II SA/Wa 2675/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Waldemar Śledzik, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę Minister Edukacji Narodowej postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 219 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz § 9 i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 6 kwietnia 2006 r. w sprawie nostryfikacji świadectw szkolnych i świadectw maturalnych uzyskanych za granicą (Dz. U. Nr 63, poz. 443), po rozpatrzeniu zażalenia P. B. na postanowienie [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] odmawiające wydania zaświadczenia o uznaniu raportu wyników ucznia z egzaminu SAT Reasoning Test, wydanego dnia [...] czerwca 2007 r. przez [...], za równorzędny świadectwu dojrzałości, utrzymał w mocy postanowienie [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]. W uzasadnieniu podano, iż w dniu [...] marca 2010 r. strona wystąpiła do [...] Kuratora Oświaty z wnioskiem o uznanie w drodze nostryfikacji raportu wyników ucznia z egzaminu SAT Reasoning Test, wydanego dnia [...] czerwca 2007 r. przez [...], dalej "dokument SAT", za równorzędny polskiemu świadectwu dojrzałości. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Kurator Oświaty odmówił wydania zaświadczenia o uznaniu dokumentu SAT za równorzędny polskiemu świadectwu dojrzałości. Na postanowienie strona wniosła zażalenie, w którym żądała uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz o nostryfikacji dokumentu SAT. W zażaleniu strona podniosła, że doręczone jej drogą elektroniczną pismo (e-mail) [...] w Departamencie Edukacji USA z dnia [...] stycznia 2010 r. spełnia formalny wymóg nostryfikacji dokumentu SAT, o którym mowa w § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 6 kwietnia 2006 r. w sprawie nostryfikacji świadectw szkolnych i świadectw maturalnych uzyskanych za granicą. Ponadto w zażaleniu strona, dokonując oceny charakteru merytorycznego dokumentu SAT w porównaniu z polskim świadectwem dojrzałości, stwierdziła, że świadectwo dojrzałości (matura) poświadcza jedynie wyniki testu umiejętności uwzględniane przy rekrutacji do szkół wyższych w systemie edukacji Rzeczypospolitej Polskiej. Po rozpatrzeniu zażalenia Minister Edukacji Narodowej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] uchylił postanowienie [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] i umorzył postępowanie w pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe. Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 44/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił powyższe postanowienie Ministra Edukacji-Narodowej wskazując, że postępowanie nie jest bezprzedmiotowe i organ ma obowiązek merytorycznie zbadać sprawę, odnosząc się do nowych dowodów przedstawionych przez skarżącego. Minister Edukacji Narodowej ponownie rozpatrując odwołanie wskazał, iż zgodnie z § 14 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie nostryfikacji świadectw szkolnych i świadectw maturalnych uzyskanych za granicą, do wniosku o nostryfikację świadectwa maturalnego strona obowiązana jest dołączyć potwierdzenie uprawnienia do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe do każdego typu uczelni w państwie, w którym zostało wydane dane świadectwo maturalne. Jednocześnie przepis ten precyzuje, że powyższe potwierdzenie powinno zostać wydane przez władze oświatowe państwa uprawnione do wydania tego świadectwa. Oznacza to, że oświadczenie o prawdziwości stwierdzenia, iż dane zagraniczne świadectwo maturalne uprawnia do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe do każdego typu uczelni w państwie, w którym zostało wydane, ma być autorstwa władz oświatowych tego państwa. Przez "władze oświatowe" należy rozumieć podmiot wyposażony w danym państwie w kompetencje władzy państwowej w zakresie oświaty. Ponieważ wydruk elektronicznej wiadomości pocztowej (e-mail) dołączonej do akt sprawy nie zawiera podpisu osoby składającej oświadczenie zawarte w treści e-maila, ani e-mail ten nie jest dokumentem elektronicznym (nie zawiera podpisu elektronicznego), nie jest możliwe ustalenie osoby (organu), od którego pochodzi to oświadczenie. Innymi słowy, oświadczenie zawarte w e-mailu nie zostało potwierdzone przez kogokolwiek - ani przez osobę prywatną, ani przez podmiot publiczny. W tej sytuacji kurator oświaty zasadnie uznał, że strona nie spełniła wymogu nostryfikacji określonego w § 14 ust. 5 powołanego rozporządzenia, tj. nie dołączyła do wniosku potwierdzenia, że posiadany przez stronę dokument SAT uprawnia do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe do każdego typu uczelni w USA. Organ podkreślił, że postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie rozporządzenia w sprawie nostryfikacji świadectw szkolnych i świadectw maturalnych uzyskanych za granicą charakteryzuje się określonym formalizmem i swoboda stosowania środków dowodowych wynikająca z Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu nostryfikacyjnym doznaje określonego ograniczenia. Ponadto, zdaniem Ministra Edukacji Narodowej, pismo (e-mail) [...] w Departamencie Edukacji USA z dnia [...] stycznia 2010 r., stanowiące nowy dowód przedstawiony przez stronę, nie zawiera w swej treści stwierdzenia, że dokument SAT uprawnia do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe do każdego typu szkół wyższych w Stanach Zjednoczonych. E-mail Departamentu Edukacji USA zawiera informację na temat edukacji domowej w Stanach Zjednoczonych oraz stwierdzenie, iż SAT lub ACT są ogólnonarodowymi testami standaryzowanymi oraz stanowią część procesu ubiegania się o przyjęcie do instytucji edukacji wyższej w USA. Testy te nie są wymagane przez wszystkie uczelnie wyższe w USA, ale większość z nich nadal wymaga ich przedłożenia w procesie rekrutacji. Oceniając charakter merytoryczny dokumentu SAT, tj. odnosząc się do drugiego argumentu zażalenia, organ stwierdził, że dokument SAT nie może być przedmiotem postępowania nostryfikacyjnego. Dokument SAT nie jest bowiem świadectwem ukończenia szkoły ani świadectwem maturalnym, lecz poświadcza wyniki testu umiejętności uwzględniane (fakultatywnie) przy rekrutacji do amerykańskich szkół wyższych. Wyjaśniono, iż w świetle powszechnie dostępnych informacji SAT Reasoning Test (SAT I) to test ogólny, test umiejętności. Absolwenci szkół średnich posiadający maturę, będący kandydatami na studia I stopnia w Stanach Zjednoczonych, zdają SAT I. Test ten składa się z części matematycznej oraz werbalnej (czytanie ze zrozumieniem i pisanie), w ramach których ocenia się logiczność myślenia i poziom wiedzy ogólnej kandydata na studia w USA. W ramach części "czytanie ze zrozumieniem" sprawdza się słownictwo i zrozumienie składni przez kandydata. Pytania dotyczą krótkich tekstów z różnych dziedzin naukowych (nauki humanistyczne, fizyka, biologia). Natomiast w ramach części "pisanie" zawarte są pytania o poprawienie błędów, poprawianie składni oraz poprawienie struktury akapitu. Trzeba wykazać się bardzo dobrą znajomością gramatyki, wyczuciem stylu oraz umiejętnością logicznego zorganizowania myśli w akapicie. Część pisania obejmująca wypracowanie wymaga napisania zwięzłej pracy (400 słów) na podany temat. Temat wypracowania jest zazwyczaj dość rozległy i ogólny, często filozoficzny. W ramach testów SAT wyróżnia się także SAT Subject Test (SAT II). SAT Subject Test jest testem przedmiotowym, na którym trzeba zdać dwa lub trzy z poniższych egzaminów: Literature, US History, World History, Mathematics (Level 1 lub Level 2), Biology, Chemistry, Physics, Chinese, French, German, Modern Hebrew, Italian, Japanese, Korean, Latin, Spanish. Strona nie zdawała SAT Subject Tests. Wynik SAT I jest swoistym miernikiem oceniającym stopień posiadanych przez kandydata na studia wyższe umiejętności w zakresie: rozumienia i analizy materiału pisemnego, wyciągania wniosków, rozróżniania znaczenia poszczególnych słów, podsumowywania informacji, oraz rozwiązywania problemów. Zakres badanych w ramach testu SAT umiejętności odzwierciedla zakres umiejętności, jakie kandydat powinien posiadać w celu odniesienia sukcesu w amerykańskim college'u. Organ nie podzielił rozumowania strony wywodzącego, że ponieważ świadectwo dojrzałości (matura) poświadcza jedynie wyniki testu umiejętności uwzględniane przy rekrutacji do szkół wyższych w systemie edukacji Rzeczypospolitej Polskiej - to jest ono tożsame amerykańskiemu dokumentowi SAT. Wskazał, iż prezentowane rozumowanie opiera się przede wszystkim na grze słów, nie znajdując odzwierciedlenia w regulacjach prawa oświatowego dotyczących egzaminu maturalnego oraz ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz.1365, ze zm.). W myśl § 53 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 83, poz. 562, ze zm.), egzamin maturalny, przeprowadzany dla absolwentów szkół ponadgimnazjalnych (liceów ogólnokształcących, liceów profilowanych, techników, uzupełniających liceów ogólnokształcących i techników uzupełniających), będący formą oceny poziomu wykształcenia ogólnego, sprawdza wiadomości i umiejętności, ustalone w standardach wymagań będących podstawą do przeprowadzania egzaminu maturalnego określonych w odrębnych przepisach. Pomimo wynikającego z § 53 ww. rozporządzenia pewnego częściowego podobieństwa w sposobie definiowania egzaminu maturalnego i testu SAT (forma sprawdzenia umiejętności), zakres merytoryczny i charakter prawny obu formuł sprawdzianów są nieporównywalne. Podczas testu SAT w ramach części matematycznej oraz werbalnej, ocenia się logiczność myślenia i poziom wiedzy ogólnej. Ponadto testy umiejętności SAT są niezwiązane z ukończeniem szkoły średniej. Natomiast podczas egzaminu maturalnego, będącego egzaminem kończącym szkołę średnią, oceniana jest szczegółowa wiedza zdającego - a więc nie tylko wiedza ogólna i umiejętności - z szeregu przedmiotów, zdawanych w części ustnej i pisemnej: obowiązkowych (język polski, język obcy nowożytny, matematyka) oraz dodatkowych, do wyboru z nie więcej niż sześciu przedmiotów (przykładowo w części pisemnej: biologia, chemia, filozofia, fizyka i astronomia, geografia, historia, informatyka, język łaciński i kultura antyczna, język obcy nowożytny). Egzamin maturalny może być zdawany na poziomie podstawowym i rozszerzonym. Wyniki z egzaminu maturalnego zawarte na świadectwie dojrzałości są podstawą (obligatoryjną) przyjęcia na studia wyższe we wszystkich uczelniach w Polsce (art. 169 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym). Zatem charakter merytoryczny i prawny egzaminu maturalnego i testu SAT nie są tożsame. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. B. wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił, iż w postanowieniach, których dotyczy skarga, Minister Edukacji Narodowej dopuścił się szeregu uchybień i naruszenia art. 107 § 1 w zw. z § 3 tego przepisu. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., iż wydruki e-mail [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. i [...] kwietnia 2010 r. są dokumentami elektronicznymi i na tej podstawie powinny być uznane za dokument potwierdzenia uprawnienia, o którym mowa w § 14 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 6 kwietnia 2006 r. w sprawie nostryfikacji świadectw szkolnych i świadectw maturalnych uzyskanych za granicą (Dz. U. Nr 63, poz. 443). Zdaniem skarżącego oba e-maile są nowymi dowodami w sprawie nostryfikacji dokumentu SAT uzasadniającymi złożenie wniosku o jego nostryfikację. Następnie skarżący wykazuje w skardze, powołując się na argumenty dotyczące analogicznej funkcji testu SAT i polskiej matury, jaką jest warunek przyjęcia na studia wyższe odpowiednio w USA i w Polsce, że test SAT jest "amerykańską maturą". Skarżący przyznaje, że dokument SAT nie jest świadectwem ukończenia szkoły średniej, ale uwzględniając różnice polskiego i amerykańskiego systemu edukacji, element ten nie powinien być decydujący przy nostryfikacji dokumentu SAT, lecz takim elementem powinna być właśnie analogiczna funkcja, jaką w obu systemach edukacji pełni odpowiednio dokument SAT i świadectwo dojrzałości. W związku z powyższym skarżący wskazuje na wadliwą jego zdaniem praktykę przyjmowania w Polsce na studia wyższe kandydatów na podstawie amerykańskich dyplomów szkół średnich, które w USA nie są warunkiem przyjęcia na studia wyższe. Skarżący podtrzymuje tezę, że świadectwo dojrzałości (matura) poświadcza jedynie wyniki testu umiejętności uwzględniane przy rekrutacji do szkół wyższych w systemie edukacji Rzeczypospolitej Polskiej. Odnosząc się do argumentacji organu, że dokument SAT nie jest obligatoryjny w USA w procesie rekrutacji na studia wyższe, skarżący podnosi, że wymóg zdania testu SAT jest jednak powszechnie stosowany przez wszystkie ważniejsze szkoły wyższe w USA. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje badanie zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, w tym ocenę, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa, w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny. Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, dokonując oceny zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd miał na uwadze stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1860/09, wydanego w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] września 2009 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Sąd podkreślił, iż w ramach oceny legalności zaskarżonego postanowienia pierwszoplanowe znaczenie ma kwestia możliwości nostryfikacji przedstawionego przez skarżącego testu SAT raport wyników ucznia. Punktem wyjścia dla oceny tej kwestii jest norma zawarta w art. 93 ust. 1 - 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U Nr 256, poz. 2572 ze zm.) stanowiąca, że świadectwa szkolne oraz świadectwa maturalne uzyskane za granicą uznaje się za równorzędne świadectwom ukończenia odpowiednich szkół publicznych i świadectwom dojrzałości określonym w ustawie, na zasadach przewidzianych w umowach międzynarodowych. Natomiast w razie braku odpowiednich umów międzynarodowych świadectwa, o których mowa w ust. 1, mogą być w drodze nostryfikacji uznane za równorzędne odpowiednim świadectwom określonym w ustawie, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4. Przedmiotem uznania za równorzędne są w drodze nostryfikacji wyłącznie świadectwa szkolne oraz świadectwa maturalne uzyskane za granicą. Przy tym w pojęciu świadectwa uzyskanego za granicą mieszczą się tylko i wyłącznie dokumenty wydane przez uprawnioną instytucję, potwierdzające ukończenie szkoły lub ukończenie kolejnego etapu edukacji za granicą (§ 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Przepis § 9 rozporządzenia stwierdza, że za równorzędne polskiemu świadectwu dojrzałości uznaje się świadectwo ukończenia szkoły lub świadectwo maturalne uzyskane za granicą, jeżeli uprawnia do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe do każdego typu szkół wyższych w państwie, w którego systemie edukacji działa instytucja wydająca świadectwo. Natomiast z mocy prawa za równorzędne polskiemu świadectwu dojrzałości, bez obowiązku przeprowadzania nostryfikacji, uznaje się 1) dyplomy IB (International Baccalaureate), wydawane przez organizację International Baccalaureate Organization w Genewie; 2) dyplomy EB (European Baccalaureate). wydawane przez Szkoły Europejskie zgodnie z Konwencją sporządzoną w Luksemburgu dnia 21 czerwca 1994 r. o statusie Szkół Europejskich. Postępowanie nostryfikacyjne w przedmiocie uznania za równorzędne dotyczy tylko i wyłącznie świadectw ukończenia szkoły oraz świadectw maturalnych. Powstaje zatem potrzeba rozstrzygnięcia, czy przedstawiony przez skarżącego do nostryfikacji dokument spełnia to kryterium. Faktem powszechnie znanym w rozumieniu art. 106 § 4 p.p.s.a. i nie wymagającym szczegółowej wiedzy specjalistycznej jest charakter The SAT Reasoning Test. Jak prawidłowo wywiódł to organ w zaskarżonym postanowieniu, wyniki tego testu nie potwierdzają faktu ukończenia szkoły średniej, lecz stanowią sprawdzian wiedzy, który jest podstawą do oceny przy rekrutacji na większości amerykańskich uczelni. Do testu SAT, zarówno w Stanach Zjednoczonych, ale również w wielu innych krajach w tym Polsce, można przystąpić jeszcze w trakcie nauki w szkole średniej i taka jest najczęstsza praktyka, jak wskazuje organizator egzaminu [...] na swojej stronie internetowej. Test ten nie ma żadnego związku z ukończeniem szkoły średniej. Dlatego w ogóle nie może być mowy o możliwości jego nostryfikacji i uznania za równorzędne z polską maturą. Uwzględnienie skargi doprowadziłoby do sytuacji stwarzającej możliwość polskim uczniom zdawania testu SAT jeszcze w trakcie nauki w liceum i uznawania, że na tej podstawie mogą już być przyjęci na studia w Polsce. Sąd stwierdził, że testy umiejętności SAT, jako niezwiązane z ukończeniem szkoły średniej, nie mogą podlegać nostryfikacji w trybie powołanego rozporządzenia jako równorzędne polskiemu świadectwu dojrzałości. Fakt, że w Stanach Zjednoczonych większość uczelni opiera swoją rekrutację na wynikach testu SAT nie oznacza, że jest on świadectwem ukończenia szkoły względnie świadectwem maturalnym. Dodatkowo wskazał, że pojęcie świadectwa maturalnego, czy też potocznie matury, zarówno w Polsce jak i w innych krajach, gdzie występuje jest immanentnie związane z ukończeniem szkoły średniej. W europejskiej kulturze językowej pojecie "matura" oznacza egzamin kończący zdanie szkoły średniej. W żadnym razie za jej odpowiedniki nie mogą być traktowane amerykańskie Scholastic Assessment Test (SAT I) SAT lI Subject Tests American College Testing (ACT) Assessment, czy też LSAT – Law School Admission Test. Już z tego powodu należało uznać, że skoro brak było podstaw do nostryfikacji przedstawionego przez skarżącego dokumentu, obowiązkiem organu było wydanie postanowienia o odmowie uznania tego dokumentu za równorzędny polskiemu świadectwu dojrzałości. W związku z tym wszelkie rozważania organu na temat wymaganych dokumentów w świetle § 14 rozporządzenia były bezprzedmiotowe. Skoro SAT raport wyników ucznia nie spełnia przesłanek określonych w § 9 rozporządzenia, to siłą rzeczy niepotrzebne i niemożliwe było przedstawienie przez stronę zaświadczenia, że dokument ten stanowi podstawę przyjęcia na wszystkie uczelnie w Stanach Zjednoczonych. Przedstawione wyżej orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wiąże Sąd w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 170 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skutek prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego statuuje związanie stanem prawnym utworzonym przez prawomocne orzeczenie. Jest nim wynikająca z orzeczenia sądu administracyjnego ocena zgodności z prawem decyzji poddanej ocenie sądu. Wbrew zarzutom skargi, wydane w sprawie postanowienia nie naruszają prawa, w tym wskazanych w skardze przepisów art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako niezasadną.