II SA/Wa 259/19
WyrokWSA w Warszawie2019-06-06
Skład orzekający: Piotr Borowiecki, Iwona Maciejuk, Konrad Łukaszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba pełniąca służbę w jednostce organizacyjnej podległej Ministerstwu Spraw Wewnętrznych PRL, która nie była funkcjonariuszem aparatu bezpieczeństwa, może zostać uznana za osobę pełniącą służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, co mogłoby stanowić podstawę do wyłączenia stosowania przepisów dotyczących obniżenia emerytury na podstawie art. 8a tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że służba w jednostkach organizacyjnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL, które wypełniały zadania Służby Bezpieczeństwa, stanowi służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, niezależnie od faktycznego charakteru wykonywanych zadań. Ponadto, aby skorzystać z możliwości wyłączenia stosowania przepisów obniżających emeryturę na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań po 12 września 1989 r. W przypadku skarżącego, który zakończył służbę przed 12 września 1989 r., druga przesłanka nie została spełniona, co uniemożliwia zastosowanie art. 8a.Stan faktyczny
Skarżący, A. S., wystąpił z wnioskiem o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, domagając się wyłączenia stosowania przepisów obniżających emeryturę. Wskazał, że był zatrudniony w Komendzie Wojewódzkiej Milicji w K. jako pracownik cywilny, a nie funkcjonariusz. Organ ustalił, że skarżący pełnił służbę w okresie od lipca 1985 r. do sierpnia 1989 r. w jednostce Służby Bezpieczeństwa, co zostało uznane za służbę na rzecz totalitarnego państwa. Minister odmówił wyłączenia stosowania przepisów, argumentując, że skarżący nie spełnił przesłanki rzetelnego wykonywania zadań po 12 września 1989 r., ponieważ zakończył służbę przed tą datą. Skarżący zaskarżył tę decyzję, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów materialnych i naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz (spr.), Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów - oddala skargę -
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwanego dalej: "Ministrem") z dnia [...] grudnia 2018 r. o numerze [...] o odmowie wyłączenia stosowania przepisów.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
A. S. (zwany dalej: "Skarżącym") wystąpił do Ministra z wnioskiem o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą zaopatrzeniową").
W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż jako sportowiec-pięściarz (najpierw zawodnik, a następnie szkoleniowiec), został zatrudniony przez Komendę Wojewódzką Milicji w K. w charakterze [...] pracującego na sali treningowej. Skarżący podniósł, iż nie miał wyboru na jakim stanowisku został zatrudniony w Milicji, natomiast nigdy nie pracował jako funkcjonariusz, lecz jako [...] i [...]. Podkreślił przy tym, iż nigdy nie przyłożył ręki do żadnych działań aparatu represji PRL, jego syn działał w solidarnościowej opozycji, a żona należała do nauczycielskiej "[...]".
W toku postępowania organ uzyskał informację Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] marca 2017 r., iż Skarżący – w okresie od dnia [...] lipca 1985 r. do dnia [...] sierpnia 1989 r. – pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.
Ponadto organ ustalił, iż Skarżący został zwolniony ze służby z dniem [...] sierpnia 1989 r. z uwagi na uznanie go orzeczeniem komisji lekarskiej za trwale niezdolnego do służby.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż warunkiem zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku polegającego na łącznym spełnienie dwóch warunków, tj. krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zdaniem organu, skoro zatem Skarżący nie pełnił służby po dniu 12 września 1989 r., to wykluczona jest możliwość zastosowania wobec niego trybu określonego w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra z dnia [...] grudnia 2018 r. Skarżący wniósł o jej uchylenie w całości, zarzucając naruszenie:
1) prawa materialnego, tj.:
- art. 8a ustawy zaopatrzeniowej polegającym na błędnym przyjęciu, jakoby wskazane w tym przepisie podstawy wyłączenia stosowania przepisów miały charakter wyczerpujący, a nie przykładowy;
- art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad praworządności, demokratycznego państwa prawnego, zaufania obywateli do organów Państwa, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków;
- art. 8 i art. 32 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady nadrzędności norm konstytucyjnych i zasady równości wobec prawa, a w konsekwencji nietrafnego przyjęcia, iż przepisy te nie posiadają samodzielnej treści normatywnej, lecz mają wyłącznie charakter ogólnych deklaracji;
- art. 64 w zw. z art. 67 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady prawa do własności i zasady prawa do zabezpieczenia społecznego polegające na nieuzasadnionym obniżeniu Skarżącemu świadczenia emerytalnego pomimo spełnienia przesłanek do jej uzyskania i osiągnięcia przez niego wieku emerytalnego;
2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
- art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") polegające na zaniechaniu czynności dowodowych pozwalających na ustalenie, czy Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, w jakim charakterze był zatrudniony w jednostkach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych przed 1990 r., a także nierozpoznanie sprawy przez Ministra w sposób wyczerpujący i wszechstronny;
- art. 10 § 1 k.p.a., niezapewnienie Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów;
- art. 89 § 1 i 2 k.p.a., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia rozprawy i nieprzeprowadzeniu dowodów pozwalających na ustalenie statusu zawodowego Skarżącego.
Rozwijając zarzuty w obszernym uzasadnieniu, Skarżący ponownie przedstawił przebieg swojej służby, podkreślając przy tym, iż faktycznie był [...] i [...], natomiast jedynie fikcyjnie przydzielono mu etat funkcjonariusza MO i SB. Następnie wskazał, iż Minister dokonał błędnej wykładni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, bowiem jego zdaniem, skoro ustawodawca – po dwukropku – wskazuje na przyczyny wyłączenia stosowania przepisów, to taki zabieg legislacyjny wskazuje jedynie na przykładowe podanie przyczyn wyłączenia. Ponadto zdaniem Skarżącego, nie można uznać go za osobę pełniąca służbę na rzecz totalitarnego państwa, bowiem chodzi tu wyłącznie o funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa PRL skategoryzowanych w ustawie lustracyjnej z dnia 18 października 2006 r., zaś przepisy tej ustawy nie traktują czynnych sportowców ani [...] – jako takich funkcjonariuszy. Reasumując wskazał, iż Minister nie przeprowadził postępowania dowodowego, pozwalającego na ustalenie przebiegu jego zawodowej pracy.
Skarżący zawarł w skardze również wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych świadków, na okoliczność rodzaju wykonywanej przez niego pracy w jednostkach MSW, zakresu obowiązków, faktycznie wykonywanej pracy, charakteru i sposobu zaszeregowania etatowego oraz podległości służbowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Pismem procesowym z dnia 28 maja 2019 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów wskazujących, iż pełnił funkcje [...] i [...].
Postanowieniem wydanym do protokołu rozprawy z dnia 11 czerwca 2019 r. Sąd oddalił wnioski dowodowe Skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego.
Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Materialnoprawną podstawę decyzji Ministra stanowił przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, iż przywołany przepis wprowadza zarówno przesłankę podmiotową, jak i przesłanki przedmiotowe, których łączne spełnienie pozwala na jego zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Nie może przy tym ulegać wątpliwości, iż przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej znajduje zastosowanie wyłącznie wobec osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, a więc służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w enumeratywnie wymienionych w tym przepisie cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach (przesłanka podmiotowa).
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, zbadać zatem należało w pierwszej kolejności, czy wskazana przesłanka podmiotowa została spełniona w stanie faktycznym niniejszej sprawy.
Pojęcie "służby na rzecz totalitarnego państwa" wprowadzone zostało do ustawy zaopatrzeniowej mocą ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy zaopatrzeniowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 2270; zwanej dalej: "ustawą nowelizującą"). Jak wynika z uzasadnienia do projektu tej ustawy, katalog wprowadzany w art. 13b został opracowany przez IPN, na podstawie wieloletnich badań historycznych, które pozwoliły na wyliczenie tych jednostek, których funkcjonariusze służyli na rzecz totalitarnego państwa. Wskazano przy tym, iż zaproponowane zmiany, w tym wprowadzenie pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa" w miejsce pojęcia "służby w organach bezpieczeństwa państwa", które funkcjonowało na gruncie ustawy lustracyjnej, wynikały z krytycznej oceny zapisów tej ustawy przez historyków i prawników, którzy zarzucali im niejednoznaczność. Proponowane zmiany legislacyjne były – zdaniem autorów projektu – odpowiedzią na problemy interpretacyjne na gruncie wykładni ówczesnego art. 15b ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu tym wskazano m. in.: "Podczas procesu wzruszania decyzji organu emerytalnego ustalających nowe wysokości policyjnych emerytur (obniżających je w wyniku dezubekizacji) sądy wielokrotnie wskazywały, iż tzw. katalog lustracyjny z art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów [...] jest bardzo nieprecyzyjny, gdyż nie wskazano jednoznacznie, czy konkretna jednostka była organem bezpieczeństwa państwa. Z uwagi na nieprecyzyjność tzw. katalogu lustracyjnego występowała niejednoznaczność w orzecznictwie co do uznawania niektórych instytucji za organy bezpieczeństwa państwa (patrz: uchwała Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt III UZP 8/15). Skutkowało to w części przypadków nieuznawaniem przez sądy za organy bezpieczeństwa państwa jednostek, co do których Instytut Pamięci Narodowej nie miał wątpliwości, iż nimi były. Przepis art. 2 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy zawiera wyliczenie organów bezpieczeństwa państwa, które samo w sobie jest mało precyzyjne, szczególnie pkt 5 tego ustępu (instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych), który nie wskazuje na konkretne instytucje państwa, lecz posługuje się wymagającymi interpretacji pojęciami zbiorczymi. [...] W związku z ewidentną potrzebą doprecyzowania katalogu jednostek, w których służba była pełniona na rzecz totalitarnego państwa oraz z uwagą Instytutu Pamięci Narodowej, ażeby nie wprowadzać w chwili obecnej zmian w ustawie lustracyjnej, gdyż mogłoby to wpłynąć w sposób istotny na prowadzone postępowania lustracyjne oraz na sam proces składania i badania oświadczeń lustracyjnych, zaproponowano wprowadzenie art. 13b w ustawie zaopatrzeniowej, który enumeratywnie określa jaka służba zostaje uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa. [...] Wątpliwości pojawiające się niekiedy w orzecznictwie, zazwyczaj nieoparte na żadnych konkretnych zasadach wykładni prawa, czy normach konstytucyjnych lub ustawowych, mają charakter niejako intuicyjny, wynikający z niewiedzy lub niezrozumienia, czym była PRL i odnoszenie doń dzisiejszych standardów państwa prawa oraz domniemanie, że PRL respektowała wzorcem III RP zhierarchizowany system źródeł prawa". Dodać trzeba, iż w uzasadnieniu tym przedstawiono w sposób obszerny i szczegółowy argumenty prawno-historyczne na poparcie tez wywiedzionych przez jej autorów, z którymi sąd administracyjny nie jest władny polemizować.
Sąd stwierdza zatem, iż w świetle przepisu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej wystarczające jest wykazanie, że wnioskodawca pełnił służbę w jednej z enumeratywnie wymienionych w nim instytucji czy formacji, która to służba musi być uznana za służbę na rzecz totalitarnego państwa i organ nie posiada w tym zakresie żadnej swobody. Godzi się zatem przyjąć, iż wystarczający jest sam fakt pełnienia służby w tych instytucjach i formacjach, natomiast rzeczywisty charakter zadań i obowiązków funkcjonariusza jest obojętny w świetle art. 13b ustawy zaopatrzeniowej.
W konsekwencji przyjąć należało, iż Minister w sposób prawidłowy uznał, że służba Skarżącego w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K., stanowiła służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, bowiem była służbą w terenowej jednostce organizacyjnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wypełniającej zadania Służby Bezpieczeństwa (art. 13b ust. 1 pkt 5 lit. c) tiret szóste – Departament [...]).
Z tych względów nie mogły znaleźć uznania podniesione w skardze zarzuty wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Dodać tylko wypada, iż gdyby przyjąć zapatrywanie Skarżącego, zgodnie z którym, jego służby – w okresie od dnia 1 lipca 1985 r. do dnia 31 sierpnia 1989 r. – nie można uznać, za służbę, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, to tym samym, tryb przewidziany w art. 8a ust. 1 tej ustawy nie mógłby znaleźć zastosowania do Skarżącego (art. 61a § 1 k.p.a.).
Przechodząc natomiast do rozstrzygnięcia tego, czy Skarżący spełnia przesłanki przedmiotowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, wskazać należy, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy bezspornym jest, że pełnił on służbę jedynie do dnia 31 sierpnia 1989 r. Prowadzi to zatem do przyjęcia, iż po tej dacie nie można było w stosunku do Skarżącego stwierdzić, że rzetelnie wykonywał on swoje zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. W konsekwencji zgodzić należało się z Ministrem, iż w przypadku Skarżącego nie mogła zostać spełniona przesłanka określona w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela jednolite stanowisko prezentowane przez inne składy orzekające tutejszego Sądu, iż przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wprowadza dwie przesłanki, których łączne spełnienie daje organowi możliwość wydania decyzji w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Regulacja art. 8a ust. 1 jest bowiem jednoznaczna. Jej znaczenie, przy zachowaniu prostych reguł wykładni językowej nie budzi wątpliwości. Nie powstają one także przy zastosowaniu wykładni bardziej złożonych w kontekście jej celowości czy spójności w ramach systemu prawnego. W konsekwencji, użycie na końcu pkt 1 w art. 8a ust. 1, oznaczającego koniunkcję spójnika "oraz" przesądza, że – wobec jednoznacznie wyrażonej woli ustawodawcy – wyjątek przewidziany tym przepisem może dotyczyć wyłącznie osób, które spełniają oba wskazane tam warunki łącznie, zatem wobec osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa krótkotrwale i jednocześnie pełniły służbę po dniu 12 września 1989 r. w sposób rzetelny.
W tym stanie rzeczy, nie można było podzielić generalnego stanowiska wywiedzionego w skardze, zgodnie z którym, przesłanki wymienione w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej mają charakter jedynie przykładowy. Czyni to niezasadnym zarzut naruszenia prawa materialnego polegający na błędnej wykładni omawianych regulacji.
W tym miejscu wskazać również trzeba, iż decyzja podejmowana w trybie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, ma charakter uznaniowy, na co wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę określeniem "może wyłączyć". Przypomnieć więc należy, iż kontrola rozstrzygnięcia wydanego w ramach uznania administracyjnego przez sąd administracyjny ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżone orzeczenie jest prawidłowe pod względem formalnym, czy nie nosi cech dowolności, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy.
Skoro zatem w stosunku do Skarżącego nie można było uznać ziszczenia się przesłanki wskazanej w art. 8a ust. 1 pkt 2) ustawy zaopatrzeniowej, to wobec obligatoryjności łącznego spełnienia obu wskazanych na wstępie warunków, stwierdzić należało, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i mieści się w granicach uznania administracyjnego, bowiem nie została podjęta w sposób dowolny.
Sąd nie dopatrzył się również, by w sprawie naruszono wymienione w skardze przepisy postępowania. Organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sposób kompletny, zaś wydane w sprawie decyzje nie naruszają przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Minister przeprowadził również wymagane prawem postępowanie wyjaśniające wystarczające dla ustalenia okoliczności mających podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i dokonania oceny, czy zaszły prawem przewidziane warunki do wydania decyzji. Kluczowe bowiem w postępowaniu wyjaśniającym, toczącym się na podstawie przepisów postępowania administracyjnego, jest przeprowadzenie nie każdego (jakiegokolwiek) dowodu, ale takiego, który dotyczy okoliczności istotnych w sprawie, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. Organ nie naruszył również przepisów art. 89 § 1 i 2 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Zgodnie z tymi przepisami, rozprawa taka jest przeprowadzana, gdy wymaga tego przepis prawa (§1), bądź gdy zachodzi konieczność wyjaśnienia sprawy (§ 2). Skoro zatem w ustawie zaopatrzeniowej brak jest przepisu nakazującego przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, zaś w świetle zebranego materiału dowodowego nie istniały wątpliwości dla wydania rozstrzygnięcia kończącego, to nie można było stwierdzić naruszenia wskazanych przepisów postępowania.
Jakkolwiek w aktach administracyjnych brak jest informacji, by przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ umożliwił Skarżącemu zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz poinformował go o możliwości wypowiedzenia się w trybie art. 10 § 1 k.p.a., niemniej jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, a tym bardziej wpływu istotnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Skarżący nie został natomiast pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu, o czym świadczą składane przez niego pisma.
Nie mogły również znaleźć uznania podniesione w skardze zarzuty natury konstytucyjnej. Podkreślić należy, iż rolą sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola kwestionowanego orzeczenia w świetne regulacji normatywnych. Natomiast ocena zasadności ich przyjęcia przez ustawodawcę wykracza poza kompetencje sądu administracyjnego, który jest obowiązany stosować prawo (wobec zasady trójpodziału podziału władz – art. 10 Konstytucji RP). Jego stanowienie, z uwzględnieniem ram konstytucyjnych, pozostaje w kompetencjach ustawodawcy wyposażonego w demokratyczny mandat od wyborców (art. 10 oraz 95 ust. 1 Konstytucji RP). W konsekwencji, ocena tego, czy zastosowane rozwiązania są uzasadnione, należy w istocie do prawodawcy, wedle aksjologii większości – wyłonionych w demokratycznych wyborach – parlamentarzystów, o ile mieszczą się one w ramach zakreślonych generalnymi ramami Konstytucji RP. W tym kontekście, ocena regulacji w zakresie zgodności z normami konstytucyjnymi należy do Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 pkt 1 Konstytucji RP). Sąd w tym składzie, nie powziął jednak uzasadnionych wątpliwości, aby skierować doń pytanie, w myśl art. 193 Konstytucji RP.
Uzasadniając wydane do protokołu rozprawy postanowienie o oddaleniu wniosków dowodowych zgłoszonego przez pełnomocnika Skarżącego, przypomnieć w pierwszej kolejności należy, iż sąd administracyjny nie prowadzi, co do zasady, postępowania dowodowego, gdyż nie jest jego rolą ustalenie stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje jedynie prawidłowość ustalenia tego stanu przez organ, na podstawie dowodów zebranych i zgromadzonych w aktach sprawy przez organ. Jedynym wyjątkiem od tej generalnej zasady jest możliwość przeprowadzenia dowodu z dokumentu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje przy tym, iż dowód taki może być przeprowadzony tylko wówczas, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wyjaśnić zatem należy, iż dowód z dokumentu może być dopuszczony, jeżeli w sprawie ujawnią się istotne wątpliwości. Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy wskazać należy, iż Sąd nie mógł przeprowadzić dowodu z przesłuchania wskazanych świadków, zaś w odniesieniu do dowodu z dokumentów – wobec wskazanych wyżej racji dotyczących uznawania służby, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej – stwierdzić należało, iż w sprawie nie ujawniły się "istotne wątpliwości", wobec czego przeprowadzenie wnioskowanego dowodu nie można było uznać za "niezbędne" dla jej rozpoznania.
Końcowo wskazać wypada, iż Sąd nie kwestionuje tego, że Skarżący w spornym okresie zajmował się sportem (był [...] i [...]), jak również nie podważa jego twierdzeń dotyczących prezentowanej wówczas postawy i żywionych poglądów. Dostrzec jednakże należy, iż rzeczywista postawa funkcjonariusza przed rokiem 1990 budzi zainteresowanie ustawodawcy jedynie na gruncie przepisu art. 15c ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym, przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli udowodni on, że bez wiedzy przełożonych, podjął współpracę i czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego. Dowód taki może mieć jednak znaczenie wyłącznie w postępowaniu dotyczącym ponownego ustalenia wysokości emerytury funkcjonariusza (którego kontrola odbywa się przed sądem powszechnym), nie zaś w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był skargę oddalić, o czym orzekł – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło