II SA/Wa 2531/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi S. T. przedstawicielki ustawowej małoletnich N. i K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę II SA/Wa 2531/04 UZASADNIENIE Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2004 roku nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2004 roku nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 39, poz. 353 ze zm.), którą to decyzją odmówił S. T. występującej jako przedstawiciel ustawowy małoletnich córek N. i K. T. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie te przesłanki winny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednego z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Dodał ponadto, że renta rodzinna w drodze wyjątku jest pochodną świadczenia osoby zmarłej i z tego powodu w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwałyby tej osobie. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, w związku z tym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwałyby osobie zmarłej. Również szczególna okoliczność, o której mowa w przepisie odnosi się do osoby zmarłej. Zmarły w dniu [...] października 2003 roku ojciec dzieci M. T., w chwili śmierci miał 32 lata, posiadał łączny okres składkowy wynoszący 8 lat, 18 dni. Ostatnio udowodniony okres składkowy ubezpieczonego przypada na dzień [...] grudnia 1998 roku i od tej daty do daty zgonu w dniu [...] października 2003 roku, a więc przez 4 lata 9 miesięcy i 2 dni nie został udowodniony jakikolwiek okres ubezpieczenia, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenie społeczne. Nadto z akt rentowych wynika, iż na przestrzeni pracy zawodowej w okresie od [...] sierpnia 1996 roku do [...] lipca 1998 roku zmarły posiadał 2-letnią przerwę wykonywaniu zatrudnienia. We wskazanych wyżej okresach ojciec dzieci był osobą zdolną do pracy a zatem nie istniały szczególne okoliczności uniemożliwiające kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia ustawowego. Jednocześnie w decyzji wskazano, iż sama trudna sytuacja materialna skarżącej nie stanowi jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, nie jest to bowiem świadczenie socjalne przyznawane wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. T. wniosła o przyznanie renty w drodze wyjątku. Podniosła iż mąż po redukcji w zakładzie pracy nie mógł znaleźć pracy. Zarejestrował się w Rejonowym Urzędzie Pracy w K., pobierał zasiłek dla bezrobotnych, jednak po jego utracie podejmował pracę dorywczą bez ubezpieczenia. Nadto wskazywała, iż [...] września 2000 r. zmarły M. T. uległ wypadkowi, doznał urazu [...] i z uwagi na stan zdrowia nie mógł znaleźć pracy. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwałyby osobie zmarłej. Również szczególna okoliczność, o której mowa w przepisie odnosi się do osoby zmarłej. Zmarły w dniu [...] października 2003 roku ojciec dzieci miał w chwili śmierci 32 lata, posiadał łączny okres składkowy wynoszący 8 lat i 18 dni przy czym ostatnio udowodniony okres składkowy przypada na dzień [...] grudnia 1998 roku. Niewykonywanie zatrudnienia przez okres ponad 4 lat i 9 miesięcy przez osobę młodą, zdolną do pracy nie może być zdaniem Sądu uznane za szczególną okoliczność, , na skutek której ubezpieczony nie spełnił warunków do świadczenia ustawowego. Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącą zarzutów dotyczące stanu zdrowia ojca dzieci należy wskazać, iż był on jak wynika to z akt rentowych wielokrotnie oceniany. Ponieważ M. T. starał się o rentę i od niekorzystnej decyzji ZUS odwołał się do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Żadne z badań, którym został poddany nie potwierdziły, iż uraz [...] którego doznał w 2000 roku spowodował choćby częściową niezdolność do pracy. Zatem stan zdrowia nie stanowił usprawiedliwienia dla niepodejmowania przez zmarłego zatrudnienia. Wskazać należy również iż zmarły zaprzestał pracy w 1998 roku a zatem na długo przed wypadkiem któremu uległ w 2000 roku. Fakt zarejestrowania ojca dziecka w Powiatowym Urzędzie Pracy i podejmowanie dorywczej pracy bez zarejestrowania i odprowadzenia składek na ubezpieczenie społeczne nie może być uznany za szczególną okoliczność, o której mowa w art. 83 ustawy. Natomiast trudne warunki materialne skarżącej nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie jest to bowiem świadczenie socjalne przyznawane wyłącznie według potrzeb, nawet jeżeli potrzeby te są uzasadnione. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 w związku z art. 132 p psa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.