II SA/Wa 253/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Janusz Walawski (spr.), Sędziowie WSA - Ewa Pisula - Dąbrowska, - Andrzej Kołodziej, Protokolant - Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu I instancji, 2. określa, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W., działając na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (t.j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641z późń. zm.) oraz § 10 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520), w dniu [...] kwietnia 2007 r. wydał orzeczenie dyscyplinarne nr [...], którym orzekł, że M. K. jest winien naruszenia obowiązków służbowych wynikających z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.), w ten sposób, że wykonując w dniu [...] stycznia 2006 r. obowiązki służbowe w Oddziale Celnym [...] w W. na stanowisku [...], potwierdził swoim podpisem sprawdzenie 3 zgłoszeń celnych, w których następnie, w wyniku kontroli wewnętrznej, zostały zakwestionowane: - [...] i za powyższe przewinienie wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany. Dyrektor Izby Celnej w W., po rozpatrzeniu odwołania, działając na podstawie art. 437 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 Kodeks postępowania karnego (Dz. U. 89, poz. 555 z późń. zm.), w zw. z art. 79 ustawy o Służbie Celnej, w dniu [...] czerwca 2007 r. wydał orzeczenie dyscyplinarne nr [...], którym utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest podstaw do zmiany orzeczenia organu pierwszej instancji. Odniósł się do stawianych w odwołaniu zarzutów, jednak nie zgodził się z ich treścią i wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, iż odwołujący się dopuścił się zarzucanego mu czynu. Orzeczenie organu odwoławczego stało się przedmiotem skargi wniesionej przez M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem skarżącego zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem: 1) art. 7 w zw. z art. 167 Kpk i § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych, poprzez nieuwzględnienie w orzeczeniu dyscyplinarnym faktu, iż w trakcie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego przez organ pierwszej instancji nie przeprowadzono wnioskowanych przez niego dowodów, jak również nie oddalono wniosków dowodowych w drodze postanowienia, przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego, 2) art. 4 Kpk, poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności przemawiających na jego korzyść, 3) art. 16 Kpk w zw. z art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej i § 6 ust. 1 powyżej określonego rozporządzenia, poprzez brak pouczenia o możliwości ustanowienia przez niego obrońcy w osobie radcy prawnego lub adwokata, 4) art. 117 § 1 w zw. z art. 450 § 2 i § 3 oraz art. 453 § 2 Kpk, poprzez niepowiadomienie go o terminie i miejscu przeprowadzenia rozprawy zakończonej zaskarżonym orzeczeniem, 5) art. 452 Kpk, poprzez przeprowadzenie czynności dowodowych w postępowaniu odwoławczym, mających istotne znaczenie dla sprawy, 6) art. 62 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, poprzez niejednoznaczne, z pominięciem wniosków dowodowych, ustalenie faktu naruszenia przez niego ciążących na nim obowiązków służbowych, 7) art. 71 o Służbie Celnej w zw. z art. 100 § 3 Kpk, poprzez doręczenie mu zaskarżonego orzeczenia po upływie 14 dni od dnia jego wydania. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Ponadto odniósł się do zarzutów zawartych w skardze, a w szczególności do zarzutu określonego w pkt 3 skargi. Organ podał, że postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte w dniu [...] listopada 2006 r. Skarżący został prawidłowo pouczony o przysługujących mu uprawnieniach związanych z ustanowieniem obrońcy spośród funkcjonariuszy celnych, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami. Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 marca 2007 r. sygn. akt K 47/05 (Dz. U. Nr 57, poz. 390), stwierdził niezgodność z Konstytucją RP art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Przepis ten utracił mocy z dniem 2 kwietnia 2007 r., tj. z dniem jego publikacji w Dzienniku Ustaw. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w dniu [...] czerwca 2007 r., natomiast zmiana w ustawie o Służbie Celnej została wprowadzona ustawą z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 53, poz. 311). Zmiana ta polegała na dodaniu w art. 70 ust. 1 ust. 1a w następującym brzmieniu: Obwiniony ma prawo do obrony, w szczególności może wybrać obrońcę spośród funkcjonariuszy celnych lub ustanowić swoim obrońcę radcę prawnego lub adwokata (...). Przepis ten wszedł w życie w dniu 28 marca 2008 r., tj. po wydaniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. W świetle tych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest orzeczenie dyscyplinarne. W postępowaniu dyscyplinarnym, podobnie jak w postępowaniu karnym, obwinionemu muszą być zapewnione podstawowe prawa, które zagwarantowane są podejrzanemu, czy też oskarżonemu. Ich podstawowym prawem jest prawo do obrony. Rozstrzygając kwestię legalności zaskarżonego orzeczenia, Sąd w pierwszej kolejności, poza kwestiami formalnymi, zobowiązany był zbadać, czy prawo do obrony skarżącego nie zostało naruszone. Badając tę kwestię Sąd zobowiązany był wziąć pod uwagę przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok ten wszedł w życie w dniu 2 kwietnia 2007 r., co w zestawieniu z datą wydania orzeczenia dyscyplinarnego przez organ pierwszej instancji [...] oznacza, że jego treść wywierała bezpośredni skutek na prowadzone przeciwko skarżącemu postępowanie dyscyplinarne. Utrata mocy art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej skutkował stosowaniem bezpośrednio art. 42 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym, każdy przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu. W tym stanie formalnym, zdaniem Sądu, organ prowadzący postępowanie zobowiązany był do powiadomienia obwinionego o zmianie jego sytuacji prawnej. Z akt sprawy wynika, że organ tego nie uczynił. Biorąc pod uwagę zarzut zawarty w pkt 3 skargi, stwierdzić należy, iż w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego organ naruszył art. 42 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu, to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany jest do powiadomienia skarżącego o przysługującym mu prawie do obrony i w zależności od zajętego przez niego stanowiska przeprowadzić postępowanie dyscyplinarne. Sąd odstąpił od badania zasadności innych zarzutów podniesionych w skardze, uznając, że byłoby to przedwczesne. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 132 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji.