II SA/Wa 2522/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spraw.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, WSA Ewa Kwiecińska, Protokolant apl. prok. Magdalena Beroud, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Komisji do Spraw Służby Zastępczej z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie służby zastępczej 1. stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia 2. zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości II SA/Wa 2522/04 Poborowy P. S. prawomocnym orzeczeniem Rejonowej Komisji Poborowej w S. z dnia [...] kwietnia 1997 r., nr [...] został skierowany do odbywania służby zastępczej. W dniu [...] lipca 2004 r. poborowy złożył do Komisji Wojewódzkiej ds. Służby Zastępczej w R. wniosek o uchylenie powyższego orzeczenia, stwierdzając, że odbywanie służby zastępczej uniemożliwiłoby mu prowadzenie gospodarstwa rolnego oraz kontynuowanie rozpoczętej w 2001 r. działalności gospodarczej, której uruchomienie wymagało dużych nakładów finansowych, a w wyniku wydanego orzeczenia naraziłoby skarżącego na poważne straty. Po rozpatrzeniu wspomnianego wniosku Komisja Wojewódzka do Spraw Służby Zastępczej w R. orzeczeniem z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...], na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217), odmówiła uchylenia prawomocnego orzeczenia Rejonowej Komisji Poborowej w S. z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr [...]. W uzasadnieniu Komisja Wojewódzka ds. Służby Zastępczej w R. podała, że przekonania religijne i moralne skarżącego, będące podstawą wydania orzeczenia przez Rejonową Komisję Poborową w S., nie uległy zmianie, w związku z czym nie ma podstaw do uchylenia orzeczenia przeznaczającego poborowego do służby zastępczej. Od powyższego orzeczenia p. P. S. wniósł odwołanie. Komisja do Spraw Służby Zastępczej orzeczeniem z dnia [...] października 2004 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz.U. Nr 223, poz. 2217), postanowiła przeznaczyć skarżącego do odbywania służby zastępczej. W uzasadnieniu stwierdziła, iż nie znalazła podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, gdyż żadna z przedstawionych przez poborowego motywacji nie odnosi się do ewentualnej zmiany wyznawanych przez niego zasad moralnych czy przekonań religijnych. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi p. P. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2002 r., Nr 21, poz. 205 ze zm.) przez błędne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie powyższy przepis nie miał zastosowania. Skarżący powołał się na treść art. 46 ust. 1 cytowanej ustawy, który stanowi, że poborowych niepowołanych do zasadniczej służby wojskowej do dnia 31 grudnia 2004 roku kalendarzowego, w którym ukończyli 24 lata życia, wojskowy komendant uzupełnień przenosi do rezerwy. W opinii skarżącego ust.2 tegoż przepisu nie ma zastosowania do poborowych, którzy nie mogli być powołani do zasadniczej służby wojskowej w okresie, o którym mowa w ust. 1, z powodu odroczenia tej służby, ale przepis art. 46 ust. 2 pkt 1 ma zastosowanie w sytuacji, w której poborowy złożył wniosek o przyznanie służby zastępczej. W związku z powyższym, a także z uwagi na fakt, iż poborowy ukończył 24 rok życia oraz dlatego, że jego przypadek spełniał przesłanki przewidziane w art. 46 ust. 1 wspomnianej ustawy, organ, zdaniem skarżącego, powinien orzec o przeniesieniu go do rezerwy. W odpowiedzi na skargę Komisja do Spraw Służby Zastępczej w W. wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Komisja podkreśliła, że nie jest uprawniona do stosowania art. 46 ust.1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej i przeniesienia poborowego P. S. do rezerwy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji państwowej pod względem zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W myśl art. 134 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, iż sąd, nie będąc związany granicami skargi, jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny być zastosowane w danej sprawie, niezależnie od zarzutów i żądań wskazanych w skardze. Przystępując do merytorycznej oceny legalności zaskarżonej decyzji podnieść należy, iż skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż wymienione. Odwołanie jest instytucją procesową stwarzającą uprawnionym podmiotom możliwość zaskarżania decyzji administracyjnych. Wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Stosownie do przepisu art. 138 § 1 kpa rozstrzygnięcia merytoryczne organu odwoławczego mogą być następujące: 1. utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2. uchyla zaskarżoną decyzję w całości, albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3. umarza postępowanie odwoławcze. Możliwe jest również, stosownie do przepisu art. 138 § 2 kpa, wydanie przez organ odwoławczy decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w razie konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego. Powyższe rodzaje rozstrzygnięć organu odwoławczego nie stanowią wyliczenia przykładowego, lecz są zamkniętym katalogiem enumeratywnym wymienionych form rozstrzygnięć tego organu. Co więcej, określone w art. 138 § 1 i 2 kpa rodzaje rozstrzygnięć są bezwzględnie wiążące dla organu odwoławczego w tym znaczeniu, że decyzja, która nie mieści się w ramach tego przepisu, stanowi rażące naruszenie prawa. Taka wykładnia przepisu art. 138 kpa wydaje się oczywista, gdyż w przeciwnym razie trudno byłoby mówić o jednolitym systemie norm procesowych, zasad postępowania administracyjnego czy gwarancji procesowych dla stron i otwierałoby drogę do podejmowania rozstrzygnięć przez organ odwoławczy całkowicie dowolnych, zróżnicowanych w zależności od nieskrępowanego uznania tego organu. W aspekcie powyższych rozważań decyzja organu odwoławczego dotknięta jest więc wadą skutkującą jej nieważność w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zaskarżona decyzja bowiem postanowiła przeznaczyć poborowego do odbywania służby zastępczej. Takiej formy rozstrzygnięcia organu odwoławczego nie przewidują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co w istocie musi prowadzić do oceny, iż zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Obliguje to Sąd – tylko z tej przyczyny – do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Tym samym ustosunkowanie się do zarzutów skargi stało się niezasadne. Z tych względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.