II SA/Wa 2548/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Protokolant specjalista Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi S. G. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku właściwości do rozpoznania wniosku o pomoc mieszkaniową 1) stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa; 2) zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz S. G. kwotę 300 zł (słownie: trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zarząd Dzielnicy [...] (dalej: "organ") uchwałą z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w sprawie wniosku o pomoc mieszkaniową, powołując w podstawie prawnej m.in. § 31 ust. 3 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 14836 i Dz. Urz. Woj. Maz. z 2020 r. poz. 5791), dalej: "uchwała Rady m. st. Warszawy nr XXIII/669/2019 z dnia 5 grudnia 2019 r.", stwierdził brak swojej właściwości miejscowej do rozpatrzenia wniosku S. G. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") o pomoc mieszkaniową na terenie Dzielnicy [...] (§ 1). Wykonanie uchwały powierzył Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] (§ 2). Określił, że wykonanie uchwały powinno nastąpić w terminie 30 dni od daty jej podjęcia (§ 3). Stwierdził, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia (§ 4). W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że wnioskodawca wystąpił z podaniem o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego przed dniem [...] marca 2020 r. W dacie złożenia podania o pomoc mieszkaniową przebywał w Zakładzie Karnym w D. Po zakończeniu odbywania kary w dniu [...] lipca 2020 r., według oświadczenia z dnia [...] sierpnia 2020 r., zamieszkał w użyczonym przez znajomego garażu przy ul. G. [...] w W. (Dzielnica [...].). W świetle przepisów prawa budowlanego garaż stanowi pomieszczenie nienadające się na stały pobyt ludzi. Natomiast według przepisu § 31 ust. 3 uchwały Rady m.st. Warszawy nr XXIII/669/2019 z dnia 5 grudnia 2019 r. wnioski o pomoc mieszkaniową, w tym osób zamieszkujących w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu prawa budowlanego, powinny być składane w dzielnicy właściwej dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy. W związku z powyższym, biorąc pod uwagę miejsce zamieszkania wnioskodawcy, organ uznał, że przedmiotowy wniosek nie został złożony zgodnie z właściwością miejscową. Stwierdził zatem brak właściwości miejscowej do rozpatrzenia wniosku. Pismem z dnia [...] listopada 2020 r., doprecyzowanym pismem z dnia [...] września 2021 r., S. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2020 r. kwestionując stanowisko organu. Podniósł, że wniosek o pomoc mieszkaniową złożył ponad półtora roku temu przebywając w zakładzie karnym. Wniosek złożył do Urzędu Dzielnicy [...], bowiem w lokalu przy ul. W. [...] był jego ostatni adres zameldowania. Wskazał, że wobec nierozpatrzenia ww. wniosku do dnia zakończenia obywania kary ([...] lipca 2020 r.), po wyjściu z Zakładu Karnego nie miał dokąd się udać. Kolega udostępnił mu miejsce w swoim garażu znajdującym się przy ul. G. (Dzielnica [...].). Z tego względu, w ocenie organu, wniosek stał się nieuzasadniony i winien być złożony w Urzędzie Dzielnicy [...]. Zdaniem skarżącego uchwała organu jest niezrozumiała pomimo, że wniosek został uzupełniony w sposób prawidłowy, zgodnie z zaleceniami. W związku z powyższym skarżący wniósł o rozpatrzenie sprawy na podstawie wszystkich złożonych dokumentów. W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący, nieposiadający miejsca stałego zameldowania, wystąpił z wnioskiem o udzielenie pomocy mieszkaniowej w formie zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego zasobu m.st. Warszawy na terenie Dzielnicy [...]. Ostatnim miejscem zameldowania skarżącego był lokal nr [...] przy ul. W. [...] w W. Najemcą ww. lokalu była matka skarżącego, której właściciel nieruchomości wypowiedział umowę najmu na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Matka skarżącego złożyła wniosek o najem innego lokalu z zasobu Miasta, w którym nie uwzględniła syna. Natomiast w stosunku do skarżącego Sąd Rejonowy dla [...] wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. orzekł eksmisję z lokalu nr [...] przy ul. W. [...] oraz orzekł o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego. Według oświadczenia, skarżący po opuszczeniu ww. lokalu w 2016 r. zamieszkiwał w różnych pustostanach oraz na klatkach schodowych aż do czasu osadzenia w Zakładzie Karnym w D. od dnia [...] lutego 2018 r. do dnia [...] lipca 2020 r. Wniosek skarżącego był niekompletny, co skutkowało wezwaniem do jego uzupełnienia. W związku z tym Wydział Zasobów Lokalowych zwrócił się do skarżącego m.in. o wskazanie aktualnego miejsca zamieszkania/pobytu. W dniu [...] sierpnia 2020 r. skarżący poinformował, że zamieszkuje w garażu przy ul. G. [...] (Dzielnica [...].) w W., co potwierdził właściciel tej nieruchomości. Wobec powyższego Zarząd Dzielnicy [...] stwierdził brak swojej właściwości do rozpatrzenia sprawy mieszkaniowej skarżącego na podstawie przepisu § 31 ust. 3 uchwały Rady m. st. Warszawy nr XXIII/669/2019 z dnia 5 grudnia 2019 r. W świetle aktualnie obowiązujących zasad udzielania pomocy mieszkaniowej wnioskodawca podający się za osobę bezdomną powinien udokumentować, że jest beneficjentem ośrodka pomocy społecznej związku z pozostawaniem w bezdomności. Wówczas wniosek powinien być składany w dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce zamieszkania. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu przewlekłości w postępowaniu oraz wielokrotnego wysyłania pism z informacjami o konieczności uzupełnienia wniosku organ podkreślił, że przedmiotowy wniosek był niekompletny. Wobec tego właściwy Wydział wzywał skarżącego do uzupełnienia wniosku. Organ zaznaczył również, że w dniu 1 marca 2020 r. weszła w życie uchwała Rady m. st. Warszawy nr XXIII/669/2019 z dnia 5 grudnia 2019 r., w związku z powyższym wniosek skarżącego wymagał ponownego uzupełnienia. W trakcie rozpatrywania wniosku sytuacja skarżącego uległa zmianie wobec opuszczenia zakładu karnego w lipcu 2020 r. Mając to na względzie organ zwrócił się do skarżącego o wskazanie aktualnego miejsca pobytu/zamieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Skarga oceniania w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, że uchwała Rady Miasta Stołecznego Warszawy nr XXIII/669/2019 z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1182 ze zm.). Z art. 21 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy wynika, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2017 r., wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 2151/16 (publ. CBOSA), wyraźnie wskazał, że z przepisów uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009r., a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy. W tym kontekście, pamiętając, że zaskarżona uchwała ma charakter rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, można mówić o obowiązku stosowania standardów odpowiadających standardom wyznaczonym przez zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 7 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010r., sygn. akt I OSK 997/09; publ. j.w.). W ocenie Sądu, powyższe stanowisko należy odnieść również do spraw rozstrzyganych przez zarządy dzielnic m.st. Warszawy na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji prawnych zawartych w uchwale Rady m.st. Warszawy nr XXIII/669/2019 z dnia 5 grudnia 2019r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Mając powyższe na względzie uznać należy, że obowiązkiem Zarządu Dzielnicy [...] wydającego zaskarżoną uchwałę z dnia [...] września 2020 r. nr [...] było podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przy czym czynnościami niezbędnymi są czynności odnoszące się do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego. W ocenie Sądu, Zarząd Dzielnicy [...] dopuścił się naruszenia § 31 ust. 3 ww. uchwały Rady m.st. Warszawy nr XXIII/669/2019 z dnia 5 grudnia 2019 r., albowiem co najmniej przedwcześnie stwierdził brak swojej właściwości miejscowej do rozpatrzenia wniosku skarżącego o pomoc mieszkaniową na terenie Dzielnicy [...]. Przepis § 31 ust. 3 ww. uchwały stanowi, że wnioski o pomoc mieszkaniową powinny być składane w dzielnicy właściwej dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy, o ile nie zachodzą przesłanki wymienione w punktach 1 - 6. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ stwierdził, że według § 31 ust. 3 uchwały Rady m.st. Warszawy nr XXIII/669/2019 z dnia 5 grudnia 2019 r. wnioski o pomoc mieszkaniową, w tym osób zamieszkujących w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu prawa budowlanego, powinny być składane w dzielnicy właściwej dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Skarżący zaś zamieszkał w użyczonym garażu znajdującym się przy ul. G. [...] w W., tj. na terenie Dzielnicy [...], co oznacza, że wniosek nie został złożony zgodnie z właściwością. Powyższe stanowisko organu nie znajduje jednak potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z akt sprawy wynika, że w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia [...] lipca 2020 r. skarżący w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. oświadczył, że po wyjściu z zakładu karnego nie miał dokąd się udać. W związku z tym kolega udostępnił mu "tymczasowo na niedługi okres", nieodpłatnie swój garaż, żeby miał gdzie przenocować. Okoliczność tę potwierdził A. A. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. wskazując, że udostępnił S. G. "na niedługi okres do przenocowania" ww. garaż przy ul. G. [...], ponieważ nie miał gdzie się udać po wyjściu z zakładu karnego. Zaznaczył, że pomocy tej udzielił skarżącemu "na krótki okres", ponieważ garaż jest mu potrzebny do przechowywania samochodu. Z treści tych pism w żaden sposób nie wynika, że ww. garaż położony przy ul. G. [...] jest "miejscem zamieszkania" skarżącego, o którym mowa w § 31 ust. 3 ww. uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., ani też, że skarżący "zamieszkuje" w ww. garażu w rozumieniu § 7 ust. 2 pkt 1 ww. uchwały. Zaznaczyć przy tym należy, że zamieszkiwanie oznacza rodzaj pobytu danej osoby cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych w lokalu (pomieszczeniu) faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie, a w szczególności nocowaniem, stołowaniem się i wypoczynkiem po pracy czy nauce. Lokal taki stanowi więc miejsce koncentracji interesów życiowych określonej osoby. W przypadku "zamieszkiwania", w odróżnieniu od "miejsca zamieszkania" zdefiniowanego w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.), nie ma znaczenia, czy dana osoba ma zamiar stałego pobytu w lokalu. Istotne jest to, że dany lokal jest miejscem, w którym koncentruje się jej aktywność życiowa. W niniejszej sprawie organ nie wykazał, że ww. garaż przy ul. G. [...] w W. jest miejscem koncentracji interesów życiowych skarżącego. Z powołanych pism wynika jedynie, że pomieszczenie to służy skarżącemu do przenocowania w niedługiej perspektywie. Nie można zatem podzielić stanowiska organu, że skarżący zamieszkuje w ww. garażu, który nie jest położony na terenie Dzielnicy [...], a w konsekwencji, że Dzielnica [...] nie jest właściwą, w myśl § 31 ust. 3 uchwały nr XXIII/669/2019 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 grudnia 2019 r., do złożenia wniosku o pomoc mieszkaniową. Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia przez organ kluczowych okoliczności faktycznych w sprawie, tj. miejsca zamieszkania skarżącego, a w konsekwencji z naruszeniem § 31 ust. 3 uchwały poprzez bezpodstawne stwierdzenie braku właściwości miejscowej Zarządu Dzielnicy [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego. Z tych względów zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym. Rozpatrując sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę powyższą ocenę prawną. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o przyznanie pomocy mieszkaniowej wyjaśni w sposób jednoznaczny kwestię właściwości miejscowej, a w zależności od poczynionych ustaleń podejmie stosowne czynności na gruncie obowiązujących przepisów prawa. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 94 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1372 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, Sąd postanowił w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., jak w punkcie 2 sentencji.