II SA/Wa 262/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Danuta Kania, Janusz Walawski (sprawozdawca), Protokolant specjalista Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2016 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz A. D. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w B., na podstawie art. 92 ust. 1, art. 94 ust. 1 oraz art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1402 z późn. zm.) – zwanej dalej ustawą o SG, i § 3, § 4 ust. 4, § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz. U. Nr 99, poz. 898 z późn. zm.) oraz § 2, § 3 i § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych znajdujących się budynkach będących własnością Skarbu Państwa, pozostających w zarządzie Straży Granicznej, oraz sposobu obliczania wysokości czynszu najmu za te lokale (Dz. U. 122, poz. 1048), w dniu [...] sierpnia 2015 r. wydał decyzję nr [...], którą przydzielił A. D. na czas pełnienia służby w [...] Oddziale Straży Granicznej, oraz określonym w niej osobom, lokal mieszkalny nr [...] w miejscowości S. przy ul [...]. Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że funkcjonariusz w dniu 2 lipca 2007 r. złożył wniosek o przydział lokalu mieszkalnego. W dniu 21 lipca 2015 r. wyraził zgodę na prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie powyżej określonego lokalu mieszkalnego. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, iż przydział jest zgodny z powołanym w podstawie prawnej rozporządzeniem MSWiA z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych. Lokal jest położony w miejscowości pobliskiej do miejscowości pełnienia służby przez funkcjonariusza oraz znajduje się w należytym stanie technicznym i sanitarnym. Zatem nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania w sprawie przydziału przedmiotowego lokalu. Komendant Główny Straży Granicznej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) – zwanej dalej K.p.a., art. 6a pkt 3, art. 92 ust. 1 ustawy o SG, § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1005), w dniu [...] listopada 2015 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Z normy tej wynika obowiązek Straży Granicznej do przydzielenia funkcjonariuszowi lokalu z zasobów, o których mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o SG. W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji rzetelnie ustalił stan faktyczny sprawy i prawidłowo ją rozstrzygnął. Zdaniem organu odwoławczego decydującym jest, w granicach obowiązującego prawa, interes służby w ochronie granicy państwowej. Należy bowiem podkreślić, że uprawnienia zawarte w rozdziale 12 ustawy o Straży Granicznej służą nie tylko ochronie interesów funkcjonariuszy, ale również realizacji interesów ogólnospołecznych. Przyznawane uprawnienia umożliwiają pogodzenie potrzeb funkcjonariuszy z potrzebami służby i dlatego stanowią ważny instrument zapewniający realizację zadań nałożonych na formację Straży Granicznej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że funkcjonariusz nie musi przyjąć i zasiedlić przydzielonego mu lokalu mieszkalnego. Subiektywny wybór w tym zakresie nie może jednak przesądzać o zgodności lub niezgodności z obowiązującymi przepisami decyzji administracyjnej realizującej przysługujące funkcjonariuszowi prawo do lokalu mieszkalnego. A.D., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyżej określoną decyzję organu odwoławczego. Pełnomocnik skarżącego zarzucił, że przy wydaniu zaskarżonej organ naruszył przepisy postępowania, tj. art 7, 8, 10, 75, 77- 81, 85 i art. 107 Kpa oraz przepisy prawa materialnego, tj. art. 8, 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art 92 i art. 94 ustawy o Straży Granicznej. Podnosząc powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącego wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz uchylenie postanowień organu pierwszej instancji w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego i umorzenie postępowania, ewentualnie 2. uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Pełnomocnik skarżącego wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania. Komendant Główny Straży Granicznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze, odmawiając im zasadności, jak również wniósł o oddalenie wniosków dowodowych w niej zawartych. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2016 r. podtrzymał stanowisko przedstawione w skardze i wniósł o dopuszczenie dowodów uzupełniających. W tym miejscu podać należy, że Sąd na rozprawie w dniu 27 lipca 2016 r. wniosków dowodowych nie uwzględnił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Natomiast art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), stanowią że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Wojewódzkie sądy administracyjne nie są związane zarzutami skargi i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawa prawną, o czym przesądza treść zawarta w art. 134 § 1 powyżej powołanej ustawy. W przypadku skutecznego wniesienia skargi są one upoważnione dokonywać oceny legalności działania organów administracji publicznej również z urzędu. Z powołanych przepisów wynika, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego i wydanego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Skargę należało uwzględnić, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa zarówno procesowego, jak i materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 92 ust. 1 i 3 ustawy o SG, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Miejscowością pobliską, o której mowa w ust. 1, jest miejscowość, od której granic administracyjnych najkrótsza odległość drogą publiczną do granic administracyjnych miejscowości pełnienia służby nie przekracza 30 km. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1005), lokal mieszkalny przydziela się funkcjonariuszowi w służbie stałej w przypadku braku mieszkania w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej albo konieczności poprawy dotychczasowych warunków mieszkaniowych funkcjonariusza. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że skarżący korzysta z prawa określonego w art. 92 ust. 1 ustawy o SG i przydzielony lokal odpowiada normom zaludnienia przysługującym skarżącemu. Sporne natomiast jest, czy przydzielony skarżącemu i członkom jego rodziny lokal mieszkalny znajduje się w miejscowości pobliskiej i czy odpowiada on warunkom techniczno-sanitarnym, o których mowa w § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach będących własnością Skarbu Państwa, pozostających w zarządzie Straży Granicznej, oraz sposobu obliczania wysokości czynszu najmu za te lokale (Dz. U. 122, poz. 1048). Zgodnie z § 4 powołanego rozporządzenia, wynajmujący jest obowiązany do zapewnienia sprawnego działania istniejących urządzeń technicznych budynku, umożliwiających najemcy korzystanie z oświetlenia i ogrzewania lokalu, ciepłej i zimnej wody, wind, zbiorczej anteny i innych urządzeń należących do wyposażenia lokalu lub budynku. W razie oddania w najem lokalu opróżnionego przez dotychczasowego najemcę, wynajmujący jest obowiązany wymienić całkowicie zużyte elementy wyposażenia. Do wynajmującego należy w szczególności: 1) utrzymanie w należytym stanie, porządku i czystości pomieszczeń i urządzeń budynku, służących do wspólnego użytku mieszkańców, oraz jego otoczenia, 2) dokonywanie napraw budynku, jego pomieszczeń i urządzeń oraz przywrócenie poprzedniego stanu budynku uszkodzonego, niezależnie od przyczyn powstania szkód, z wyjątkiem szkód powstałych z winy najemcy, 3) dokonywanie napraw lokali, napraw lub wymiany instalacji i elementów wyposażenia technicznego w zakresie nieobciążającym najemcy, a zwłaszcza: a) napraw i wymiany wewnętrznej instalacji wodociągowej, gazowej i ciepłej wody – bez urządzeń odbiorczych, a także napraw i wymiany wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej, centralnego ogrzewania wraz z grzejnikami, instalacji elektrycznej, telefonicznej oraz anteny zbiorczej – z wyjątkiem osprzętu, b) wymiany pieców grzewczych, stolarki okiennej i drzwiowej oraz podłóg, posadzek i wykładzin podłogowych, a także tynków. W ocenie Sądu decyzje o przydzieleniu skarżącemu przedmiotowego lokalu mieszkalnego, są co najmniej przedwczesne, gdyż organy prowadzącego postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją nie ustaliły, a z całą pewnością nie przedstawiły dowodów, że przydzielony skarżącemu lokal mieszkalny znajduje się w miejscowości pobliskiej i spełnia warunki określone w powyżej przytoczonym przepisie rozporządzenia. Z uzasadnienia decyzji organów obu instancji w żaden sposób nie wynika, by przydzielony skarżącemu lokal mieszkalny znajdował się w miejscowości pobliskiej i spełniał warunki do zasiedlenia. Organy w uzasadnieniach decyzji ograniczyły się wyłącznie do ogólnikowych stwierdzeń w tym zakresie, nie podejmując nawet próby uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia. Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460 z późn. zm.), drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Skoro zatem ustawodawca w art. 92 ust. 3 ustawy o SG użył określenia "droga publiczna", to organ wydając decyzję o przydziale funkcjonariuszowi Straży Granicznej lokalu mieszkalnego musi ustalić i wykazać, że lokal ten spełnia warunek określony w art. 92 ust. 3 ustawy o SG. Ponadto z akt sprawy wynika, że organ odwoławczy swoje ustalenia w zakresie warunków sanitarno-technicznych przydzielonego lokalu mieszkalnego oparł wyłącznie na podstawie opinii z dnia [...] września 2015 r. dotyczącej odwołania (karta nr 33 akt administracyjnych), sporządzonej przez funkcjonariusza podległego Komendantowi [...] Oddziału Straży Granicznej, a więc organowi pierwszej instancji, oraz protokole zdawczo-odbiorczym budynku z dnia [...] marca 2013 r. i protokołach z [...] maja 2015 r. dotyczących stanu technicznego budynku. Organ odwoławczy nie dokonał jednak własnych ustaleń w zakresie aktualnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji stanu techniczno-sanitarnego przydzielonego lokalu, pomimo podnoszonych przez skarżącego zarzutów w tym zakresie. Tymczasem upływ czasu w przypadku niezamieszkałych lokali mieszkalnych może mieć kluczowe znaczenie dla ich stanu sanitarno-technicznego. Reasumując, zgodzić się należy z pełnomocnikiem skarżącego, że organy wydając decyzje naruszyły powołane w skardze przepisy postępowania w zw. z art. 92 ust. 1 i 3 ustawy o SG. Ponadto organ odwoławczy naruszył art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 powołanej ustawy.