II SA/Wa 2575/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Andrzej Kołodziej po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. J. na decyzję Szefa Służby Celnej nr [...] z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie mianowania na stopień służbowy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Aktem mianowania z dnia [...] listopada 2009 r., doręczonym w dniu 27 listopada 2009 r., Dyrektor Izby Celnej w S., na podstawie art. 223 ust. 1, 5 i 7 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służby Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), mianował M. J. z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] w korpusie [...] Służby Celnej. W dniu 25 listopada 2010 r. M. J. wniósł odwołanie od powołanej decyzji do Szefa Służby Celnej za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w S. W uzasadnieniu wskazał, że w notatce ze spotkania Podsekretarza Stanu, Szefa Służby Celnej z Przedstawicielami Związków Zawodowych, które odbyło się w dniu 10 listopada 2010 r. zostało wyjaśnione, że odwołania od aktów mianowania będą rozpatrywane w trybie postępowania administracyjnego. Funkcjonariusze, którzy dotychczas nie złożyli odwołań mają w chwili obecnej taką możliwość. Strona podała, iż niniejszym wnosi odwołanie. M. J. wniósł o uchylenie aktu mianowania i mianowanie z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień służbowy w korpusie [...] Służby Celnej. Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania z dnia 25 listopada 2010 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu podał, że uchwałą z dnia 8 czerwca 2010 r. o sygn. akt II PZP 5/10 Sąd Najwyższy orzekł, iż rozstrzygnięcie co do mianowania funkcjonariusza na stopień służbowy na podstawie art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej podlega kontroli sądowoadministracyjnej w zakresie, w jakim dotyczy określenia korpusu służbowego. Powyższy pogląd podzielił w swoim orzecznictwie także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a zatem przesądzono, że akt mianowania wydany na podstawie powołanego przepisu jest w istocie decyzją administracyjną. Organ wskazał, iż w myśl art. 107 § 1 k.p.a., decyzja powinna zawierać m.in. pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w decyzji nie zawarł pouczenia o sposobie zaskarżenia tego aktu. Wady w zakresie braku lub nieprawidłowego pouczenia o środkach odwoławczych, nie mogą z woli ustawodawcy szkodzić stronie. W przypadku, gdy organ administracji publicznej błędnie pouczył stronę, że od decyzji nie służy odwołanie, czy też w ogóle tego nie uczynił i strona nie wniosła odwołania, może skutecznie dopełnić aktu wniesienia odwołania w każdej chwili, gdyż nie utraciła do niego uprawnienia w myśl wyraźnego przepisu prawa. Powyższe wynika z faktu, że w takich przypadkach 14-dniowy termin na wniesienie odwołania od tej decyzji nie biegnie. Zatem przyjmuje się, że gdy strona wnosi odwołanie, wnosi je skutecznie, jeżeli nawet uchybiła terminowi. Szef Służby Celnej stwierdził ponadto, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, nie mógł mieć zastosowania w przypadku M. J.. Z dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych wynika bowiem, iż w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, pełnił ona służbę na stanowisku [...] i posiadał stopień służbowy [...]. Stanowisko [...] nie zostało zaliczone do stanowisk kierowniczych, o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 13 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. W zaistniałej sytuacji obowiązkiem Dyrektora Izby Celnej w S. było mianowanie funkcjonariusza na stopień w korpusie [...] Służby Celnej, na podstawie art. 223 ust. 5 ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną wyżej decyzję Szefa Służby Celnej, M. J. wnosząc o jej uchylenie, zarzucił naruszenie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. W uzasadnieniu podniósł, że właściwe rozumienie zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być ustalone przede wszystkim w oparciu o wykładnię językową, która prowadzi do wniosku, że chodzi o czas istniejący przed wejściem w życie ustawy, a niekoniecznie czas istniejący w dniu wejścia w życie ustawy. Skarżący powołując się m.in. na wyrok Sądu Okręgowego [...] sygn. akt [...] wskazał, że ewentualne negatywne dla celników prawomocne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpatrującego w przyszłości skargi kasacyjne, będą skutkować zróżnicowaniem sytuacji faktyczno-prawnej poszczególnych funkcjonariuszy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizując sprawę pod tym kątem Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Jej uwzględnienie następuje jednakże z powodów innych, niż podał skarżący. Zgodnie z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. W postępowaniu administracyjnym, w którym zasada dwuinstancyjności postępowania, jest jedną z podstawowych zasad, od decyzji wydanej przez organ I instancji stronie służy prawo odwołania. Zgodnie z art. 129 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Stosownie zaś do art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Stosownie zaś do art. 127 § 2 k.p.a., właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Organ administracji publicznej, do którego wniesiono odwołanie obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu, co jest warunkiem skuteczności tej czynności procesowej. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołanie z dnia 25 listopada 2010 r. od decyzji Dyrektora Izby Celnej w S. M. J. wniósł po upływie ustawowego terminu. Ostatnim dniem na wniesienie odwołania był bowiem dzień 11 grudnia 2009 r. W sprawie nie jest sporne również, iż organ I instancji nie pouczył M. J. w akcie mianowania z dnia [...] listopada 2009 r. o prawie wniesienia odwołania od tego aktu do organu II instancji, tj. Szefa Służby Celnej. Organ błędnie przyjął bowiem, iż doręczony akt mianowania nie stanowi decyzji administracyjnej. Ustalenie powyższe nie zmienia jednak stwierdzenia Sądu, że termin do wniesienia odwołania od aktu mianowania rozpoczął bieg następnego dnia po dniu doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. Termin na wniesienie odwołania nie uległ ani przedłużeniu ani zawieszeniu na skutek braku pouczenia strony o środku odwoławczym. W ocenie Sądu, rozpoznanie przez Szefa Służby Celnej odwołania wniesionego z uchybieniem ustawowego terminu, który nie został przywrócony, od ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia [...] listopada 2009 r., stanowi rażące naruszenie prawa, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 16 k.p.a. Z tego też względu konieczne stało się stwierdzenie nieważności tej decyzji. Odnosząc się do braku pouczenia strony w akcie mianowania o prawie wniesienia odwołania, wskazać należy, iż w Kodeksie postępowania administracyjnego przewidziano, w art. 111 § 1 – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji (aktu mianowania) z dnia 23 listopada 2009 r. – iż strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Zgodnie z § 2 tego przepisu, w przypadkach określonych w § 1 termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi. Niezależnie od tego, czy strona wystąpiła, we właściwym czasie, z takim żądaniem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje, że ustawodawca przewidział w Kodeksie postępowania administracyjnego instytucję procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z akt sprawy nie wynika, aby strona z wymienionej wyżej instytucji skorzystała. Jednakże, należy zwrócić uwagę, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zastosowanie tej instytucji mogło być rozważane. Wynika to przede wszystkim z błędnej oceny organu, co do charakteru aktu mianowania oraz braku pouczenia strony. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt. 1 sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.