II SA/Wa 270/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Ewa Marcinkowska, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania w Służbie Celnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania D. O., zawartego w pozwie o ustalenie stopnia służbowego, w związku z mianowaniem go przez Dyrektora Izby Celnej w [...] na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie określenia korpusu. W motywach uzasadnienia organ podał, że Dyrektor Izby Celnej w [...] aktem mianowania z dnia [...] listopada 2009 r., na podstawie art. 223 ust. 1 i 4 i art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), z dniem 30 listopada 2009 r. mianował D. O. na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej. Funkcjonariusz pozwem z dnia 4 grudnia 2009 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] o ustalenie stopnia służbowego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej na podstawie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Sąd Rejonowy w [...] Wydział [...] Pracy postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., sygn. akt [...] przekazał sprawę do rozpoznania Szefowi Służby Celnej. Badając sprawę organ wskazał, że zgodnie z art. 223 ust. 1 powołanej ustawy o Służbie Celnej, w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy kierownik urzędu zobowiązany był mianować funkcjonariuszy na nowe stopnie służbowe w terminie do dnia 30 listopada 2009 r. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach, uregulowany został w art. 223 ust. 2-6 ustawy. W świetle ww. przepisów zadaniem organu było umieścić danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska lub pełnionych obowiązków. Szef Służby Celnej stwierdził, iż żądanie funkcjonariusza, dotyczące mianowania na stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej nie znajduje uzasadnienia, bowiem w jego przypadku przepis art. 223 ust. 3 ustawy nie mógł mieć zastosowania. Dotyczy on bowiem funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. na dzień 30 października 2009 r. Natomiast odwołujący w tej dacie zajmował stanowisko [...] i posiadał stopień służbowy [...]. W związku z tym, zgodnie z art. 223 ust. 4 ustawy, określono mu stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej. Jednocześnie organ podkreślił, że nie kwestionuje faktu zajmowania w przeszłości przez zainteresowanego stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Szef Służby Celnej wyjaśnił jednocześnie, że interpretacja zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy", prowadząca do przyjęcia, że zwrot ten odnosi się do stanu istniejącego w dowolnym czasie przed dniem wejścia w życie ustawy, prowadziłaby do skutków niedających się pogodzić z systematyką i celem ustawy, a także zważywszy, że jedną z zasad wykładni prawa jest założenie racjonalności prawodawcy, zasadami logiki. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. O. zarzucił jej: - naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 223 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej, poprzez błędną wykładnię zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy", a przez to pozbawienie skarżącego zaszeregowania w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, - rażące naruszenie art. 2 Konstytucji RP, poprzez dokonanie interpretacji art. 223 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej w sposób sprzeczny z zasadą zaufania obywatela do państwa i obciążenie go negatywnymi konsekwencjami braku precyzji w technice prawodawczej. Wskazując na powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o zaszeregowaniu go do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej. W uzasadnieniu podał, że pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być rozumiane zgodnie z wykładnią językową, jako dowolny okres poprzedzający wejście w życie ustawy. Skarżący podniósł, że podobnie wypowiedział się Sąd Okręgowy w Gdańsku w wyroku z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt VIII Pa 24/11, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 stycznia 1995 r., sygn. akt III CZP 174/94. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z powodów innych, niż podniesione w skardze. Stosownie do treści art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), która weszła w życie z dniem 31 października 2009 r., na kierownika urzędu został nałożony obowiązek dokonania w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy, mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Powołana ustawa wprowadziła m.in. zmianę nazw stopni służbowych funkcjonariuszy i pogrupowała je w określone korpusy, wymienione w przepisie art. 115 ust. 1 ustawy. Zgodnie z jego treścią, w Służbie Celnej obowiązują następujące korpusy i stopnie służbowe: 1. korpus szeregowych Służby Celnej: a. aplikant celny, b. starszy aplikant celny; 2. korpus podoficerów Służby Celnej: a. młodszy rewident celny, b. rewident celny, c. starszy rewident celny, d. młodszy rachmistrz celny, e. rachmistrz celny, f. starszy rachmistrz celny; 3. korpus aspirantów Służby Celnej: a. młodszy aspirant celny, b. aspirant celny, c. starszy aspirant celny; 4. korpus oficerów młodszych Służby Celnej: a. podkomisarz celny, b. komisarz celny, c. nadkomisarz celny, 5. korpus oficerów starszych Służby Celnej: a. podinspektor celny, b. młodszy inspektor celny, c. inspektor celny; 6. korpus generałów Służby Celnej: a. nadinspektor celny, b. generał Służby Celnej. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom celnym stopni w poszczególnych korpusach uregulowany został przepisem art. 223 ust. 2-6 ustawy, w świetle którego, zadaniem organu było przyporządkowanie danego funkcjonariusza, który w dniu wejścia w życie ustawy pełnił służbę w Służbie Celnej, do właściwego korpusu, precyzyjnie wskazanego w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków. Należy podkreślić, że akt mianowania D. O. przez Dyrektora Izby Celnej w [...] dotyczył właśnie mianowania na stopień służbowy w korpusie, a więc zawierał jedno rozstrzygnięcie obejmujące zarówno stopień, jak i korpus, co wynika wprost z samego aktu mianowania oraz przepisów ustawy o Służbie Celnej, w tym w szczególności z powołanego art. 115 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Oznacza to, że mianowanie na jeden ze stopni służbowych w określonym korpusie stanowi w sensie materialnym jedną sprawę administracyjną, załatwianą w drodze jednego rozstrzygnięcia, co potwierdza również analiza art. 223 ust. 2-6 ustawy. Powyższa uwaga odnosi się także do zaskarżonej decyzji Szefa Służby Celnej, utrzymującej w mocy akt mianowania, lecz wyłącznie w zakresie określenia korpusu, a więc nierozstrzygającej o całości sprawy. Tymczasem skarżący, kwestionując korpus, zakwestionował tym samym stopień służbowy. Organ odwoławczy do tej kwestii w istocie się nie odniósł, powołując się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2010 r., sygn. akt II PZP 5/10, zgodnie z którą rozstrzygnięcie co do mianowania funkcjonariusza na stopień służbowy na podstawie art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, podlega kontroli sądowoadministracyjnej, z tym, że w zakresie, w jakim dotyczy określenia korpusu służbowego. Trzeba jednakże zauważyć, że powyższa uchwała została podjęta w odpowiedzi na pytanie Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń w Toruniu o dopuszczalność drogi sądowej przed sądem pracy w sprawie o roszczenie wynikłe ze zmiany gradacji korpusu i mianowania na stopień służbowy, o którym mowa w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Dotyczy ona zatem wyłącznie kwestii braku właściwości sądu pracy do rozpoznawania spraw powstałych na gruncie przepisów przejściowych, zawartych w nowej ustawie o Służbie Celnej. Co prawda przepis art. 188 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Służbie Celnej nie wymienia rozstrzygnięcia w sprawie mianowania na stopień służbowy w danym korpusie, jako decyzji, od której przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy bądź odwołanie, tym niemniej nie można nie dostrzec wagi mianowania dla stosunku służbowego funkcjonariusza celnego. Niewątpliwie prowadzi ono bowiem, w drodze jednostronnego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, do zmiany jego dotychczasowej treści. Ponadto wywołuje daleko idące skutki w sferze praw i obowiązków funkcjonariusza, wyrażające się m.in. w możliwości awansu, czy też obowiązku odbycia określonych szkoleń. Z tej przyczyny rozstrzygnięcie, wydane na podstawie art. 223 ust. 2-6 ustawy o Służbie Celnej, podlega kontroli sądowoadministracyjnej w pełnym zakresie – tak odnośnie korpusu, jak i stopnia służbowego – jako że stanowi jedną decyzję administracyjną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1685/11). Tym samym Szef Służby Celnej, ograniczając się w swoim rozstrzygnięciu do kwestii korpusu, naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, co pociąga za sobą konieczność wyeliminowania zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego. Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 223 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz niezastosowanie w sprawie. Powołany przepis stanowi, że funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 – określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia znaczenia zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy", użytego w przywołanym przepisie, którego zastosowania domagał się skarżący. Należy zgodzić się z organem, że już samo umiejscowienie tego przepisu w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe" wskazuje, iż ma on charakter przepisu regulującego wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzania w życie nowej regulacji. Zgodnie bowiem z § 30 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych. Generalnie ich rolą jest więc uporządkowanie zastanych w dniu wejścia w życie nowej ustawy stosunków prawnych i wprowadzenie ich pod rządy nowego aktu prawnego, w szczególności określenie sposobu i trybu załatwienia spraw dotąd niezakończonych, ewentualnie utrzymanie dotychczasowych instytucji prawnych zniesionych przez nowe przepisy, zachowanie uprawnień i obowiązków oraz utrzymanie w mocy dotychczasowych przepisów wykonawczych. Trafnie zauważa organ, że skoro przepis art. 223 został zamieszczony w przepisach przejściowych, a w analizowanej ustawie wprowadzono nowy katalog stopni służbowych w częściowo zmienionej nomenklaturze i ich gradację, to ustawodawca dostosował nim stan zastany do stopni służbowych wprowadzonych nową ustawą o Służbie Celnej. Nie chodziło zatem o odniesienie się do sytuacji mającej miejsce wcześniej, gdyż oznaczałoby to nie dostosowanie, czy transponowanie stopni na zasadzie równoważności, lecz w istocie awansowanie. W ocenie Sądu, należy też mieć na względzie systematykę i przepisy analizowanej ustawy, gdyż interpretacja zależna jest każdorazowo od specyfiki konkretnej regulacji prawnej. Sąd nie podziela poglądów zawartych w powołanych w skardze wyrokach innych sądów, albowiem dotyczyły one innych spraw. Zasadnie zatem w odniesieniu do skarżącego, który przed dniem wejścia w życie ustawy, w rozumieniu wyżej wskazanym, zajmował stanowisko [...] i posiadał stopień służbowy [...], zastosowano przepis art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w pkt 1 sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 152 powołanej ustawy.