II SA/Wa 2546/11
WyrokWSA w Warszawie2012-02-27
Skład orzekający: Danuta Kania, Eugeniusz Wasilewski, Olga Żurawska-Matusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu małoletniemu dziecku jest zasadna, gdy nie zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w szczególności dotyczące szczególnych okoliczności uniemożliwiających wypracowanie świadczenia w trybie zwykłym oraz braku niezbędnych środków utrzymania?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Nie zostały spełnione obligatoryjne przesłanki z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a mianowicie: brak szczególnych okoliczności uzasadniających niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym przez zmarłego ojca, oraz brak niezbędnych środków utrzymania. Sąd podkreślił, że trudna sytuacja na rynku pracy i choroba onkologiczna nie stanowią wystarczających szczególnych okoliczności, a dochód na członka rodziny przekracza wysokość minimalnej emerytury, co wyklucza brak niezbędnych środków utrzymania.Stan faktyczny
Skarżąca J. P., działając w imieniu małoletniego syna R. P., wniosła skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki szczególnych okoliczności uzasadniających brak nabycia uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym przez zmarłego ojca oraz brak niezbędnych środków utrzymania. Skarżąca podniosła, że choroba onkologiczna ojca i trudna sytuacja na rynku pracy stanowiły szczególne okoliczności, a dochód rodziny jest niewystarczający.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Olga Żurawska-Matusiak, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. P. – działającej w imieniu małoletniego R. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. P. - przedstawicielkę ustawową małoletniego R. P. - jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2011 r. nr [...] utrzymująca w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a.", decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] o odmowie przyznania małoletniemu R. P. renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu – O. P.
W uzasadnieniu ww. decyzji Prezes Zakładu podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz nie ma niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w ww. przepisie, powinny być spełnione łącznie, a brak spełnienia choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Zakładu nie stwierdził wystąpienia przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy. Podkreślił, iż renta rodzinna jest pochodną świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej. W związku z powyższym, w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie ww. przesłanek przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny osoby zmarłej.
Organ podkreślił, iż pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie, ale wystąpienia w sprawie szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niemożność uzyskania danego świadczenia w trybie zwykłym.
Dalej organ zauważył, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2009 r. lekarz orzecznik ZUS ustalił, że ojciec dziecka był całkowicie niezdolny do pracy od dnia [...] września
2009 r. (zmarł w dniu [...] września 2010 r.). Na przestrzeni 51 lat życia ojca dziecka - na dzień ustania całkowitej niezdolności do pracy - udokumentowano 21 lat, 6 miesięcy i 13 dni okresów składkowych. W okresach od [...] maja 1999 r. do [...] czerwca 2005 r. oraz od [...] września 2005 r. do [...] września 2009 r. ojciec dziecka nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Analiza przebiegu ubezpieczenia ojca dziecka prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem w ww. okresach nie była wobec ojca dziecka ustalona całkowita niezdolność do pracy. Nie istniały zatem przeciwwskazania, które uniemożliwiłyby mu kontynuowanie zatrudnienia.
Następnie Prezes Zakładu wskazał, że z zaświadczeń Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] listopada 2006 r. wynika, iż od [...] maja 1999 r. do [...] czerwca 2005 r. oraz od [...] września 2005 r. ojciec dziecka był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Trudno jednak uznać, że okolicznością szczególną, na skutek której ojciec dziecka nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, była sytuacja na rynku pracy. Skala bezrobocia, jakkolwiek wysoka, nie stanowi okoliczności szczególnej w rozumieniu art. 83 ww. ustawy. Fakt pozostawania bez pracy, nawet potwierdzony formalną rejestracją bezrobotnego w urzędzie pracy, nie może zostać uwzględniony, ponieważ w rozumieniu ustawy nie stanowi ani okresu składkowego, ani nieskładkowego.
W świetle powyższego, w ocenie organu, brak jest podstaw do przyjęcia, że ojciec dziecka nie spełnił warunków do świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych na skutek szczególnych okoliczności, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia w trybie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Zdaniem Prezesa Zakładu nie została również spełniona przesłanka dotycząca braku niezbędnych środków utrzymania. W celu ustalenia tego kryterium należy posiadane środki utrzymania ocenić na tle wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2011 r. wynosi 728,18 zł miesięcznie. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że J. P. z tytułu zatrudnienia otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1386,00 zł miesięcznie, zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w łącznej kwocie 261,00 zł miesięcznie. Wykazany dochód przypadający na osobę w rodzinie wynosi 828,50 zł miesięcznie i przekracza wysokość najniższej emerytury, co nie pozwala przyjąć, że małoletnie dziecko nie posiada niezbędnych środków utrzymania.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. P. - przedstawicielki ustawowej małoletniego R. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie na rzecz małoletniego renty rodzinnej w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ewentualnie, 2) uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, 3) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, 4) przeprowadzenie dowodu z akt sprawy prawomocnie zakończonej przed Sądem Okręgowym w K. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z wniosku J. P. przeciwko ZUS o rentę rodzinną (sygn. akt [...]) oraz dowodu z akt osobowych ubezpieczonego z ZUS.
W motywach skargi skarżąca wskazała, iż zaskarżona decyzja narusza prawa syna do należnego mu świadczenia z ZUS w postaci renty rodzinnej w drodze wyjątku, bowiem wszystkie przesłanki wymienione w art. 83 ww. ustawy zostały spełnione.
Podniosła, iż z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w K. wynikają szczególne okoliczności, na skutek których ojciec dziecka nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego niemożliwy był nieprzerwany bieg jego zatrudnienia. Trudna sytuacja osobista dotycząca jego problemów zdrowotnych (choroba onkologiczna) uniemożliwiła mu kontynuowanie zatrudnienia, co w konsekwencji stało się również przeszkodą do powrotu do pracy.
Następnie skarżąca wskazała, iż z zaświadczeń Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] listopada 2006 r. wynika, że od [...] maja 1999 r. do [...] czerwca 2005 r. oraz od [...] września 2005 r. ojciec dziecka był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nie można zatem uznać, że ubezpieczony ze swojej winy nie czynił starań o pozyskanie pracy. Obiektywnie usprawiedliwione okoliczności związane z rosnącym bezrobociem i brakiem realnych szans na zatrudnienie sprawiły, że w przedmiotowym okresie nie udało mu się podjąć pracy.
Zdaniem skarżącej wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dochód wyliczony jako przypadający na osobę w rodzinie nie może dawać podstawy do przyjęcia, że syn posiada niezbędne środki utrzymania. Kwoty te niejednokrotnie nie wystarczają na zapewnienie podstawowych potrzeb. Syn dorasta, uczy się i jego potrzeby są coraz większe. W obecnych okolicznościach nie jest w stanie sam podjąć dodatkowej pracy.
Nadto skarżąca podniosła, że jej zmarły mąż w wieku 51 lat miał udokumentowane okresy składkowe wynoszące 21 lat, 6 miesięcy i 13 dni, zatem okres ten niewiele odbiegał od wymaganego ustawowo.
Do skargi załączona została kserokopia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. nr [...] odmawiającej J. P. w okresie zasiłkowym 2011/2012 przyznania świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na dziecko, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo, ustosunkowując się do zarzutów skargi, wskazał, iż sama trudna sytuacja materialna, jakkolwiek brana pod uwagę, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, które nie jest świadczeniem przyznawanym stosownie do potrzeb wnioskodawcy, ani odszkodowaniem za zgon rodzica od wielu lat niewywiązującego się obowiązku alimentacyjnego wobec rodziny. Wbrew twierdzeniom skarżącej proporcję okresu ubezpieczenia wymaganego i wypracowanego trudno uznać za niewielką, bowiem do 25-letniego okresu ubezpieczenia brakuje 3,5 roku, natomiast na wymagane 5 lat w 10-leciu przypadającym przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy wykazano 2 miesiące i 10 dni. Zmarły przerwał pracę w wieku 41 lat, zaś nie jest to wiek eliminujący kogokolwiek z rynku pracy, nie wiążą się też z jego osiągnięciem żadne konkretne choroby, które miałyby wykluczać aktywność zawodową zmarłego.
Zdaniem organu, nie sposób stwierdzić, jakie okoliczności wynikające z dokumentacji sądowej nie zostały wzięte pod uwagę przez organ. Ojciec dziecka był całkowicie niezdolny do pracy dopiero od dnia [...] września 2009 r. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wynika, że do dnia [...] lutego 2007 r. ojciec dziecka nie był niezdolny do pracy w żadnym stopniu. Skarżąca nie wskazuje na żadne konkretne dokumenty ani okoliczności, które miałyby udowodnić niemożność podejmowania przez jej męża zatrudnienia od 1999 r. Skarżąca nie wskazała na te dokumenty również w toku postępowania administracyjnego.
W piśmie procesowym z dnia 6 grudnia 2011 r. skarżąca wskazała, iż stanowisko organu zaprezentowane w odpowiedzi na skargę jest dla niej krzywdzące, ponieważ skarga zasługuje na uwzględnienie. Argumenty podniesione w jej uzasadnieniu znajdują potwierdzenie w przepisach prawa i pozostają w zgodzie z zasadami współżycia społecznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), w myśl którego ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie.
Na tle całej ustawy określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna. Pozwala ona bowiem na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Zatem świadczenia przyznawane na podstawie art. 83 ustawy nie mają charakteru roszczeniowego, ponieważ według art. 84 są finansowane z budżetu państwa, a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." je w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa ZUS nie oznacza, że organ ma całkowitą i niekontrolowaną swobodę podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Na organie administracyjnym prowadzącym postępowanie administracyjne, również w sytuacji działania w ramach uznania administracyjnego, ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W ocenie Sądu, analiza akt sprawy oraz zaskarżonej decyzji prowadzi do przekonania, że Prezes ZUS rozpatrzył wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny.
Wskazać należy w pierwszej kolejności, iż z cytowanego powyżej art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, przesłanka bycia ubezpieczonym lub pozostałym po ubezpieczonym członkiem jego rodziny. Po drugie, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty na zasadach ogólnych musi wynikać ze szczególnych okoliczności. Po trzecie, ubiegający się o to świadczenie nie ma możliwości podjęcia pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku. Po czwarte, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie zaś przedmiotowego świadczenia jest uzależnione od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech przesłanek, co z drugiej strony oznacza, że niespełnienie choćby jednej z nich, wyklucza możliwość przyznania świadczenia.
W rozpoznawanej sprawie zasadnie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał, iż brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 83 ust. 1 ustawy, gdyż nie wystąpiły dwie z obligatoryjnych przesłanek koniecznych do przyznania świadczenia.
Przede wszystkim nie została spełniona przesłanka szczególnych okoliczności usprawiedliwiających brak nabycia uprawnień do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym przez zmarłego ojca małoletniego R. P. Niewątpliwie małoletni syn O. P., nie może podjąć zatrudnienia ze względu na wiek, jest również osobą pozostałą po ubezpieczonym. Jednak z cytowanego wyżej przepisu wynika konieczność wykazania, iż ubezpieczony, którego praca stanowiła źródło utrzymania oraz źródło uprawnień związanych z ubezpieczeniem dla pozostałej po nim rodziny, nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia szczególnych okoliczności.
Za okoliczność szczególną uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabyciem świadczenia ubezpieczeniowego w zwykłym trybie należy uznać wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (v. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 marca 2001 r. sygn. akt II SA 3191/00, publ. LEX nr 53784, z dnia 11 października 2000 r., sygn. akt II SA 954/00, Lex nr 53788).
W niniejszej sprawie nie można, w ocenie Sądu, mówić o zaistnieniu tak zdefiniowanych szczególnych okoliczności. Jak wynika z ustaleń organu, ojciec dziecka na przestrzeni 51 lat życia posiadał łącznie 21 lat, 6 miesięcy i 13 dni udowodnionego okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne. W okresie od [...] maja 1999 r. do [...] czerwca 2005 r. oraz od [...] września 2005 r. do [...] września 2009 r. nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem. W orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2009 r., datę powstania całkowitej niezdolności zmarłego ojca dziecka do pracy ustalono na dzień [...] września 2009 r., wskazując jednocześnie, że niezdolność do pracy nie powstała do dnia [...] lutego 2007 r. Nawet jeśliby przyjąć korzystniejszą dla strony datę [...] lutego 2007 r. jako datę graniczną istnienia niezdolności do pracy ze względu na - podnoszony przez skarżącą - postępujący rozwój choroby onkologicznej, to ze wskazanych wyżej ustaleń wynika, że w okresie od [...] maja
1999 r. do [...] lutego 2007 r., czyli w okresie niespełna ośmioletnim, O. P. pozostawał w ubezpieczeniu jedynie od [...] czerwca do [...] września 2005 r., a zatem przez 2 miesiące i 9 dni. Nie wykazano przy tym, aby w ww. okresie jakiekolwiek przyczyny zdrowotne uniemożliwiały zmarłemu ojcu dziecka podjęcie pracy.
Jako okoliczność szczególną uniemożliwiającą O. P. wypracowanie odpowiednich okresów ubezpieczenia skarżąca wskazuje również - poza powoływaną już wyżej chorobą ojca dziecka - trudną sytuację na rynku pracy. Należy podnieść, że trudna sytuacja na rynku pracy, przy braku wykazanej jakiejkolwiek aktywności w jej poszukiwaniu poza formalnym zarejestrowaniem się, nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w przeciwnym razie sporne świadczenie straciłoby swój wyjątkowy i szczególny charakter, stając się regułą. Zasadnie organ orzekający zwrócił uwagę na okoliczność, że zmarły ojciec dziecka przerwał zatrudnienie w wieku zaledwie 41 lat, a więc w wieku, w którym - obiektywnie - nadal pozostawał konkurencyjnym na rynku pracy.
Zdaniem Sądu, w sprawie nie została spełniona kolejna przesłanka ustawowa, a mianowicie brak niezbędnych środków utrzymania. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest bowiem pogląd, że niezbędne środki utrzymania nie są tożsame z niewystarczającymi środkami. Organ zatem trafnie dokonał oceny sytuacji materialnej małoletniego dziecka skarżącej z punktu widzenia braku niezbędnych środków utrzymania. Wykazane środki utrzymania w kwocie 773 zł na członka rodziny nie są zapewne wystarczające, zważywszy na potrzeby małoletniego syna skarżącej, lecz trudno uznać wymienioną sumę jako tę, która nie pozwala zaspokoić potrzeb niezbędnych. Brak niezbędnych środków utrzymania, jako przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie jest pojęciem zdefiniowanym w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. W celu ustalenia tego kryterium należy, w sposób najbardziej obiektywny, oceniać posiadane przez skarżącą środki utrzymania na tle wysokości minimalnej emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renty rodzinnej, która w dniu wydania zaskarżonej decyzji wynosiła 728,18 zł. Stąd też, porównując dochód na osobę w rodzinie skarżącej z wysokością najniższej emerytury, należy wykluczyć możliwość uznania, że jej rodzina nie posiada niezbędnych środków utrzymania.
Podkreślić należy, że Sąd dostrzega problemy wynikające z trudnej sytuacji materialnej rodziny skarżącej, zauważa jednak, że wnioskowane świadczenie nie ma charakteru socjalnego i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o nie nawet w sytuacji, gdy potrzeby te można uznać za uzasadnione.
Bez wpływu na powyższą ocenę pozostają okoliczności wynikające z decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. nr [...] złożonej do akt dopiero na etapie postępowania sądowego, która nie mogła być przedmiotem oceny organu orzekającego w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zauważyć należy, że sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji według stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania oraz według stanu faktycznego istniejącego w tejże dacie. Uznać zatem należy, że organ prawidłowo ustalił i ocenił sytuację materialną małoletniego dziecka skarżącej na datę orzekania.
W konkluzji stwierdzić należy, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w rozpoznawanej sprawie dokonał prawidłowej wykładni prawa materialnego stwierdzając brak podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wobec niespełnienia wskazanych wyżej przesłanek z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zaskarżoną decyzję podjął w następstwie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z poszanowaniem reguł procesowych (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), zaś podjęte rozstrzygnięcie należycie uzasadnił, uwzględniając wymogi z art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a..
Końcowo, Sąd stwierdza, iż postanowieniem z dnia 27 lutego 2012 r. oddalił wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy zakończonej prawomocnie przed Sądem Okręgowym w K. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt [...]) oraz dowodu z akt osobowych ubezpieczonego ZUS. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd w razie powstania istotnych wątpliwości może przeprowadzić postępowanie dowodowe z dokumentów. W niniejszej sprawie Sąd takich wątpliwości nie powziął, bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na adekwatną ocenę zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo zwrócić należy uwagę na wyjaśnienia Prezesa ZUS zawarte w odpowiedzi na skargę, z których wynika, że na potrzeby postępowania administracyjnego o przyznanie renty w trybie zwykłym organ przyjął takie same dane dotyczące okresów ubezpieczenia zmarłego ojca dziecka oraz dokonał oceny tych samych dokumentów orzeczniczych, co w przypadku świadczenia w trybie wyjątkowym. Jak wskazał organ, z wniosku skarżącej nie wynika, jakie inne okoliczności wskazane przed Sądem Okręgowym w K. (który w dniu [...] maja 2011 r. wydał prawomocne postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego), nie zostały wzięte pod uwagę przez organ orzekający. Skarżąca w istocie nie powołała żadnych konkretnych okoliczności ani dokumentów, które mogłyby uzasadniać przeprowadzenie dowodu z ww. akt sądowych.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło