II SA/Wa 2554/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Andrzej Kołodziej po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. L. na decyzję Szefa Służby Celnej nr [...] z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie mianowania na stopień służbowy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Aktem mianowania z dnia [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w P., na podstawie art. 223 ust. 1 i 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służby Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), mianował D. L. z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień [...] w korpusie [...] Służby Celnej. Akt ten doręczony został, zgodnie z oświadczeniem strony zawartym w piśmie do Sądu z dnia 5 stycznia 2012 r., w dniu 30 listopada 2009 r., W dniu 17 listopada 2010 r. D. L. wniósł odwołanie od powołanej decyzji do Szefa Służby Celnej za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w P. W uzasadnieniu wniósł o uchylenie aktu mianowania i mianowanie na stopień w korpusie [...] Służby Celnej. Wskazał na pismo z dnia 10 listopada 2010 r., które zostało opublikowane na portalu [...] i podkreślił, że w akcie mianowania brak było pouczenia o środku odwoławczym. Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania z dnia 17 listopada 2010 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu podał, że uchwałą z dnia 8 czerwca 2010 r. o sygn. akt II PZP 5/10 Sąd Najwyższy orzekł, iż rozstrzygnięcie co do mianowania funkcjonariusza na stopień służbowy na podstawie art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej podlega kontroli sądowoadministracyjnej w zakresie, w jakim dotyczy określenia korpusu służbowego. Powyższy pogląd podzielił w swoim orzecznictwie także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a zatem przesądzono, że akt mianowania wydany na podstawie powołanego przepisu jest w istocie decyzją administracyjną. Szef Służby Celnej stwierdził, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, nie mógł mieć zastosowania w przypadku funkcjonariusza. Z dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych wynika bowiem, iż w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, pełnił on służbę na stanowisku [...] i posiadał stopień służbowy [...]. Zgodnie z art. 223 ust. 4 powołanej ustawy, funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu młodszego aspiranta celnego, starszego dyspozytora celnego albo dyspozytora celnego określa się stopień w korpusie [...] Służby Celnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną wyżej decyzję Szefa Służby Celnej, D. L. wnosząc o jej uchylenie, zarzucił naruszenie art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP, art. 7, art. 10, art. 11, art. 12 i art. 77 § 1, art. 138 § 1, k.p.a. W obszernym uzasadnieniu podniósł m.in., że właściwe rozumienie zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być ustalone przede wszystkim w oparciu o wykładnię językową, która prowadzi do wniosku, że chodzi o czas istniejący przed wejściem w życie ustawy, a niekoniecznie czas istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizując sprawę pod tym kątem Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Jej uwzględnienie następuje jednakże z powodów innych, niż podał skarżący. Zgodnie z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. W postępowaniu administracyjnym, w którym zasada dwuinstancyjności postępowania, jest jedną z podstawowych zasad, od decyzji wydanej przez organ I instancji stronie służy prawo odwołania. Zgodnie z art. 129 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Stosownie zaś do art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Stosownie zaś do art. 127 § 2 k.p.a., właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Organ administracji publicznej, do którego wniesiono odwołanie obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu, co jest warunkiem skuteczności tej czynności procesowej. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołanie z dnia 17 listopada 2010 r. od decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. D. L. wniósł po upływie ustawowego terminu. Ostatnim dniem na wniesienie odwołania był bowiem dzień 14 grudnia 2009 r. W sprawie nie jest sporne również, iż organ I instancji nie pouczył D.L. w akcie mianowania z dnia [...] listopada 2009 r. o prawie wniesienia odwołania od tego aktu do organu II instancji, tj. Szefa Służby Celnej. Organ błędnie przyjął bowiem, iż doręczony akt mianowania nie stanowi decyzji administracyjnej. Ustalenie powyższe nie zmienia jednak stwierdzenia Sądu, że termin do wniesienia odwołania od aktu mianowania rozpoczął bieg następnego dnia po dniu doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. Termin na wniesienie odwołania nie uległ ani przedłużeniu ani zawieszeniu na skutek braku pouczenia strony o środku odwoławczym. W ocenie Sądu, rozpoznanie przez Szefa Służby Celnej odwołania wniesionego z uchybieniem ustawowego terminu, który nie został przywrócony, od ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia [...] listopada 2009 r., stanowi rażące naruszenie prawa, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 16 k.p.a. Z tego też względu konieczne stało się stwierdzenie nieważności tej decyzji. Odnosząc się do braku pouczenia strony w akcie mianowania o prawie wniesienia odwołania, wskazać należy, iż w Kodeksie postępowania administracyjnego przewidziano, w art. 111 § 1 – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji (aktu mianowania) z dnia [...] listopada 2009 r. – iż strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Zgodnie z § 2 tego przepisu, w przypadkach określonych w § 1 termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi. Niezależnie od tego, czy strona wystąpiła, we właściwym czasie, z takim żądaniem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje, że ustawodawca przewidział w Kodeksie postępowania administracyjnego instytucję procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z akt sprawy nie wynika, aby strona z wymienionej wyżej instytucji skorzystała. Jednakże, należy zwrócić uwagę, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zastosowanie tej instytucji mogło być rozważane. Wynika to przede wszystkim z błędnej oceny organu, co do charakteru aktu mianowania oraz braku pouczenia strony. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt. 1 sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.