II SA/Wa 2459/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej - oddala skargę - Prezes Rady Ministrów decyzją nr [...] z dnia [...] października 2004 r., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] września 2004 r., wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), którą odmówił W. T. przyznania renty specjalnej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje: Przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przy rozpatrywaniu sprawy brana jest pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium przyznawania świadczenia. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. W niniejszym przypadku, istnienia takich okoliczności organ nie dopatrzył się. Z akt sprawy wynika, że W. T. od 2003 roku występuje do rożnych organów, firm i instytucji w sprawie swojego wynalazku w dziedzinie motoryzacji oraz przyznania renty specjalnej, która w jego ocenie powinna być mu przyznana i wypłacona wstecz już od początku lat 80-tych w wysokości 510 tyś zł i którą zamierza przeznaczyć na realizację swojego projektu. Zainteresowany składał propozycję współpracy w sprawie swojego wynalazku tj. świec zapłonowych. Jednak próby dokonania przez ekspertów oceny tego wynalazku m.in. przez [...], okazały się niemożliwe z uwagi na brak prototypu, którego W. T. nie posiadał. Podmioty te gotowe były nieodpłatnie przeprowadzić testy, ale warunkiem było przedstawienie przez zainteresowanego przedmiotowych innowacyjnych świec zapłonowych. W. T. odmawiał oddania do oceny pierwszego prototypu swojego wynalazku wykonanego, jak twierdził, w USA w 2000 roku, a zamiast tego zgłaszał gotowość przygotowania następnych prototypów, żądając z góry przyznania mu na ich wykonanie funduszy, co spotykało się z odmową. Wnioskodawca podawał, że w latach 80-tych był represjonowany. W okresie 1988 do 2001 roku przebywał na emigracji (głównie w USA). W 2001 r. powrócił do Polski, jak pisze, "jako światowy wynalazca", zaś określone siły podejmowały próby zamordowania go, przejęcia jego wynalazku, bądź uniemożliwienia mu pracy wynalazczej. Zainteresowany legitymuje się decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r., wydaną przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdzającą, że w okresie od 1985 roku do dnia 4 czerwca 1989 roku pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. Z dokumentacji sprawy wynika, że w latach 1966-1985 W. T. zatrudniony był w 9 zakładach pracy, w tym w [...] w S. Od 2001 roku zarejestrowany jest jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Nie posiada własnego źródła utrzymania. Prowadzi samodzielne gospodarstwo i nie posiada bliższej rodziny zobowiązanej do alimentacji (z dokumentów wynika, że był żonaty). Mieszka we własnym 2-pokojowym mieszkaniu i otrzymuje dodatek mieszkaniowy. Od kwietnia 2001 roku objęty jest stałą pomocą finansową, a Ośrodek Pomocy Społecznej reguluje wszelkie płatności za użytkowanie lokalu. Pan W. T. nie posiada orzeczenia o niezdolności do pracy, nie osiągnął też wieku emerytalnego (w dacie rozstrzygania sprawy przez organ). W. T. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga nie jest zasadna. Przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. Przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawcy brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Mimo, iż podejmowane przez Prezesa Rady Ministrów w niniejszych sprawach decyzje mają charakter uznaniowy, to jednak uznanie to nie ma w pełni charakteru dowolnego, ale jest ograniczone wypracowanymi w praktyce orzeczniczej jasno określonymi kryteriami. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być wybitne zasługi wnioskodawcy, które muszą być obiektywne oraz szczególne, a więc jednostkowe, wyjątkowe, mające znaczenie dla całej Polski. Również mogą to być szczególne zdarzenia losowe, które także muszą być wyjątkowe. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Prezes Rady Ministrów prawidłowo zastosował wskazany wyżej przepis ustawy i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił istotne aspekty niniejszej sprawy, a w szczególności te, które mogłyby, zgodnie z przedstawionymi wyżej kryteriami, stanowić o przyznaniu dochodzonego przez zainteresowanego świadczenia specjalnego. Podkreślić tu należy, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził zasług W. T., które byłyby wyjątkowe, mające znaczenie dla całej Polski. Takich zasług nie wykazał także sam zainteresowany. W szczególności nie można zgodzić się z argumentacją skarżącego, który zasadność swojego żądania upatruje w potrzebie zgromadzenia środków finansowych na prowadzenie działalności wynalazczej, albowiem nie taki cel przyświeca dochodzonemu świadczeniu. Także jego dokonania na polu techniki nie wskazują na wyjątkowość. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej W. T. pracował naukowo. W 1988 roku uzyskał w Polsce, wraz z inną osobą, patent [...] za wysokonapięciową głowicę kablową. Podczas pobytu w USA ogłosił dwa patenty związane z motoryzacją; w dniu [...] nr [...] i w dniu [...] nr [...]. Jednakże żaden z tych patentów nie został wdrożony, co oświadczył sam zainteresowany na rozprawie przed sądem administracyjnym. Także, jak wynika z akt sprawy, żaden z podmiotów związanych z techniką gospodarczo lub naukowo ([...]) nie wyraził zainteresowania aktualnymi pracami skarżącego, z uwagi na brak prototypów jego obecnych wynalazków. Również z materiału zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby potwierdzony decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych fakt represjonowania skarżącego przez władze komunistyczne miał wyjątkowy charakter polityczny. Zważyć tu należy, iż represje związane z utratą pracy dotknęły w latach osiemdziesiątych znaczą liczbę Polaków i dlatego, aby móc represje takie uznać za przesłankę do zastosowania dobrodziejstwa z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, należałoby wykazać znaczne zasługi na polu niepodległościowym lub społecznym dla Polski. Zasług takich skarżący nie przedstawił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dostrzega pewną nieporadność skarżącego oraz jego trudności materialne, jednakże okoliczności te w żaden sposób nie mogą decydować o przyznaniu żądanego przez niego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ przy podejmowaniu powyższych decyzji i dlatego, na mocy art. 151ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.