II SA/Wa 2516/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant apl. Izabela Wereśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2005 r. sprawy ze skargi E. T. działającej w imieniu małoletniego syna P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2004 r., podjętą po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku E. T., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2004 r., którą odmówiono przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletniego P. T., po zmarłym ojcu. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes ZUS stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełni następujące warunki: ” jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, ” nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, ” nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, ” nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił jednocześnie, że do przyznania świadczenia w trybie wyjątkowym wszystkie ww. warunki muszą zostać spełnione łącznie oraz, że renta rodzinna jako pochodna świadczenia osoby zmarłej czyni koniecznym ustalanie uprawnień do świadczenia, jakie przysługiwałoby tej osobie. Także szczególne okoliczności, o jakich mowa w art. 83 ust. 1 ustawy odnoszą się do osoby zmarłej. Prezes ZUS uznał, że w sprawie brak jest szczególnych okoliczności, na skutek których ojciec małoletniego P. nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie ustawowym. Ostatnio udowodniony okres składkowy zmarłego przypada na dzień [...] lipca 2000 r. i od tej daty do śmierci w dniu [...] listopada 2003 r., a więc przez 3 lata 3 miesiące i 15 dni nie został udokumentowany jakikolwiek okres ubezpieczenia, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenie społeczne. We wskazanym okresie ojciec dziecka był osobą zdolną do pracy, a zatem nie istniały powody, dla których zmarły nie mógł uzyskać dłuższego okresu ubezpieczenia. Prezes ZUS podniósł również, że trudna sytuacja materialna nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedstawicielka ustawowa małoletniego P., E. T., zakwestionowała decyzję odmawiającą przyznania synowi renty rodzinnej w drodze wyjątku. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), Sąd nie będąc związany granicami skargi dokonał w zakresie swojej właściwości kontroli sprawy pod względem zgodności z prawem we wszystkich aspektach prawnych i uznał, że nie została ona wyjaśniona, jak tego wymagają przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa. W aspekcie wyżej wskazanych podstaw kontroli Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie Prezes ZUS odmawiając przyznania świadczenia w drodze wyjątku wskazał na brak ubezpieczenia ojca małoletniego P. w okresie od [...] sierpnia 2000 r. do śmierci w dniu [...] listopada 2003 r., tj. przez ponad 3 lata i 3 miesiące. Zdaniem organu, przerwa ta nie została spowodowana okolicznościami szczególnymi - zmarły prowadząc działalność gospodarczą nie odprowadzał składek na własne ubezpieczenie społeczne. Organ nie dostrzegł jednak, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przedstawicielka ustawowa małoletniego P. twierdziła, iż spłaca zadłużenie zmarłego męża spowodowane nieopłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne i załączyła umowę nr [...] z dnia [...] marca 2004 r. o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek zawartą z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w C., Inspektorat w L. W umowie tej postanowiono, iż wierzyciel rozkłada na raty należności z tytułu składek według stanu na dzień [...] stycznia 2004 r. w ogólnej kwocie [...] zł, w tym z tytułu odsetek według przedstawionego zestawienia. W umowie odnotowano, że dłużnik uznaje określoną kwotę należności, zobowiązuje się do spłacania rat należności z tytułu składek w terminach wynikających z harmonogramów spłat, które zostały ustalone na 10 rat, z terminem zapłaty 1 raty - [...] marca 2004 r. i ostatniej (10-tej) - [...] grudnia 2004 r. Do tej okoliczności organ w żaden sposób się nie odniósł rozpatrując sprawę ponownie w dniu [...] października 2004 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, czy skarżąca regulowała należne od męża składki, które zobowiązała się spłacać i czy okoliczności zawarcia takiej umowy organ w jakikolwiek sposób ocenił. Brak ustaleń w tym przedmiocie skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Prezes ZUS, ponownie rozpoznając sprawę, winien mieć na uwadze, że aczkolwiek decyzja o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku ma charakter uznaniowy, jednak nie zwalnia to od obowiązku wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji wyczerpującej wszystkie ustalenia faktyczne i prawne istotne w sprawie. Tylko bowiem taka decyzja może być miarodajnym przedmiotem kontroli wykonywanej przez sąd administracyjny. Organ, przede wszystkim, powinien ustosunkować się do faktu zawarcia umowy o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek i ocenić, czy realizacja przez skarżącą postanowień tej umowy przez spłatę zadłużenia z tytułu zaległych składek czyni argumenty braku składek, a tym samym braku wymaganego okresu ubezpieczenia, aktualnymi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.