II SA/Wa 2510/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędzia WSA Andrzej Góraj Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2012 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej oddala skargę Decyzją nr [...] z [...] września 2011 r. Komendant Główny Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 268 a k.p.a. oraz art. 18 ust.1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2-3 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z [...] czerwca 2011 r., cofającą T. B. (dalej jako skarżący) pozwolenie na broń palną myśliwską. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W związku z uzyskaniem opinii sądowo - psychiatrycznej z [...] września 2009 r. i opinii sądowo - psychologicznej z [...] listopada 2009 r. sporządzonych na potrzeby Prokuratury Rejonowej [...] , w związku z prowadzonym przeciwko skarżącemu postępowaniem karnym o czyn z art. 190 § 1 kk., w których to opiniach stwierdzono, iż skarżący cierpi na przewlekłą chorobę psychiczną, [...] , Komendant Wojewódzki Policji w [...] powziął obawę co do jego zdolności psychofizycznej do dysponowania bronią. Z tego względu, na podstawie art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji, zobowiązał skarżącego do poddania się badaniom lekarskiemu i psychologicznemu i przedstawienia wydanych na ich podstawie orzeczeń. W wykonaniu tego zobowiązania skarżący dostarczył organowi orzeczenie psychologiczne z [...] lutego 2011 r. nr [...] wskazujące, iż nie należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3. ustawy o broni i amunicji i może dysponować bronią oraz lekarskie z [...] lutego 2011 r. nr [...] informujące, że nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 wskazanej ustawy i może dysponować bronią. Korzystając z przysługującego prawa, organ I instancji zaskarżył orzeczenia, odpowiednio lekarskie - do Instytutu Medycyny Pracy w [...] , zaś psychologiczne - do R. A. w [...]. W wyniku ponownych badań skarżący uzyskał w trybie odwoławczym negatywne orzeczenie lekarskie z [...] marca 2011 r., nr [...] i psychologiczne z [...] kwietnia 2011 r., nr [...] . Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności decyzją z [...] grudnia 2009 r. organ I instancji cofnął skarżącemu pozwolenie na broń palną myśliwską na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie do Komendanta Głównego Policji wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Wskazał, iż zaskarżona decyzja pozbawiona jest właściwej podstawy prawnej, ponieważ organ I instancji nie wskazał, na jakiej podstawie prawnej orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane w II instancji uznał za podstawę cofnięcia pozwolenia na broń, a także na jakiej podstawie prawnej orzeczenia te są wydawane oraz z jakich przepisów wynika ostateczność orzeczeń wydanych w trybie odwoławczym. Ponadto, zdaniem skarżącego, decyzja organu I instancji została wydana na podstawie nieaktualnych już orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, bowiem w myśl § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń, orzeczenie lekarskie i psychologiczne ważne jest przez okres dwóch miesięcy od jego dnia wydania. Skarżący stwierdził również, iż powołując się na toczące się przeciwko niemu postępowania karne o czyny z art. 190 § 1 kk. i art. 263 § 2 kk. organ I instancji nie wyjaśnił czy okoliczność ta stanowi także podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń. Kolejnym uchybieniem organu I instancji, według skarżącego, było przeprowadzenie postępowania z naruszeniem art. 80 k.p.a., z uwagi na niewyjaśnienie przyczyn wydania rozbieżnych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego w dwóch instancjach. Po rozpatrzeniu odwołania wskazaną na wstępie decyzją Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Odwołując się do treści art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji organ wskazał, że organ I instancji był, wobec uzyskania informacji, że skarżący cierpi na przewlekłą chorobę psychiczną, uprawniony do zobowiązania go do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. Był też uprawniony do złożenia odwołania od orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, które doprowadziły do utraty mocy wiążącej orzeczeń pierwszoinstancyjnych. W trybie drugoinstancyjnym skarżący uzyskał orzeczenia negatywne, co zdeterminowało sposób rozstrzygnięcia sprawy. Organ podkreślił przy tym, że nie był właściwy do badania kwestii rozbieżności między orzeczeniami wydanymi w obu instancjach. Kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawanych na ich podstawie orzeczeń lekarskich i psychologicznych może przeprowadzić jedynie wojewoda. Ostateczne orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydawane w trybie odwoławczym są dla organu Policji wiążące. Wobec uzyskania negatywnych orzeczeń co do możliwości dysponowania przez skarżącego bronią, organ Policji obowiązany był cofnąć skarżącemu posiadane przez niego pozwolenie na broń palną myśliwską. Organ odwoławczy, biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy uzupełnił podstawę prawną decyzji poprzez powołanie dodatkowo pkt 3 ust. 1 art. 15 ustawy obroni i amunicji. Uznał jednocześnie, że uzyskane orzeczenia lekarskie i psychologiczne nie mają określonego terminu ważności, a zatem mogły stanowić dowód w sprawie i kształtować wydane rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy wskazał nadto, że fakt toczącego się przeciwko skarżącemu postępowania karnego, jakkolwiek okoliczność tą wskazano w decyzji organu I instancji, nie miał wpływu na sposób rozstrzygnięcia. W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wnosił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skargę oparł na następujących podstawach: naruszenia przepisów postępowania, które to miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, skutkiem którego działań organu I instancji w przedmiotowej sprawie nie uznano za rażąco naruszających prawo, pomimo iż organ II instancji przyznał, że nieprawidłowości w zakresie naruszenia przepisu art. 107 k.p.a. miały miejsce, naruszenia przepisów postępowania, które to miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wydający decyzję wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, naruszenia prawa materialnego, które to miało wpływ na wynik sprawy, a to § 3 ust. 4 rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń, poprzez wydanie decyzji na podstawie nieaktualnych badań lekarskich. Skarżący wnosił także o przeprowadzenie w postępowaniu sądowo-administracyjnym ponownego badania lekarskiego na okoliczność ewentualnego występowania u skarżącego przeciwwskazań do posiadania pozwolenia na broń. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że organ odwoławczy nie był uprawniony do konwalidowania naruszeń przepisów postępowania przez organ I instancji polegających na braku wskazania właściwej podstawy prawnej. Powtórzył podnoszony już w odwołaniu zarzut oparcia decyzji na nieważnych orzeczeniach lekarskich, wskazując, że orzeczenia lekarskie i psychologiczne ważne są dwa miesiące od ich wydania, co jednoznacznie wynika z § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń. Ponowił również zarzuty niewyjaśnienia rozbieżności w orzeczeniach lekarskim i psychologicznym wydanych w dwóch instancjach. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał w całości swoją dotychczasową argumentację. Przy piśmie z 7 lutego 2012 r. organ przesłał do Sądu pismo Stowarzyszenia [...] , wyrażające zaniepokojenie szykanami jakie spotykają członka Stowarzyszenia, czyli skarżącego. Przy piśmie z 22 lutego 2012 r. skarżący przysłał do Sądu odpis postanowienia Sądu Rejonowego [...] Wydział Karny w [...] z [...] lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Artykuł 145 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) określa w jakich sytuacjach decyzje podlegają uchyleniu. Dokonując oceny zasadności skargi T. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił 18 ust.1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2-3 ustawy o broni i amunicji. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji pozwolenia na broń nie wydaje się osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej. Natomiast w oparciu o pkt 3 ww. przepisu, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego. Pozostałe punkty ust. 1 powołanego przepisu określają jakim jeszcze innym osobom nie wydaje się pozwolenia na broń. Konstrukcja powyższego przepisu wskazuje wyraźnie, iż wskazane w nim przesłanki odmowy wydania pozwolenia na broń są wymienione enumeratywnie i są od siebie niezależne (rozłączne). Wystarczy spełnienie jednej z nich, aby właściwy organ Policji był obowiązany wydać decyzję odmowną w zakresie możliwości posiadania pozwolenia na broń. Taka sama sytuacja występuje przy cofaniu wydanego już pozwolenia na broń. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy właściwy organ Policji cofa pozwolenia na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Jak wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. z 2000 r. Nr 79, poz. 898 ze zm.) badania lekarskie obejmują badania specjalistyczne i pomocnicze zlecone przez lekarza przeprowadzającego ogólna ocenę stanu zdrowia, w tym m.in. badanie przez lekarza psychiatrę (§ 2 ust. 1 pkt 2 a). Natomiast badanie psychologiczne obejmuje w szczególności określenie poziomu rozwoju intelektualnego i opis cech osobowości, z uwzględnieniem funkcjonowania w trudnych sytuacjach, a także określenie poziomu dojrzałości społecznej badanej osoby (§ 3 ust. 1). Lekarz upoważniony na podstawie wyników badań wydaje orzeczenie lekarskie (§ 2 ust. 2), zaś psycholog upoważniony, także na podstawie wyników badań, wydaje orzeczenie psychologiczne (§ 3 ust 3). Wzór stosownego orzeczenia został określony w załącznikach do powyższego rozporządzenia. Od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego osobie zainteresowanej oraz właściwemu organowi Policji przysługuje odwołanie, a orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne (§ 8 ust. 1, 2 i 9). Kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawanych orzeczeń lekarskich i psychologicznych przeprowadza wojewoda właściwy ze względu na miejsce wydania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego (§ 9 ust. 1). Odnosząc powyższe przepisy do realiów rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu uznać należy, że organy Policji swoim działaniem nie naruszyły przepisów postępowania, a także dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Stan faktyczny sprawy, ustalony przez organy prawidłowo, obligował je do cofnięcia wydanego skarżącego pozwolenia na broń. Decyzja wydawana na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji jest bowiem decyzją związaną, pozbawianą cech uznaniowości. W przypadkach stwierdzenia w orzeczeniach lekarskich i psychologicznych wypadków wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji organy Policji zobowiązane są cofnąć pozwolenie na broń. Orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane w trybie odwoławczym są dla organów Policji wiążące. W wyroku z 17 marca 2005 r. II OSK 1273/04 (dostępne na stronie https://cbois.nsa.gov.pl) NSA wskazał, że określona w § 8 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia regulacja dotycząca czynności specjalistycznych, jakimi są niewątpliwie badania lekarskie, stanowi procedurę odrębną od procedury administracyjnej. Ostateczne orzeczenia lekarskie wydawane w trybie tego przepisu ni podlegają weryfikacji przez organ Policji w postępowaniu o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń. Związanie organów Policji orzeczeniem wydanym w trybie § 8 ww. rozporządzenia wyklucza zatem możliwość przeprowadzenia w postępowaniu o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń dowodu z opinii biegłego na okoliczności objęte treścią tych orzeczeń. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie organy Policji nie miały uprawnień, ani tym bardziej narzędzi do wyjaśniania rozbieżności między orzeczeniami lekarskim i psychologicznym wydanymi w różnych instancjach. Orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane w trybie odwoławczym, a określające, że skarżący nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią oraz że wykazuje istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego i z tego też powodu ni może dysponować bronią, są ostateczne. Mogły zatem stanowić podstawę faktyczną wydania zaskarżonej decyzji, tym bardziej że, wbrew twierdzeniom skargi, orzeczenia te nie straciły ważności. Odnosząc się do tego zarzutu zasadnym jest zwrócenie uwagi na tytuł rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 września 2000 r. Dotyczy ono badań lekarskich i psychologicznych zarówno osób ubiegających się jak i posiadających pozwolenia na broń. W § 2 ust. 4 i w § 3 ust. 4 określono, że orzeczenie lekarskie i psychologiczne stanowią podstawę do wydania pozwolenia na broń przez okres 2 miesięcy od daty wydania orzeczenia. Zastrzeżenie takie zostało poczynione tylko w odniesieniu do wydawania pozwolenia na broń i dotyczy ono jedynie takich orzeczeń, które stwierdzają, że dana osoba może bronią dysponować (stanowi podstawę do wydania pozwolenia). Jeżeli chodzi o orzeczenia określające, że dana osoba bronią dysponować nie może, to prawodawca nie ustalił terminu ich ważności. Wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie zostało uwarunkowane uzyskaniem przez organ I instancji informacji, że u skarżącego stwierdzono, w toku trwającego postępowania karnego, przewlekłą chorobę psychiczną, jaką są zaburzenia urojeniowe, objawiające się usystematyzowanymi urojeniami prześladowczymi, w następstwie, wobec ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, że skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji, organ był uprawniony do zobowiązania skarżącego do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. Okoliczności sprawy, a zwłaszcza znane organowi opinie sądowo-psychiatryczne, niewątpliwie uzasadniały też skorzystanie przez organ z możliwości odwołania się od orzeczeń przedłożonych przez skarżącego. Wobec tego, że zarówno orzeczenie lekarskie, jak i psychologiczne, wydane w wyniku odwołania określały, że skarżący nie może dysponować bronią, podstawą cofnięcia posiadanego przez niego pozwolenia na broń niewątpliwie powinien stanowić art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o broni i amunicji. Wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy był uprawniony do wskazania prawidłowej i kompletnej podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Organ ten rozpoznaje bowiem sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Przedmiotem postępowania odwołującego nie jest bowiem weryfikacja zaskarżonej decyzji, ale ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Zauważyć przy tym należy, że organ odwoławczy uzupełnił jedynie podstawę prawną, w sytuacji gdy już sam art. 15 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji stanowił wystarczającą podstawę od cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń. W wyroku z 6 maja 1999 r., II SA/Gd 134/97, Lex nr 44166, NSA jednoznacznie wskazał, że brak przytoczenia podstawy prawnej w decyzji organu I instancji bądź nieprzytoczenie wszystkich przepisów prawa, które powinny być wskazane, nie powoduje samo przez się takiej wady, która skutkuje uchyleniem decyzji. Organ II instancji jest organem powołanym do merytorycznego rozpoznania sprawy i wskazane wyżej uchybienie organu I instancji może naprawić, przywołując właściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Stanowisko to jest obecnie ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Odnosząc się od podnoszonej w skardze kwestii powołania się przez organ I instancji na prowadzone postępowanie przygotowawcze, zwrócić trzeba uwagę, że organ odwoławczy jednoznacznie wskazał, że okoliczność ta nie miała jakiegokolwiek wpływu na rozstrzygnięcie. Przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być wyłącznie decyzja ostateczna i to ona jest przede wszystkim przedmiotem oceny prawnej tego sądu. Z tego powodu to ta głównie decyzja winna odpowiadać w pełni wymogom merytorycznym i proceduralnym. Zaskarżona decyzja wymogi te spełnia. Organ, kierując się zasadami wynikającymi z art. 7 i 77 k.p.a., ustalił fakty mające istotne znaczenie dla sprawy, a następnie dokonał ich subsumcji pod stosowną normę prawną. Stanowisko organu zostało uzasadnione zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Na ocenę legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia bez wpływu pozostawało pismo Stowarzyszenia [...] , jako że okoliczności w nim podnoszone nie mają bezpośredniego związku z przedmiotową sprawą. To samo dotyczy kwestii sprawy karnej, albowiem toczące się postępowanie karne, na co zwrócono uwagę powyżej, nie stanowiło przesłanki cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń. Wobec zgłoszonego w skardze wniosku przeprowadzenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym ponownego badania lekarskiego wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. przed sądem administracyjnym mogą być przeprowadzone jedynie dowody uzupełniające z dokumentów i tylko wówczas, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dlatego też wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.