II SA/Wa 260/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA - Iwona Dąbrowska Sędzia WSA - Anna Mierzejewska Protokolant - Małgorzata Łukasiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2005 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. R. (ur. [...] grudnia 1952 r.) z dnia 20 września 2004 r., powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), odmówił przyznania dla wyżej wymienionego renty w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, wobec skarżącego orzeczeniem lekarza orzecznika z dnia [...] września 2004 r., uznano całkowitą niezdolność do pracy od dnia [...] maja 2004 r., tj. po 9 latach, 10 miesiącach i 21 dniach od ustania ostatniego okresu składkowego. Stąd też nie dopatrzono się żadnych szczególnych okoliczności, które spowodowałyby niespełnienie warunków do przyznania renty na zasadach ogólnych, bowiem wymieniony był w tym czasie zdolny do pracy. Ponadto otrzymuje on zasiłek wyrównawczy w kwocie 418 zł, co nie pozwala na uznanie, że pozostaje bez niezbędnych środków na utrzymanie. We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 listopada 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, J. R. nie zgodził się ze stanowiskiem organu administracji i podał, że zasiłek wyrównawczy otrzymuje z tytułu bezdomności. Ponadto przepracował on 25 lat i odprowadzał składki na ubezpieczenie społeczne. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] listopada 2004 r. i w uzasadnieniu powołał się na argumentację podaną już w decyzji pierwszoinstancyjnej dodając jednocześnie, że ostatnio udowodniony okres składkowy przypada na dzień 30 czerwca 1994 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, J. R. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji i w uzasadnieniu powołał się na argumenty przytoczone już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie bowiem do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione warunki w cyt. przepisie powinny być spełnione łącznie. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że J. R. jest ubezpieczonym w rozumieniu ustawy. Bezspornym również jest to, że ze względu na orzeczoną wobec niego całkowitą niezdolność do pracy, nie może on podjąć zatrudnienia lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Reasumując, opisane powyżej przesłanki upoważniałyby skarżącego do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku. Jednak poza powyższymi warunkami, kolejną obligatoryjną przesłanką przyznania renty w drodze wyjątku jest uznanie, że tylko wskutek szczególnych okoliczności, nie zostały spełnione przez niego warunki do uzyskania prawa do renty na zasadach ogólnych. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Zauważyć bowiem należy, że J. R. na przestrzeni przeszło 52 lat życia udokumentował jedynie 24 lata, 9 miesięcy i 23 dni okresu ubezpieczenia. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby przez pozostały okres aktywności zawodowej, pozostawanie bez pracy oraz nieodprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne, nastąpiło z powodu niezawinionych przez niego i niezależnych od jego woli, sytuacji. Sytuacji niezwykłych, nieprzewidzianych, wyjątkowych, specjalnych bądź nieprzeciętnych, a tylko takie można uznać za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 cyt. ustawy. Wszak do dnia orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy, tj. do [...] maja 2004 r. był on zdolny do jej wykonywania, jednak przez okres 9 lat, 10 miesięcy i 21 dni przed tą datą, nie podejmował żadnego zatrudnienia. Słusznie zatem organ uznał, że nie było żadnych przeciwwskazań do jej świadczenia od miesiąca czerwca 1994 r. i w konsekwencji odprowadzania składek na ubezpieczenie. Ponadto nie można uznać, że nie posiada on niezbędnych środków utrzymania zważywszy na fakt otrzymywania zasiłku w kwocie 418 zł i bez znaczenia jest tu tytuł, z jakiego pobiera ten zasiłek. Stąd też brak tych przesłanek, uniemożliwia przyznanie skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku. Motywy przytoczone przez organ administracji, w dostateczny sposób uzasadniają podjętą decyzję. Takie uzasadnienie mieści się w granicach poprawnego korzystania z uznania administracyjnego i z tej przyczyny, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji. Na marginesie podnieść należy, że powyższe świadczenie nie ma charakteru socjalnego, przyznawanego wyłącznie według potrzeb, np. ze względu na trudną sytuację materialną. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.