II SA/Wa 2564/04
WyrokWSA w Warszawie2005-04-22
Skład orzekający: Stanisław Marek Pietras, Janusz Walawski, Przemysław Szustakiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku z powodu braku całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawcy?Ratio decidendi
Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wymaga łącznie spełnienia czterech przesłanek, w tym całkowitej niezdolności do pracy. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, które jest wiążące dla organu, stwierdziło częściową niezdolność do pracy wnioskodawcy, co wyklucza spełnienie przesłanki całkowitej niezdolności do pracy i uzasadnia odmowę przyznania świadczenia.Stan faktyczny
M. K. złożył wniosek o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że wnioskodawca jest częściowo, a nie całkowicie niezdolny do pracy, co potwierdziło orzeczenie lekarza orzecznika ZUS. Skarżący podniósł, że wcześniejsze opinie biegłych sądowych wskazują na całkowitą niezdolność do pracy i są bardziej wiarygodne.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Asesor WSA Janusz Walawski Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant Iwona Maciejuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -
II SA/Wa 2564/04
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] października 2004 r. i odmówił przyznania M. K. renty rodzinnej w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39 poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;
4. nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku.
W ocenie Prezesa ZUS M. K. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Organ stwierdził, bowiem, że skarżący, orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2004 r., został uznany za częściowo niezdolnego do pracy do dnia [...] września 2005 r., a zatem nie jest spełniona przesłanka całkowitej niezdolności do pracy z art. 83 ustawy o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Prezes ZUS stwierdził, że podnoszone przez odwołującego się trudne warunki materialne nie stanowią w wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi z dnia 25 listopada 2004 r. M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący podniósł zarzut, że wcześniejsze opinie biegłych lekarzy sądowych wskazują na to, że jest całkowicie niezdolny do pracy. Opinie te są bardziej wiarygodne niż orzeczenie lekarza ZUS i powinny być wzięte pod uwagę przez organ.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Nadto wskazując, że skarżący zaprzestał całkowicie zatrudnienia w końcu 1995 r., a częściową niezdolność do pracy ustalono wobec strony na dzień [...] marca 2003 r., czyli ponad 8 lat od daty ostatniego zatrudnienie. Organ wskazał także na krótki okres ubezpieczenia skarżącego nieadekwatny do jego wieku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis te określa cztery przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby uprawniony otrzymał świadczenie. W sprawie bezspornym jest, że skarżący nie posiada niezbędnych śródków do utrzymania. Jednak cytowany przepis wymaga, aby osoba, której ma być przyznane świadczenie była osobą całkowicie niezdolną do pracy. Z akt sprawy wynika, iż lekarz orzecznik ZUS uznał, orzeczeniem z dnia [...] września 2004 r. skarżącego za osobę częściowo niezdolną do pracy. Zgodnie z art. 14 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. oceny niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik ZUS, a jego orzeczenie jest dla organu wiążące. W sprawie istnieją co prawda opinie biegłych sądowych wydane w dnia [...] marca 2004 r., ale są one wcześniejsze niż opinia lekarza orzecznika ZUS. Warto wskazać, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie innego lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2003 r., w którym przy opisie takich samych schorzeń również uznano skarżącego za osobę częściowo niezdolną do pracy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych słusznie więc przyjął, że w przypadku skarżącego nie istnieje przesłanka całkowitej niezdolności do pracy i odmówił mu przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło