II SA/Wa 2628/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant Małgorzata Łukasiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2005 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie prawa do emerytury rolniczej w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą 2. decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] października 2004 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] września 2004 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 55 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 1998 r. nr 7, poz. 25 ze zm.) odmówił M. N. przyznania prawa do emerytury rolniczej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podał, że z akt sprawy nie wynika, ażeby stan zdrowia skarżącej uniemożliwiał uzyskanie przez nią niezbędnych środków utrzymania. Organ podał ponadto, że skarżąca posiada również osoby zobowiązane do alimentacji (córka i mąż). Od decyzji tej skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednakże Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] października 2004 r. utrzymał decyzję w mocy wskazując w jej uzasadnieniu, że przedstawione przez skarżącą argumenty nie wnoszą do sprawy nic nowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. N. uznając, że decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest dla niej krzywdząca wskazała na swój zły stan zdrowia (przebyte operacje) uniemożliwiający jej pracę w gospodarstwie oraz na trudną sytuację materialną. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podał, że skarżąca wnosząc o przyznanie emerytury w drodze wyjątku ze względu na stan zdrowia nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej, która potwierdzała tę okoliczność oraz, że skarżąca posiada osoby zobowiązane do jej alimentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. r 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami. Skarga okazała się zasadna jednakże z przyczyn niewskazanych w skardze. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Podstawą materialnoprawną decyzji stanowi przepis art. 55 ust.1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 1998 r. nr 7, poz. 25 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem Prezes Kasy może przyznać emeryturę, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia. Z przepisu tego wynika, że warunkiem uzyskania takiego świadczenia jest spełnienie zawartych w tym przepisie przesłanek. Ubiegać o to świadczenie może się zatem tylko rolnik lub domownik lub członek rodziny zmarłego lub domownika, który nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia i który nie spełnia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych do otrzymania emerytury lub renty ustawowej. O przyznaniu bądź odmowie przyznania tego świadczenia zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 10 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego winien więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy. Jest on zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. W rozpatrywanej sprawie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dopuścił się naruszenia wszystkich tych reguł procesowych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, czego dowodem są przede wszystkim uzasadnienia obu tych decyzji. Wskazać należy, że skarżąca zarówno w podaniu o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosiła konsekwentnie istotną dla siebie okoliczność - chorobę trwającej od 2001 r. Wskazywała również na kolejne pobyty w szpitalu i przebyte operacje. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmawiając skarżącej przyznania renty lub emerytury rolniczej w drodze wyjątku w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2004 r. nie odniósł się w żaden sposób do przedstawionych przez skarżącą argumentów a jedynie ograniczył się tylko do stwierdzenia, że z akt sprawy nie wynika, aby stan zdrowia skarżącej uniemożliwiał uzyskanie niezbędnych środków utrzymania oraz wskazał, że skarżąca posiada osoby zobowiązane do alimentacji. W decyzji zaś z dnia [...] października 2004 r. wskazał, że przedstawione przez skarżącą argumenty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wnoszą nic nowego do sprawy i nie dają podstaw do zmiany decyzji. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ wskazał, iż skarżąca nie może skorzystać z prawa do emerytury rolniczej z tytułu niezdolności do pracy albowiem nie przedłożyła na powyższą okoliczność żadnej dokumentacji medycznej. Wskazać należy, że organ ma obowiązek w decyzji rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji. Odpowiedź zaś na skargę nie może uzupełniać decyzji. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie poczynił żadnych ustaleń, czy istotnie to stan zdrowia skarżącej spowodował niespełnienie przez nią, wskutek szczególnych okoliczności, warunków ustawowych. Organ nie poinformował skarżącej o możliwości przedłożenia niezbędnych dokumentów, na które powoływała się w swoich pismach skarżącą. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] października 2004 r. dopuścił się również naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Wskazać należy, że wydana ona została wprawdzie na podstawie art. 127 § 3 kpa, jednakże do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. W rozpoznawanej sprawie organ nie rozpoznał i nie rozstrzygnął ponownie sprawy, do czego był zobowiązany a jedynie ograniczył się do stwierdzenia, że przedstawione przez stronę argumenty nie wnoszą do sprawy nic nowego. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji - por. wyrok NSA Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 22 marca 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1996/95 (ONSA 1997, Nr 1, poz. 35). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien, zgodnie z dyrektywami postępowania administracyjnego zawartymi w powołanych wyżej przepisach art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, dążąc do wnikliwego i dokładnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy dla jej rozstrzygnięcia przeprowadzić wszystkie niezbędne dowody zarówno podnoszone przez stronę, jak i z urzędu, w tym ustalenie stanu zdrowia skarżącej, rozpatrzenie tego w kontekście szczególnych okoliczności, które mogły spowodować niespełnienie przez skarżącą warunków określonych do otrzymania emerytury lub renty ustawowej, a następnie wszechstronnie ocenić tak zebrany materiał, a swoje rozstrzygnięcie uzasadnić odnosząc się do wszystkich istotnych twierdzeń strony. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. W oparciu o art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.