II SA/Wa 2471/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 marca 2012 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] działając na podstawie art. 223 ust. 1, 4 i 7 w zw. z art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323) mianował D. K. z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] celnego w korpusie [...] Służby Celnej. Pismem z dnia 22 listopada 2010 r. D. K. odwołała się od aktu mianowania, wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez mianowanie na stopień komisarza celnego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji ze wskazaniem, iż przy ponownym rozpatrzeniu, należy uwzględnić dyspozycję art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Odwołująca się zaskarżonej decyzji zarzuciła: -rażące naruszenie przepisów prawa w tym zasady praworządności wyrażonej w art. 6 kpa oraz bezpośrednio w art. 7 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego (art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej), i rozstrzygnięcie w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej, -rażące naruszenie przepisu art. 7 kpa poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie zajmowania przez funkcjonariusza stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Wymieniona zarzuciła także, wydanej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy rozstrzyganiu sprawy. Nadmieniła również, iż w trakcie pełnienia służby zajmowała lub pełniła obowiązki na stanowiskach służbowych związanych z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników: - od [...] października 2006 r. do [...] marca 2007 r. pełniła stanowisko Naczelnika Wydziału Nadzoru i Kontroli Przedsiębiorców, - od [...] kwietnia 2007 r. do [...] kwietnia 2007 r. zajmowała stanowisko Kierownika Referatu Kontroli Przedsiębiorców, - od [...] kwietnia 2007 r. do [...] kwietnia 2008 r. była Zastępcą Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie określenia korpusu. Organ administracji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej, w terminie do dnia 30 listopada 2009 r., wynikał wprost z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Na podstawie wspomnianego przepisu, w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy, kierownik urzędu, obowiązany był dokonać mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Organ wskazał, że regulacja ta była wyrazem wpływu nowej ustawy o Służbie Celnej, na stosunek służbowy funkcjonariusza celnego, powstały pod rządami dotychczasowej ustawy. Procedura przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach uregulowana została w art. 223 ust. 2 – 6 ustawy. Zadaniem organu, było umieszczenie danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska, bądź pełnionych obowiązków. Badając zasadność żądania D. K. dotyczącą mianowania na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, organ uznał, że w jej przypadku przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, nie mógł mieć zastosowania, bowiem dotyczy on funkcjonariuszy którzy spełniali wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Odwołująca we wspomnianym okresie zajmowała stanowisko eksperta celnego i posiadała stopień służbowy starszego dyspozytora celnego. Stanowisko [...] celnego nie zostało zaliczone do kategorii stanowisk kierowniczych o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 13 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Mając na względzie przepisy powołanego artykułu, mianowanie do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej, o którym mowa w art. 223 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. dotyczyło wyłącznie funkcjonariuszy zajmujących bądź wyższe stanowiska kierownicze, bądź stanowisko: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Również posiadany stopień służbowy [...] celnego, nie upoważniał do określenia stopnia w korpusie oficerów młodszych. Wobec powyższego obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w [...] było mianowanie na stopień w korpusie [...] Służby Celnej zgodnie z dyspozycja art. 223 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Szef Służby Celnej podniósł, że nie kwestionuje faktu pełnienia przez odwołująca w przeszłości obowiązków na stanowisku związanym z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Jednak przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie bowiem, uzależnia mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych, od zajmowania stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników albo pełnienia obowiązków na takim stanowisku, bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy. Organ nie zgadza się z argumentacją odwołującej, iż użyty w przepisie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy zwrot "przed dniem wejścia w życia ustawy" powinien być rozumiany, jako dowolny okres poprzedzający wejście ustawy w życie. Szef Służby Celnej, podał, iż przepis art. 223 ustawy umiejscowiony został w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Oznacza to, że reguluje on wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawić się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań. Zgodnie z § 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", w przepisach przejściowych, reguluje się wpływ nowej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych. Mianowanie na stopień służbowy na podstawie art. 223 ustawy, miało na celu mianowanie na stopień odpowiadający dotychczasowej pozycji w hierarchii katalogu stopni służbowych, a tylko w ściśle określonych przypadkach, wskazanych w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, stanowiło awans. D. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła o uchylenie w całości powyższej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylenie decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Wymieniona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz niezastosowanie tego przepisu przy rozstrzyganiu sprawy, - art. 2 i 7 Konstytucji RP, poprzez działanie wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa oraz art. 6 kpa tj. wyrażonej w tym przepisie zasady praworządności poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej, - art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez skarżącą stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, - art. 138 § 1 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia nieprzewidzianego w tym przepisie i rozstrzygnięcie sprawy tylko w zakresie korpusu. Powołując się na pełnienie w przeszłości obowiązków na stanowisku związanym z podporządkowaniem służbowym, skarżąca podniosła, że pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być rozumiane, zgodnie z wykładnią językową, jako dowolny okres poprzedzający wejście ustawy w życie. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Stosownie zaś do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarżącego, ani powołaną podstawą prawną. Rozpatrywana zgodnie powołanymi zasadami skarga, zasługuje na uwzględnienie choć z innych względów niż w niej wskazane. Nadmienić należy, iż Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 czerwca 2010 r. o sygn. akt II PZP 5/10 wpisanej do zasad prawnych, potwierdził możliwość kontroli przez organ II instancji aktów mianowania funkcjonariuszy celnych, wydanych na podstawie przepisów art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Podczas badania prawidłowości przypisania funkcjonariusza do określonego korpusu Służby Celnej, należy więc stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołanie od decyzji organu I instancji, zgodnie z treścią art. 129 § 2 kpa wnosi się za pośrednictwem tego organu, do organu II instancji w terminie 14 dni, od daty doręczenia stronie, decyzji organu I instancji. Natomiast decyzja organu I instancji, staje się ostateczna jeżeli strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania i nie przywrócono jej tego terminu. W niniejszej sprawie, D. K. wniosła odwołanie od aktu mianowania w dniu [...] listopada 2010 r., czyli po upływie niemalże roku od dnia doręczenia aktu mianowania. Mając świadomość uchybienia terminu wymieniona dołączyła do odwołania wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W opisanym stanie faktycznym, Szef Służby Celnej winien działając w trybie art. 59 § 2 kpa, najpierw rozpatrzyć wniesiony wraz z odwołaniem, wniosek o przywrócenie terminu. Organ obowiązku tego nie wykonał, co stanowi podstawowe uchybienie proceduralne w niniejszej sprawie, skutkujące wadliwością wydanej w trybie odwoławczym decyzji. Szef Służby Celnej przystąpił do rozpatrzenia odwołania i wydał w tym zakresie decyzję, mimo, iż bezsporne było wniesienie tego odwołania z uchybieniem terminu. Rozpatrywanie przez organ II instancji odwołania od aktu mianowania oraz wydanie decyzji w tym przedmiocie było działaniem pozbawionym podstawy prawnej. Dotknięta taką wadą, zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej, nie może funkcjonować w obrocie prawnym. Nie można się zgodzić ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w niniejszej sprawie nie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania, bowiem akt mianowania, nie zawierał pouczenia o odwołaniu. Pogląd organu, że w takim przypadku 14 dniowy termin, na wniesienie odwołania "nie biegnie", a strona może skutecznie dopełnić aktu wniesienia odwołania, nawet jeżeli uchybiła terminowi, nie jest prawnie uzasadniony. Twierdzenie takie narusza również wprost dyspozycję art. 129 § 2 kpa. Nie istnieje na gruncie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego norma, która z brakiem stosownego pouczenia o odwołaniu, łączyłaby ustanie mocy obowiązującej przepisu art. 129 § 2 kpa, który ustanawia 14 dniowy termin do złożenia odwołania. Nie jest nim treść przepisu art. 112 kpa, zgodnie z którym błędne pouczenie co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Między innymi odnoście takich przypadków ustawodawca stworzył możliwość przywrócenia terminu, jeśli został on uchybiony bez winy strony. Brak stosownego pouczenia o środkach odwoławczych nie stwarza możliwości złożenia przez stronę odwołania w nieograniczonym czasie, ale jedynie z zachowaniem zasad określonych w art. 58 i art. 59 kpa. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 ust. 1 w związku z art. 120 ppsa, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.