II SA/Wa 2550/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.) Asesor WSA Janusz Walawski Protokolant Łukasz Pilip po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2005 r. sprawy ze skargi G. G., działającego jako przedstawiciela małoletniego K. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę II SA/Wa 2550/04 UZASADNIENIE G. G. starał się o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po T. C. na rzecz małoletniego syna K. G. urodzonego w dniu [...] czerwca 1992 r. T. C., matka dziecka, zmarła w dniu [...] października 2003 r., w wieku 51 lat. Legitymowała się udowodnionym okresem ubezpieczenia społecznego w rozmiarze łącznym 10 lat, 3 miesięcy i 24 dni. Jej ostatni okres składkowy kończy się datą [...] kwietnia 1996 r. W okresie aktywności zawodowej ubezpieczonej występują przerwy w płaceniu składek w okresach od grudnia 1976 r. do października 1981 roku, od września 1985 roku do marca 1986 roku, od marca 1998 roku do października 2003 roku i od lutego 1990 roku do sierpnia 1994 roku - łącznie przerwy te wynoszą ponad 13 i pół roku. Na przestrzeni ostatniego dziesięciolecia przed śmiercią legitymowała się jedynie 1 rokiem, 7 miesiącami i 2 dniami okresu ubezpieczeniowego, na wymaganych minimum 5 lat. T. Z. jest matką sześciorga dzieci: S. W. urodzonego w 1971 roku, B. W. urodzonego w 1973 roku, T. W. urodzonego w 1977 roku, M. W. urodzonej w 1978 roku, J. C. urodzonej w 1981 roku i K. G. urodzonego w 1992 roku. W dniu [...] stycznia 2004 r. organ odmówił przyznania renty rodzinnej na rzecz małoletniego K. w trybie zwykłym, z uwagi na brak wymaganego okresu ubezpieczenia. Ojciec małoletniego K. - G. G. utrzymuje się z prac dorywczych (300,00 - 500,00 złotych miesięcznie). We wniosku podawał, że T. C. po urodzeniu najmłodszego dziecka - K. poszła na urlop wychowawczy. Po ukończeniu urlopu przedsiębiorstwo w którym pracowała zostało zlikwidowane i pracy już nie znalazła. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2004 r. odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Swoją decyzję argumentował brakiem okoliczności usprawiedliwiających niespełnienie przez T. Z. wymogów przewidzianych do uzyskania uprawnień dla jej dzieci do renty rodzinnej. Podstawę prawną wydania decyzji stanowi przepis art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji podkreślił, fakt bardzo krótkiego okresu objętego ubezpieczeniem i liczne oraz długotrwałe przerwy w zatrudnieniu. Wskazał, że od daty wyczerpania zasiłku dla bezrobotnych to jest od dnia [...] kwietnia 1996 roku do daty śmierci - to jest przez ponad 7 i pół roku nie opłacona na rzecz ubezpieczenia żadnej składki. W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2004 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując w uzasadnieniu na argumenty zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. G. wskazywał, że sam fakt urodzenia i wychowania przez T. C. sześciorga dzieci powinien stanowić usprawiedliwienie dla krótkiego okresu pracy zawodowej. Wskazywał na trudna sytuację bytową. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawarta w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Natomiast zgodnie z treścią art. 65 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń. Tak więc prawo do renty rodzinnej jest prawem pochodnym wynikającym od uprawnień osoby ubezpieczonej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, a zatem brak uprawnień do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, pociąga za sobą również brak uprawnień członków rodziny do renty rodzinnej po ubezpieczonym. Dochodzone świadczenie nie jest bowiem świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione, ale świadczeniem pochodnym od okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Natomiast art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia społecznego jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy. Matka dziecka, co wynika ze stanu faktycznego sprawy, nie spełniała przesłanek do uzyskania prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Nadto, co jest szczególnie ważne w postępowaniu o przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego w drodze wyjątku (art. 83 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy), w niniejszej sprawie nie wykazano istnienia szczególnych okoliczności, które spowodowały brak uzyskania przez T. C. tych uprawnień. W dziesięcioleciu przypadającymi na okres przed śmiercią legitymowała się jedynie ponad półtorarocznym okresem ubezpieczenia. W wieku 51 lat udokumentowała jedynie łączny okres ubezpieczenia w rozmiarze 10 lat, 3 miesiące i 15 dni. Brak jest w sprawie jakichkolwiek dokumentów wskazujących na zły stan zdrowia T. C., które mogły by usprawiedliwić ponad 13 letnie przerwy w zatrudnieniu. Nawet gdyby zaliczyć do tego okresu czas urlopu wychowawczego to i tak czas tego urlopu nie mógłby być dłuższy niż 6 lat, co w żaden sposób nie usprawiedliwia pozostałego okresu, a także ponad 7 letniej przerwy w ubezpieczeniu po ustanie prawa do zasiłku w kwietniu 1996 roku. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2004 r. i z dnia [...] września 2004 r., odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji. Zawierają one prawidłowe uzasadnienia, wszechstronnie analizujące cały zgromadzony materiał w niniejszej sprawie. Argumenty zawarte w skardze, dotyczące bardzo złej sytuacji finansowej rodziny, trudności w znalezieniu pracy oraz podnoszony fakt urodzenia i wychowania przez T. C. szóstki dzieci nie stanowią szczególnych okoliczności w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i 151 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.