II SA/Wa 263/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Janusz Walawski, Sędzia WSA - Adam Lipiński, Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Protokolant - Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania na skutek uchybienia terminu do jego wniesienia – uchyla zaskarżone postanowienie, – zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. W dniu [...] lipca 2008 r. R. K. złożył do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Z. wniosek o umorzenie należności. W odpowiedzi na powyższe Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Z. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 19a ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 oraz § 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460), odmówił umorzenia należności w wysokości [...] zł. Jednocześnie pouczył skarżącego o możliwości wniesienia odwołania do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej za swoim pośrednictwem, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Powyższa decyzja – jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia – została doręczona skarżącemu w dniu 20 listopada 2008 r. W odwołaniu do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej datowanym na dzień 4 grudnia 2008 r., skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, przy czym – jak wynika ze stempla pocztowego na kopercie – odwołanie zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w G. w dniu 5 grudnia 2008 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], mając za podstawę art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z § 6 cytowanego już wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, stwierdził "niedopuszczalność odwołania na skutek uchybienia terminu do jego wniesienia". W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że nie dopełniając obowiązku złożenia odwołania w terminie, skarżący jednocześnie nie wniósł o jego przywrócenie i tym samym, skoro termin złożenia odwołania upłynął w dniu 4 grudnia 2008 r., to odwołanie zostało wniesione "z uchybieniem terminu określonego w przepisie art. 129 § 2 Kpa". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, R. K. nie zgodził się z zaskarżonym postanowieniem i w tej części – nie kwestionując ustaleń organu – stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane po upływie terminu określonego w art. 35 § 2 i 3 k.p.a. Stąd też jest ono "nieskuteczne, gdyż wydane z uchybieniem terminu". Natomiast w pozostałej części opisał cały stan faktyczny sprawy, który – zdaniem skarżącego – nie uzasadnia odmowy umorzenia części zaległych opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej odrzucenie, bądź o oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2009 r. skarżący stwierdził, że jego skarga dotyczy całości postępowania administracyjnego organu wobec niego, a nie jedynie niedopuszczalności odwołania. Dodał jednocześnie, że opóźnienie w złożeniu skargi było tylko jednodniowe i wynikało z konieczności zebrania odpowiedniej dokumentacji oraz choroby, jak również z wcześniejszego zakończenia pracy Urzędu Pocztowego w G., a ponadto nie został pouczony o możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Stosownie do treści art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zatem na etapie postępowania wstępnego przed organem drugiej instancji, podejmuje się czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Podkreślić należy, że niedopuszczalność może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym np. brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie na mocy prawa możliwości zaskarżenia, jak również z przyczyn podmiotowych np. wniesienie odwołania przez podmiot niemający legitymacji do jego wniesienia, przez podmiot niemający zdolności do czynności prawnych. Natomiast kolejnym warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do dokonania tej czynności procesowej. Jeżeli zatem w postępowaniu wstępnym organ odwoławczy negatywnie oceni owe okoliczności, to wydaje postanowienie albo o niedopuszczalności odwołania, albo o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zatem są to dwie odrębne instytucje procesowe i wynika z tego, że ewentualne wniesienie odwołania po terminie, nie oznacza niedopuszczalności odwołania z uwagi właśnie na różne ich przesłanki. A tym bardziej, w myśl powołanych już wyżej przesłanek, niedopuszczalne jest rozstrzygnięcie, jak w zaskarżonym postanowieniu, sprowadzające się do sentencji: "niedopuszczalność odwołania na skutek uchybienia terminu do jego wniesienia". Stąd też wydając takie rozstrzygnięcie, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej dopuścił się – zdaniem Sądu – naruszenia przepisu art. 134 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z drugiej strony wyjaśnić należy skarżącemu, że ewentualne powody zaniechania złożenia odwołania w terminie, należy podnieść nie w skardze do Sądu, lecz we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, przy czym organ nie jest zobowiązany pouczać o powyższym strony. Ponadto organ wydając zaskarżone postanowienie, nie przekroczył ustawowych terminów, zaś pozostałe zarzuty zawarte w skardze dotyczące kwestii merytorycznych, nie mogą być przedmiotem niniejszego postępowania sądowego, bowiem jest nim tylko przedmiotowe postanowienie. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 152 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.