II SA/Wa 2575/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Asesor WSA Joanna Kube, Asesor WSA Janusz Walawski (spr.), Protokolant: Marcin Błach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia specjalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] września 2004 r. nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Prezesa Rady Ministrów na rzecz skarżącej K. M. kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z poźn. zm.), odmówił K. M. przyznania emerytury specjalnej. W jej uzasadnieniu podał m.in., że przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych, sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być m.in. wybitne zasługi wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie, np. dla kultury lub rozwoju sportu lub szczególne zdarzenie losowe. Okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Od powyższej decyzji K. M. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym stwierdziła, że jej przypadek mieści się w przesłankach, o których napisał organ w uzasadnieniu decyzji. Ponadto podniosła, że z jej inicjatywy zostały nawiązane stosunki dyplomatyczne pomiędzy Polską a [...], a stosowne dokumenty znajdują się w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą, a w jej uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny na podstawie zebranych w sprawie dokumentów. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi złożonej przez K. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanej emerytury, ewentualnie jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego (art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) i procesowego (art. 107 kpa). W uzasadnieniu skargi zarzuciła organowi, poza błędnym ustaleniem stanu faktycznego, zupełny brak oceny dowodów, co uniemożliwia "polemikę na ten temat". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącej stwierdził, że organ dokonał wyczerpującej analizy materiału dowodowego i zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z treścią art. 107 kpa. W dniu 22 kwietnia 2005 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo procesowe pełnomocnika skarżącej, w którym podtrzymał stanowisko przedstawione w skardze, a ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Pełnomocnik stwierdził ponadto, że organ naruszył również art. 80 i 81 kpa, gdyż nie wyjaśnił okoliczności związanych z inicjatywą skarżącej w zakresie nawiązania kontaktów pomiędzy Polską a [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w art. 1 § 1 i 2 stanowi, że sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Podkreślić należy, iż pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji organu nie oznacza, iż ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego, organ jest zobowiązany do bezwzględnego przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Z mocy art. 7 tej ustawy organ zobowiązany był do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zobowiązany był również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. Jak wynika z akt sprawy, Prezes Rady Ministrów naruszył powyżej określone reguły procesowe, a tym samym dopuścił się naruszenia prawa, polegającego na niedokładnym wyjaśnieniu, rozpatrzeniu i ocenie stanu faktycznego będącego podstawą decyzji, które to uchybienia miały – w ocenie Sądu – istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że organ w zasadzie ograniczył się do zebrania dokumentów w zakresie przebiegu pracy zawodowej skarżącej oraz jej sytuacji materialnej i bytowej. Całkowicie pominął zgłoszony przez nią wniosek dotyczący jej zasług w zakresie nawiązania stosunków dyplomatycznych pomiędzy Polską a [...]. Kwestia ta w ogóle nie została przez organ wyjaśniona. Ponadto, należy zgodzić się z argumentacją skarżącej przedstawioną w skardze, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ograniczył się wyłącznie do wskazania faktów. Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (...). Nie ulega wątpliwości, że uzasadnienie zaskarżonej nie czyni zadość tej normie prawnej. W związku z powyżej wskazanymi nieprawidłowościami nie ulega wątpliwości, że organ powinien ponownie przeprowadzić postępowanie w sprawie, w wyniku którego stan faktyczny ustalony zostanie w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.