II SA/Wa 2633/04

WyrokWSA w Warszawie2005-03-31

Skład orzekający: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Asesor WSA Janusz Walawski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, która zaliczała okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do wysługi lat, bez przeprowadzenia formalnego postępowania w celu stwierdzenia nieważności lub uchylenia tej decyzji?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, który uznał, że ostateczna decyzja zaliczająca okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do wysługi lat została wydana z rażącym naruszeniem prawa, nie może samodzielnie zmienić lub uchylić tej decyzji w ramach postępowania dotyczącego innego świadczenia. Zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji wymaga przeprowadzenia odrębnego postępowania w celu stwierdzenia jej nieważności, uchylenia lub zmiany, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie organ rażąco narusza prawo, pozbawiając stronę nabytego prawa bez zachowania właściwego trybu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o ustaleniu prawa do uposażenia po zwolnieniu ze służby wojskowej. Organ I instancji (Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego) ustalił prawo do uposażenia, ale wyłączył z okresu wysługi lat pracę w gospodarstwie rolnym rodziców, uznając wcześniejszą decyzję zaliczającą ten okres za wydaną z naruszeniem prawa. Minister Obrony Narodowej utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący żołnierz zarzucił naruszenie KPA, gdyż organ uchylił ostateczną decyzję bez zachowania właściwego trybu.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej oraz decyzji organu I instancji (Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w G.), a także orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Asesor WSA Janusz Walawski (spr.), Protokolant apl. prok. Tomasz Nowicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2005 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie uposażenia 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w G. decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] ustalił M. J. prawo do uposażenia przez 12 miesięcy po zwolnieniu ze służby wojskowej wypłacone jednorazowo z góry w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ podał m.in., że do obliczenia wysokości uposażenia, w składniku uposażenia według stopnia wojskowego, wyłączono okres od dnia [...] lutego 1977 r. do dnia [...] września 1980 r., tj. okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Organ stwierdził, że decyzja Dowódcy Brygady [...] nr [...] z dnia [...] marca 1999 r., zaliczająca żołnierzowi powyżej określony okres pracy, została wydana z naruszeniem § 7 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 marca 1993 r. Nr 10/MON w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy. Od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w G. żołnierz złożył do Ministra Obrony Narodowej odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie w części dotyczącej wymiaru okresu wysługi lat i ustalenia uposażenia według stopnia wojskowego po 26 latach, 7 miesiącach i 3 dniach. Jego zdaniem organ wydał decyzję z naruszeniem kpa, gdyż uchylił decyzję ostateczną bez zachowania norm przewidzianych w tego typu sprawach. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693) w zw. z pkt. 1 decyzji Nr 239/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 września 2002 r. w sprawie upoważnienia Podsekretarza Stanu do Spraw Społecznych w Ministerstwie Obrony Narodowej do wydawania decyzji administracyjnych (Dz. Urz. MON Nr 17, poz. 164). W jej uzasadnieniu organ podał m.in., że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy żołnierzom zawodowym, zwolnionym z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała, niezależnie od odprawy, przysługuje co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby, uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Wypłata uposażenia 12 miesięcznego następuje na podstawie § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. 729 z późn. zm.) i dokonuje jej właściwe według miejsca zamieszkania żołnierza wojskowe biuro emerytalne. W wyniku przeprowadzonego przez organ sprawdzenia przedstawionego przez żołnierza zaświadczenia o wysokości uposażenia stwierdzono, że do wysługi lat w stopniu wojskowym zaliczono okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, co spowodowało zawyżenie tej wysługi o 3 lata, 7 miesięcy i 3 dni. Zaliczenie przedmiotowego okresu nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 tej ustawy do pracowniczego stażu pracy zaliczało się przypadające przed 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem. W tym stanie formalnym należało uznać, że decyzja Dowódcy Brygady [...] z dnia [...] marca 1999 r. nr [...] o zaliczeniu żołnierzowi do wysługi lat pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, od której uzależniona jest wysokość uposażenia według stopnia wojskowego, została wydana z rażącym naruszeniem prawa i powinna zostać usunięta z obrotu prawnego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez żołnierza do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący w zasadniczej części powtórzył argumenty przedstawione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analizując pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało stwierdzić, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 16 kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Nie ulega wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie, taką decyzją jest decyzja Dowódcy Brygady [...] nr [...] z dnia [...] marca 1999 r., którą to organ zaliczył skarżącemu do wysługi lat, od której uzależniona jest wysokość uposażenia według stopnia wojskowego, pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym w wymiarze 3 lat, 7 miesięcy i 3 dni. W tym stanie rzeczy organ przed wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. ustalającej skarżącemu prawo do uposażenia przez 12 miesięcy po zwolnieniu ze służby wojskowej, którą następnie organ odwoławczy utrzymał w mocy, zobowiązany był do usunięcia z obrotu prawnego decyzji, o ile uznał, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Dopóki taka decyzja nie zostanie uchylona, zmieniona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność w przypadkach i z zachowaniem zasad określonych prawem, to jest ona dla organu wiążąca i jej postanowienia muszą być przestrzegane. Organ I instancji, wydając decyzję w przedmiocie ustalenia prawa skarżącego do uposażenia przez 12 miesięcy po zwolnieniu ze służby wojskowej wypłaconego jednorazowo z góry w wysokości określonej w tej decyzji, poprzez zmianę określonego decyzją Dowódcy Brygady [...] okresu wysługi lat skarżącego, rażąco naruszył prawo (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), gdyż, wydając decyzję, pozbawił skarżącego nabytego prawa bez zachowania właściwego trybu przewidzianego w tego typu sytuacjach. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy tę decyzję, również rażąco prawo naruszył. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło