II SA/Wa 261/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie W składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spr.) Sędzia WSA – Ewa Marcinkowska Sędzia WSA – Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o wyłączenie sędziego P. S. w sprawie ze skargi A. P. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: oddalić wniosek. A. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 września 2017 r. oddalił skargę. Pełnomocnik skarżącej (matka), pismem z dnia [...] grudnia 2017 r., wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, celem sporządzenia i podpisania skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wydanego w sprawie orzeczenia. W związku z powyższym przesłano skarżącej formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), celem wypełnienia i zwrotu do Sądu w terminie 7 dni od dnia doręczania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu [...] stycznia 2018 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącej złożony na urzędowym formularzu, w którym wskazano, że strona wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, natomiast rubrykę dotyczącą ustanowienia pełnomocnika z urzędu pominięto. Wobec powyższego referendarz sądowy wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych wniosku, poprzez wypełnienie rubryki nr 4.2., określającej zakres żądania dotyczącego pełnomocnika z urzędu lub nadesłanie prawidłowo wypełnionego formularza. Na wykonanie wezwania zakreślono termin 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano skarżącą do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez nadesłanie określonych dokumentów. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 28 lutego 2018 r. Do dnia rozpoznania wniosku wezwanie w zakresie uzupełnienia braków formularza, dotyczących pełnomocnika z urzędu, nie zostało wykonane, natomiast pismem z dnia [...] marca 2018 r. skarżąca złożyła wymagane oświadczenia i kserokopie dokumentów, dotyczące jej sytuacji osobistej i finansowej. Wobec powyższego referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 21 marca 2018r. pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania. A. P. wraz ze sprzeciwem od zarządzenia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2018 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania złożyła kolejny wniosek o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 261/17 utrzymał w mocy zarządzenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2018 r. W wykonaniu zarządzenia z dnia 14 maja 2018 r. przesłano skarżącej formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 11 czerwca 2018 r. skarżąca nadesłała wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożyła wniosek o wyłączenie sędziego P. S. ze względu na brak bezstronności, o czym świadczy dyskryminowanie osoby niepełnosprawnej ze względu na ubóstwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek skarżącej o wyłączenie sędziego P. S. od orzekania w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1 ww. ustawy); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2 ww. ustawy); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3 ww. ustawy); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4 ww. ustawy); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5 ww. ustawy); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6 ww. ustawy); dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7 ww. ustawy). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3 ww. art.). Jednocześnie zgodnie z treścią art. 19 powołanej ustawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 tej ustawy). Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana (art. 20 § 2 ustawy). Trzeba podkreślić, iż przewidziane w powołanym przepisie ograniczenia odnoszą się do wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 ustawy, albowiem wniosek o wyłączenie sędziego z przyczyn określonych w art. 18 ustawy może być zgłoszony w każdym stadium postępowania (patrz: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter i inni, Wydanie II, s. 58.). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna okoliczność, wymieniona w art. 18 cytowanej ustawy, która uzasadniałaby wyłączenie wymienionych wyżej sędziów z mocy ustawy. Natomiast przepis art. 19 tej ustawy reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdego konkretnego przypadku. Ustawodawca, posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na sąd obowiązek badania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście występuje. Wobec braku w tym zakresie kryteriów ustawowych, sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego, mając na uwadze fakt, że – zgodnie z art. 21 i art. 22 § 2 powołanej ustawy – przede wszystkim do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie rozpoznać sprawę i wydać orzeczenie. Z tego względu orzeczenie w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Z treści oświadczenia, złożonego przez sędziego P. S. do akt sprawy, wynika, że brak jest podstaw do wyłączenia tego sędziego od rozpoznawania niniejszej sprawy z mocy ustawy (art. 18 ustawy), jak również nie zachodzą przyczyny wyłączenia wskazane w art. 19 tej ustawy. Ponadto w ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, aby w sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające wiarygodność powyższych oświadczeń. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.