II SA/Wa 250/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla K. D. adwokata z urzędu, 3. zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o wyznaczenie adwokata dla K. D. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ppsa, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a do takich należy wymieniona sprawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Koszty sądowe obejmują zarówno opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) jak i zwrot wydatków (art. 211 w zw. z art. 212 § 1 powołanej ustawy). Na mocy powołanego przepisu strona skarżąca z mocy prawa zwolniona jest w niniejszej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania, a zatem zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z tym, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega ocenie w odniesieniu do przesłanek określonych w ustawie i winien być oddalony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e ppsa orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu wskazać należy, iż zgodnie z art. 262 powołanej wyżej ustawy przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie adwokata, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa). W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje żona oraz trzyletni wnuczek, który przebywa z dziadkami w związku z trudną sytuacją rodzinną. Wnioskodawca podał, że jest osobą bezrobotną, schorowaną i nie dysponuje środkami na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę żony, w wysokości 1500 zł brutto. Skarżący podał, że jest zadłużony w spółdzielni mieszkaniowej. Z pisma strony z dnia 29 lutego 2008 r. skierowanego do Sądu wynika, że zadłużenie to wynosi 14.600 zł. Koszt czynszu to kwota 400 zł. Wnioskodawca oświadczył również, że żona spłaca pożyczkę zapomogową. Jako majątek wykazał mieszkanie spółdzielcze o powierzchni 39 m2 . Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Przez prawo do sądu należy przy tym rozumieć nie tylko prawo samego dostępu do sądu, tj. uruchomienia postępowania przed sądem ale również prawo do korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przy wnoszeniu środka odwoławczego od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obowiązuje przymus adwokacko-radcowski. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy – według oświadczenia skarżącego – wynika, że dochód na jedną osobę w rodzinie wynosi obecnie 500 zł brutto miesięcznie. Sytuacja materialna jest trudna, a wynagrodzenie za pracę żony z pewnością nie pozwala na poczynienie oszczędności celem ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Uwzględniając wysokość dochodu w gospodarstwie domowym, zaległości w opłatach czynszowych wobec spółdzielni mieszkaniowej oraz koszty codziennego utrzymania stwierdzić należy, że wnioskodawca wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt. 2 i pkt. 3 postanowienia.