II SA/Wa 251/22

WyrokWSA w Warszawie2022-06-30

Skład orzekający: Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Ewa Kwiecińska, Sławomir Fularski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej (art. 15c, 22a, 24a) wobec beneficjentek renty rodzinnej, mimo że były funkcjonariusz pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez krótki okres, a jego służba po 12 września 1989 r. była rzetelna?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji publicznej naruszył przepisy PPSA (art. 153 i 170) poprzez nieuwzględnienie wiążącej oceny prawnej z poprzednich wyroków sądu. Sąd uznał, że okres służby funkcjonariusza na rzecz totalitarnego państwa (2 lata i 3 miesiące) należy uznać za krótkotrwały w ujęciu proporcjonalnym do całego okresu służby (13 lat, 2 miesiące i 5 dni), co stanowiło spełnienie jednej z przesłanek do wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej.
Stan faktyczny
Skarżące, beneficjentki renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu, wniosły o wyłączenie stosowania wobec nich niektórych przepisów ustawy zaopatrzeniowej, powołując się na krótkotrwałą służbę zmarłego męża na rzecz totalitarnego państwa i rzetelne wykonywanie przez niego obowiązków po 12 września 1989 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji trzykrotnie odmawiał wyłączenia stosowania tych przepisów. Po dwukrotnym uchyleniu decyzji przez WSA w Warszawie, organ ponownie odmówił, uznając, że okres służby na rzecz totalitarnego państwa nie był krótkotrwały, a przypadek nie był szczególnie uzasadniony. Skarżące ponownie wniosły skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Sławomir Fularski, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi E. W. i M.W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję E. W. i M. W. (dalej jako skarżące), beneficjentki renty rodzinnej po zmarłym W. W., wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. wystąpiły do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako organ) o zastosowanie wobec nich art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówczesny Dz. U. z 2016 r. poz. 708, ze zm.) - zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyń art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W dniu [...] lipca 2019 r. skarżące wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 1782/19) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...]. Wyrok stał się prawomocny od dnia [...] lutego 2020 r. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżących art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W dniu [...] sierpnia 2020 r. skarżące ponownie wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję. Wyrokiem z dnia 5 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 1813/20) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Wyrok stał się prawomocny od dnia [...] maja 2021 r. Akta wraz z wyrokiem wpłynęły do organu w dniu [...] lipca 2021 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. ponownie odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżących art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. Decyzja ta jest przedmiotem zaskarżenia w sprawie niniejszej. Z akt sprawy wynika, że W. W. został zwolniony ze służby w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] w dniu [...] lipca 2001 r. Beneficjentkami renty rodzinnej pobieranej po nim są skarżące. Wysokość pobieranego przez nie świadczenia ustalono z uwzględnieniem art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Z pisma z dnia [...] marca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. Informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że W. W. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] maja 1988 r. do dnia [...] lipca 1990 r., czyli 2 lata i 3 miesiące. Jego całkowity okres służby wynosi 13 lat, 2 miesiące i 5 dni (od dnia [...] maja 1988 r. do dnia [...] lipca 2001 r.). Do wysługi zaliczono również okres 1 roku, 11 miesięcy i 23 dni zasadniczej służby wojskowej (od dnia [...] października 1983 r. do dnia [...] października 1985 r.) Z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych za pismami z dnia [...] lutego 2018 r. znak [...] oraz z dnia [...] czerwca 2020 r. znak [...] przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby W. W. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. ([...]) przekazał informacje dotyczące przebiegu służby ww. funkcjonariusza. W. W. w trakcie służby w Policji zajmował kolejne, wyższe stanowiska służbowe, miał podwyższane uposażenie zasadnicze oraz dodatek służbowy, był awansowany w stopniu służbowym, otrzymywał nagrody finansowe. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec niego karach dyscyplinarnych. Ponadto w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział W. W. w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jego życia i zdrowia. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, w myśl którego minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych, określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Analizując pierwszą z przesłanek formalnych organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak oparłszy się na wykładni językowej organ stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Analizując drugą z przesłanek formalnych organ wskazał, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie. Pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Organ podsumował, że jego zadaniem było stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1813/20, zobligował go do ponownego rozpatrzenia sprawy, z uwzględnieniem dokonania wnikliwej oceny "krótkotrwałości" oraz kwestii, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", o których mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Całkowity okres służby W. W. wynosi 13 lat, 2 miesiące i 5 dni, natomiast służbę na rzecz totalitarnego państwa pełnił on przez okres 2 lat i 3 miesięcy czyli przez około 17% całego okresu służby. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, biorąc pod uwagę aktualne orzecznictwo sądowe, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym oraz proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Były funkcjonariusz w sposób świadomy rozpoczął pracę w strukturze Służby Bezpieczeństwa (o czym świadczy notatka służbowa z dnia [...] marca 1988 r.). Zakończenie powyżej wskazanego okresu pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego przez funkcjonariusza nie wynikało z jego woli, lecz z likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. W ocenie organu w niniejszej sprawie bezspornym jest, że nie została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez W. W. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Tym samym uznał, że spełniona została przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Zauważył, że świadczenie emerytalne wypłacane skarżącym nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1611). W kontekście analizy wystąpienia w przedmiotowej sprawie szczególnego przypadku, organ w pierwszej kolejności podkreślił, że W. W. był świadomy przyjęcia go do służby w Służbie Bezpieczeństwa. Zajmował on stanowisko wywiadowcy w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa, który to wydział zajmował się obserwacją operacyjną osób i obiektów, przeprowadzaniem wywiadów i ustaleń, a także wstępnym rozpoznaniem i zabezpieczeniem operacyjnym, przebywających na terenie Polski dyplomatów oraz cudzoziemców. Z oczywistych względów przedmiotowe stanowiska były powierzane osobom szczególnie zaufanym. Funkcjonariusz ten przed pracą w Służbie Bezpieczeństwa (karta 61, 76, 82 akt Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu sygn. akt. [...]) utożsamiał się z ideologią państwa totalitarnego tj.: "deklarował światopogląd materialistyczny" (karta 76 sygn. akt. [...]), "zdaje sobie sprawę z wymogów światopoglądowych w naszej służbie i nie sprawią one mu trudności" (karta 61 sygn. akt. [...]), "wielokrotnie wyróżniany" (karta 39 sygn. akt. [...]). Ponadto na podstawie przesłanych materiałów dowodowych przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu organ stwierdził, że w opinii przełożonych, funkcjonariusz był pracowity i wyróżniany nagrodami pieniężnymi (karta: 80 - 81 akt Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o sygn. akt [...]). W. W. był awansowany ze stanowiska inspektora na stanowisko wywiadowcy (notatka w materiałach Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - karta: 86 sygn. akt. [...]). Organ podkreślił również, iż W. W. przynależał do Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej (karta 39 i 82 akt Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu sygn. akt. [...]). Jako domniemanie przyjął, iż W. W. w pełni utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa byłego funkcjonariusza stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec stron przedmiotowego postępowania przepisu. W. W. do końca zmian ustrojowych pozostawał w Służbie Bezpieczeństwa oraz: "Nie ustalono, aby krytycznie był ustosunkowany do sytuacji społeczno-politycznej w ówczesnym okresie" (karta 35 sygn. akt. [...]). Ponadto W. W. w trakcie pełnienia służby w Organach Bezpieczeństwa ukończył Kurs Szkolenia [...] Funkcjonariuszy Resortu Spraw Wewnętrznych w Pierwszym Roku Służby Przygotowawczej (karta 78 akt [...]) oraz "Zasady etyki obyczajów funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej PRL" (karta 79 akt [...]). Postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa, w ocenie organu, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadnionego przypadku. Zdaniem organu, służba W. W. była realizowana tylko i wyłącznie poprawnie. Ww. nie wykazywał się przy tym ponadprzeciętnym zaangażowaniem w realizację powierzonych obowiązków, wykraczającym poza normalne warunki pełnienia służby. W trakcie swojej służby nie dążył do podnoszenia kwalifikacji zawodowych, nie został skierowany na przeszkolenia specjalistyczne, chociażby na szkolenie oficerskie. Przez cały okres swojej służby ww. pełnił służbę na stanowiskach wykonawczych, nigdy na stanowiskach kierowniczych. Opisany sposób realizacji zadań przez W. W. nie stanowi wystarczającego powodu do zastosowania przez organ przysługującego mu uprawnienia. Były funkcjonariusz nie został wyróżniony odznaczeniami resortowymi ani państwowymi. Powyższe - w ocenie organu - w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, iż służba pełniona przez ww. nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy. Organ zaznaczył, że zawarte w uzasadnieniu skargi E. W. i M. W. argumenty, dotyczące zaangażowania W. W. w realizowanie zadań i obowiązków podczas pełnienia służby w Policji, a także otrzymanie przez niego nagród, wyróżnień, nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie w kontekście braku zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku. W sprawie decydujące znaczenie, zdaniem organu, ma jednak fakt dobrowolnego przystąpienia W. W. do organów państwa totalitarnego, jego zaangażowanie w realizację zadań charakterystycznych dla ww. jednostek oraz podzielanie poglądów, przypisanych dla ustroju totalitarnego. W przedmiotowej sprawie nie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający organowi skorzystanie z uprawnień, zawartych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Charakter służby W. W. przed dniem 31 lipca 1990 r., a także przyjęta przez niego postawa wobec ówczesnego sytemu państwowego i zaangażowanie w służbę na rzecz Służby Bezpieczeństwa, w ocenie organu, nie kwalifikują przedmiotowej sprawy jako szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy. W kontekście powyższych ustaleń, argumenty zawarte w skardze E. W. i M. W., organ uznał za bezprzedmiotowe. W skardze do tutejszego Sądu E. W. i M. W. na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zaskarżyły w całości decyzję organu, wniosły o jej uchylenie i zarzuciły, że uzasadnienie w.w. decyzji jest niezrozumiałe, ponieważ jak zaznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie w wyroku sygn. akt II Sa/Wa 1813/20 z dnia 05.03.2021, okres pracy W. W. na rzecz totalitarnego państwa był krótkotrwały, a wykonywana praca Policji po 12 września 1989 r. była rzetelna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od [...] lipca 1944 r. do [...] lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i uprawdopodobnione. Zgodnie z art. 11 powołanej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W świetle przywołanej wyżej treści art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, decyzja o wyłączeniu zastosowania ograniczeń przewidzianych w art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i zarazem uznaniowy co powoduje, że organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy, zaś decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego winna spełniać wymogi dalej idące, niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 491/09 i z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, publ.: cbois). Przedmiotowa sprawa była już dwukrotnie przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokami z dnia 9 stycznia 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 1782/19) oraz z dnia 5 marca 2021 r. (sygn. akt II SA/Wa 1813/20) uchylił poprzednio wydane wobec skarżących decyzje. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie (tu: decyzja) były przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i Sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń, zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376). W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, zmierzająca do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią zwykle konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11). Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały w sprawie niniejszej. W sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby. W ocenie Sądu, orzekającego w niniejszej sprawie ponownie, wydając zaskarżoną decyzję, organ naruszył art. 170 oraz art. 153 p.p.s.a. Nie uwzględnił bowiem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w.w. prawomocnych wyrokach. Zdaniem Sądu, ocena przesłanek zastosowania wobec skarżącego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, została dokonana niewłaściwie. Organ nie wyjaśnił w sposób przekonujący dlaczego uznał, iż w przypadku funkcjonariusza, służba na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, trwająca zaledwie przez okres 2 lata i 3 miesiące, nie może być rozumiana jako krótkotrwała. Orzekając w tym zakresie podał jedynie, że nie można w tym przypadku mówić o krótkotrwałej służbie. Sąd oceny tej nie podziela. Biorąc pod uwagę długość okresu służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej przede wszystkim w ujęciu proporcjonalnym, tj. w porównaniu do całego okresu służby skarżącego wynoszącego 13 lat, 2 miesiące i 5 dni, przyjąć należało, że służba ta była służbą krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. W wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 (publ. cbois) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "największe trudności interpretacyjne budzi wykładnia kryterium "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." ze względu na bardzo wysoki stopień nieostrości pojęcia "krótkotrwałości", czyniący je w istocie pojęciem nieczytelnym. Należy przyjąć, że o ile przymiotnik "krótki" w podstawowym znaczeniu oznacza "mający małą długość (w stosunku do typowej) zwykłej długości czegoś" to bliskoznaczny przymiotnik "krótkotrwały" rozumiany jako "trwający krótko, szybko przemijający" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 1, s. 431) akcentuje pewną trwałość w krótkim czasie, gdzie "krótkość" powinna być oceniana na tle "zwykłej długości czegoś". Skoro postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej dotyczy indywidualnej sprawy administracyjnej, to konieczność uwzględniania indywidualnej sytuacji określonego funkcjonariusza sprawia, że punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby tej osoby spełnia kryterium "krótkotrwałości". Jako pewna wskazówka interpretacyjna może w tym zakresie służyć treść art. 13c pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Skoro, zgodnie z tą regulacją, służby, która rozpoczęła się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r. ustawodawca w ogóle nie uznaje za służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b, to można przyjąć, że służba niespełniająca wymogu "rozpoczęcia się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r.", będąc jednak służbą w okresie "totalitarnego państwa" obejmującą okres około 10 miesięcy (tj. długość okresu wyznaczonego datami 12 września 1989 r. i 31 lipca 1990 r.) będzie służbą krótkotrwałą. Nie oznacza to jednak, że również służba wyrażana w latach nie będzie mogła być w realiach indywidualnej sprawy uznana za służbę krótkotrwałą". Zdaniem Sądu, co opisano wyżej, z uwagi na długość okresu służby W. W. na rzecz totalitarnego państwa, przede wszystkim w ujęciu proporcjonalnym (w porównaniu do całego okresu służby wynoszącego 13 lat, 2 miesiące i 5 dni), była to służba krótkotrwała w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wymaga stanowczego podkreślenia, że organ był związany wytycznymi, zawartymi w poprzednio wydanych w sprawie wyrokach tutejszego Sądu. Tymczasem wydana decyzja podjęta została bez rozważenia związania, wynikającego z art.153 p.p.s.a. Organ nie sprostał też wymogom z art.107 § 3 k.p.a., nie jest przekonujące uzasadnienie co do braku podstaw do stwierdzenia zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku. Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu oraz w uzasadnieniach poprzednio wydanych wyroków oraz dokona oceny sprawy w kontekście wszystkich określonym ww. przepisem przesłanek, przy jednoczesnym przyjęciu, że pierwszy określony ww. przepisem warunek, tj. krótkotrwałości służby, został spełniony. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło