpnia 2002 r. do dnia 24 września 2002 r., poszukiwał pracy od dnia 5 lub 6 września 2002 r. Nie potrafił jednak wykazać, ze wskutek niewydania świadectwa, a następnie niewłaściwego świadectwa, nie mógł znaleźć zatrudnienia. Następnie podał, że poszukiwał pracy u dwóch pracodawców i złożył tam stosowne dokumenty z wyjątkiem świadectwa pracy, którego - jak twierdził - nie posiadał. Z tego też powodu odmówiono mu zatrudnienia. Nie potrafił jednak wskazać dokładnych terminów prowadzonych rozmów, jednakże po przedstawieniu świadectwa otrzymanego w dniu 23 września 2002 r., oferty te były już nieaktualne. Z kolei jeden z przesłuchanych świadków, potencjalnych pracodawców skarżącego stwierdził, że jego zatrudnienie byłoby możliwe dopiero po zakończeniu zwolnienia lekarskiego i oczekiwał bezskutecznie na dokumenty od skarżącego kilka tygodni, a następnie ostatecznie odstąpił od zamiaru zatrudnienia go przed świętami Bożego Narodzenia w 2002 r. i w międzyczasie zmienił plany związane z zatrudnieniem pracowników. Natomiast kolejny ze świadków zeznał, że był gotowy zatrudnić skarżącego i wymieniony przekazał niezbędne dokumenty we wrześniu lub październiku 2002 r., lecz przeszkodą był brak świadectwa pracy, na które czekał do 1 listopada 2002 r. Reasumując, skarżący nie wykazał, a przeprowadzone postępowanie dowodowe nie potwierdziło tezy, że w wyniku braku świadectwa, bądź posiadania niewłaściwego świadectwa, poniósł on określoną szkodę polegającą na niemożliwości zatrudnienia. Ponadto skarżący w dniu zwolnienia ze służby przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie było możliwe dostarczenie mu świadectwa niezwłocznie, stąd też przesłano mu je za pośrednictwem poczty w szóstym dniu po ustaniu stosunku służbowego. Stąd też zarzut o nieterminowym wydaniu świadectwa jest bezzasadny, a organ nie miał wpływu na fakt doręczenia mu tego dokumentu przez pocztę dopiero w dniu 23 września 2002 r. Ponadto, jak zeznali świadkowie, oferty zatrudnienia były aktualne po tej dacie. Natomiast co do niewłaściwie wydanego świadectwa służby organ stwierdził, że uchybienie dotyczyło jedynie uzupełnienia okresu zatrudnienia o sześciomiesięczny okres pozostawania poza służbą, za który przyznano mu świadczenie określone w art. 45 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej i było ono skarżącemu potrzebne - jak zeznał - m.in. do sprawdzenia, czy nie rozwiązano z nim stosunku służbowego z jego winy. Stąd też mógł on przedstawić przyszłemu pracodawcy owo świadectwo, zaś powoływanie się na okoliczność, iż nie chciał się narazić na odpowiedzialność karną w związku z posługiwaniem się dokumentem poświadczającym nieprawdę, nie zasługuje na uwzględnienie. Wszak posłużył się on tym samym dokumentem ubiegając się o pracę w Urzędzie Miasta W. i gdzie został zatrudniony w dniu [...] listopada 2003 r. We wniosku do Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 sierpnia 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i w uzasadnieniu podał, że zgodnie z treścią § 3 ust. 1 i 3 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 czerwca 1997 r. w sprawie świadectw służby i opinii o służbie funkcjonariuszy Służby Więziennej, świadectwo służby wydaje się bezpośrednio funkcjonariuszowi albo osobie upoważnionej przez niego na piśmie w dniu, w którym ustał stosunek służbowy, a jeżeli wydanie świadectwa służby funkcjonariuszowi albo osobie przez niego upoważnionej nie jest możliwe, świadectwo przesyła się funkcjonariuszowi za pośrednictwem poczty albo doręcza się w inny sposób, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia ustania stosunku służbowego. Liczy się tutaj data doręczenia, a nie - jak twierdzi organ - wysłania pisma. Ponadto przesyłka została nadana w dniu 10 września 2002 r., a nie jak twierdzi organ w szóstym dniu od ustania stosunku służbowego. W dalszym ciągu powołał się na argumenty przedstawione już w złożonych przez siebie zeznaniach i stwierdził, że związek przyczynowy między brakiem świadectwa i możliwością zatrudnienia w dniach od 1 do 23 września 2002 r. jest bezsporny. Decyzja Ministra Sprawiedliwości zaś narusza również art. 77 ust. 1 Konstytucji RP i art. 41 ust. 3 Karty Podstawowych Praw Unii Europejskiej, który przewiduje naprawienie wszelkich szkód wyrządzonych działaniem organu. Ponadto celem przesłuchania strony na podstawie art. 86 k.p.a. nie jest ustalenie przedmiotu wniosku i w tej sytuacji przesłuchanie na okoliczność na czym polegała owa szkoda, jest niezgodne z treścią powyższego przepisu. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...], działając na podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. W uzasadnieniu zaś - poza argumentami przedstawionym już w decyzji pierwszoinstancyjnej - podał, że przepis § 3 ust. 3 wskazanego przez skarżącego zarządzenia, nie wskazuje w jakim terminie świadectwo służby powinno być doręczone. Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem analiza materiału dowodowego nie wskazuje na powstanie szkody po stronie skarżącego. Podobnie rzecz się ma z naruszeniem wskazanego przez skarżącego przepisu Karty Podstawowych Praw Unii Europejskiej. Natomiast organ nie dysponował żadnymi środkami dowodowymi i był zobligowany przepisem art. 7 k.p.a. do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, faktów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. K. wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i powołując się na argumentację przedstawiona już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dodał, że świadectwo służby było wadliwe, zaś ocena i analiza materiału dowodowego w sprawie jest nieobiektywna. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne oraz prawne. W piśmie procesowym z dnia 12 stycznia 2005 r. skarżący podtrzymał zarzuty ze skargi dodając jednocześnie, że warunkiem wejścia decyzji do obrotu prawnego jest doręczenie jej stronie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do treści art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst. jedn. z 2002 r. Dz. U. Nr 207, poz. 1761), funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby wydaje się niezwłocznie świadectwo służby, natomiast w myśl § 3 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 czerwca 1997 r. w sprawie świadectw służby i opinii o służbie funkcjonariuszy Służby Więziennej (M.P. Nr 37, poz. 364), świadectwo służby wydaje się bezpośrednio funkcjonariuszowi albo osobie upoważnionej przez niego na piśmie - w dniu, w którym ustał stosunek służbowy, a jeżeli wydanie świadectwa służby funkcjonariuszowi albo osobie przez niego upoważnionej nie jest możliwe, świadectwo przesyła się funkcjonariuszowi za pośrednictwem poczty albo doręcza się w inny sposób, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia ustania stosunku służbowego (ust. 3). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, ze skarżący został zwolniony ze służby w dniu [...] sierpnia 2002 r., zaś wobec faktu jego nieobecności w tym dniu w miejscu pełnienia służby, świadectwo zostało mu przesłane za pośrednictwem poczty w dniu 10 września 2002 r., a nie w szóstym dniu - jak twierdzi organ - od dnia ustania stosunku służbowego. Ponadto nie budzi wątpliwości fakt, że owo świadectwo było sporządzone z pominięciem wpisu o sześciomiesięcznym okresie pozostawania poza służbą. Reasumując, świadectwo służby nie zostało wydane w terminie i było ono sporządzone w sposób niewłaściwy. Zgodnie z § 9 ust. 1 cytowanego już wyżej zarządzenia, funkcjonariuszowi przysługuje prawo żądania naprawienia szkody wyrządzonej wskutek niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa służby, a odszkodowanie powyższe - stosownie do treści § 9 ust. 2 - przysługuje w wysokości uposażenia za czas pozostawania bez pracy z tego powodu, nie dłuższy jednak niż 6 tygodni. Oznacza to, że warunkiem przyznania powyższego odszkodowania jest związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powyższymi przesłankami (nie wydanie świadectwa w terminie lub wydanie świadectwa niewłaściwego),które - jak już wyżej wykazano - zostały wyczerpane, a powstałą szkodą po stronie skarżącego. W rozpoznawanej sprawie organ administracji - w ocenie Sądu - w sposób właściwy zebrał i ocenił materiał dowodowy. Zauważyć należy, że przepis art. 86 k.p.a. ma charakter posiłkowy. Oznacza to, że organ ma nie tylko prawo, lecz i obowiązek dopuszczenia przesłuchania strony w sytuacji, kiedy nie ma możliwości ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy za pomocą innych środków dowodowych. W świetle opisanej już wyżej tezy o związku przyczynowym pomiędzy przesłankami uzasadniającymi domagania się odszkodowania, a wysokością powstałej szkody bezdyskusyjnym jest - zdaniem Sądu - konieczność ustalenia przez organ okoliczności powstania owej szkody poprzez przesłuchanie skarżącego. Tym bardziej, że przesłuchani w sprawie świadkowie nie potrafili wskazać w sposób jednoznaczny na sam fakt i wysokość ewentualnej szkody zaistniałej po stronie skarżącego. Dodać w tym miejscu należy, że od przesłuchania strony należy odróżnić wyjaśnienia strony, które nie są środkiem dowodowym, a dotyczą jedynie przedstawienia przez stronę stanu sprawy wymagającego udowodnienia. W trakcie tak przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ, nie ustalono opisanego już wyżej związku przyczynowego. Zauważyć bowiem należy, że sam skarżący nie potrafił wskazać konkretnej szkody poza stwierdzeniem, że brak świadectwa służby uniemożliwił mu podjęcie zatrudnienia w okresie bezpośrednio po zwolnieniu ze służby. Mija to się z zeznaniami świadków, bowiem jeden z nich zeznał, że jego zatrudnienie byłoby możliwe dopiero po zakończeniu zwolnienia lekarskiego, na którym skarżący przebywał do dnia 24 września 2004 r., a zatem dzień po otrzymaniu przez niego świadectwa służby. Z kolei drugi ze świadków podał, że oczekiwał na świadectwo służby aż do dnia 1 listopada 2002 r. podczas, gdy ten dokument był już w posiadaniu skarżącego od dłuższego czasu. Słusznie zatem organ wywodzi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie można mówić o szkodzie polegającej na niemożliwości zatrudnienia w związku z zaistniałymi przesłankami z § 9 ust. 1 zarządzenia. Tym bardziej, że w tym czasie przebywał on na zwolnieniu lekarskim i nie mógł podjąć zatrudnienia. Taka ocena organu mieści w granicach swobodnej oceny dowodów oraz znajduje swoje oparcie w logicznym rozumowaniu i w uzasadnieniu swojego stanowiska w zaskarżonej decyzji. Dodać na końcu należy, że szkoda musi posiadać walor realny, nie zaś tylko teoretyczny. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.