II SA/Wa 271/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Łukasz Bazyluk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2008 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej "M." w W. z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] w części dotyczącej wysokości należnych opłat i odszkodowań, 2) oddala skargę w pozostałym zakresie, 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części dotyczącej wysokości należnych opłat i odszkodowań, 4) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. W. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług w wysokości 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote 80/100), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej "M." w W. decyzją z dnia [...] września 2007 r. Nr [...], wydaną na postawie art. 37a i art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zobowiązał S. B. oraz G. B. do opróżnienia lokalu mieszkalnego, uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich ustalonych zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zapłatę odszkodowania w wysokości 200 % wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego w W. przy ul. K. [...] m. [...] miesięcznie za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia [...] sierpnia 2004 r. W odwołaniu od powyższej decyzji S. B. podał, że pozbawiono go prawa do mieszkania, gdy starał się o emeryturę wojskową i był osobą niepełnosprawną. Podniósł, że zbyt pochopnie i niesprawiedliwie wypowiedziano mu umowę najmu lokalu z dniem [...] lipca 2004 r., doprowadzając do zajmowania go bez tytułu prawnego. Wniósł o przywrócenie prawa do spornego lokalu oraz zwolnienie z nałożonych niesłusznie opłat odszkodowawczych. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] października 2007 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 13 ust. 7 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podał, że przedmiotowy lokal mieszkalny został przydzielony S. B. jako żołnierzowi zawodowemu na podstawie decyzji o przydziale osobnej kwatery stałej nr [...] Komendanta Wojskowego Instytutu Technicznego Uzbrojenia. W związku ze zwolnieniem zainteresowanego ze służby wojskowej przed nabyciem uprawnień emerytalnych, Dyrektor Oddziału Terenowego WAM w L. zawarł z nim w dniu [...] maja 2001 r. umowę najmu wskazanego lokalu. Z uwagi na nieuiszczanie opłat za używanie lokalu, z dniem [...] lipca 2004 r. Dyrektor OT WAM w L. wypowiedział S. B. przedmiotową umowę, zaś następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM "M." w W. wszczął postępowanie w sprawie opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego, uiszczenia należnych opłat i opłat pośrednich oraz odszkodowania, które zakończone zostało decyzją z dnia [...] września 2007 r. Nr [...]. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wskazał, że zaskarżona decyzja znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa, albowiem zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200 % należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Natomiast stosownie do dyspozycji art. 37a ust. 2 tego przepisu, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. W ocenie organu bezsporne jest, że strony, nie posiadając tytułu prawnego, zajmują lokal mieszkalny położony w W. przy ul. K. [...] m. [...] pozostający w zasobie Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. W związku bowiem z dokonanym z dniem [...] lipca 2004 r. wypowiedzeniem umowy najmu spornego lokalu, od [...] sierpnia 2004 r. lokal zajmowany jest bez tytułu prawnego, zaś w sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 45 ust. 3 omawianej ustawy, zobowiązujące dyrektora oddziału regionalnego Agencji do wystąpienia do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu, orzeczenia o uprawnieniu do utrzymania lokalu socjalnego, bądź o wezwanie do udziału w procesie gminy oraz określenie odszkodowania. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM "M." poinformował ponadto strony o wysokości odszkodowania naliczonego w związku z zajmowaniem przedmiotowego lokalu. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że wbrew stanowisku S. B., nie został on pozbawiony prawa do mieszkania. Wypowiedzenie umowy najmu nastąpiło z uwagi na zaległości w zapłacie czynszu i innych opłat , o czym zainteresowany był wielokrotnie informowany. Natomiast w zakresie wniosku o przywrócenie prawa do zajmowanego lokalu Dyrektor podał, że przepisy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie przewidują takiej możliwości. Jedynie w sytuacji wyjątkowej, organ ten może wydać osobie innej niż żołnierz służby stałej, decyzję o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym na czas oznaczony, po uzyskaniu zgody Ministra Obrony Narodowej. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. B. podniósł, że zaskarżona decyzja jest niesłuszna, albowiem pociąga za sobą usunięcie go wraz z żoną, która jest osobą niepełnosprawną od 1999 r., z zajmowanego lokalu oraz nakłada olbrzymie kary, o których powiadamiano z 3-letnim opóźnieniem. Podał dodatkowo, że czeka na odpowiedź Ministra Obrony Narodowej w powyższych sprawach, a także w przedmiocie przywrócenia tytułu prawnego do spornego lokalu oraz umorzenia nałożonych kar. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Ustosunkowując się do kwestii niepełnosprawności żony skarżącego, organ stwierdził, iż zarówno w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, jak również w postępowaniu odwoławczym, okoliczność ta nie była organowi znana. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM "M." zwracał się do skarżącego z zapytaniem na tę okoliczność w dniu [...] marca 2007 r. Ponadto orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności żony, skarżący dołączył dopiero wnosząc skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym kątem w części zasługuje na uwzględnienie, lecz z powodów innych niż w niej podniesione. Zgodnie bowiem z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl przepisu art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200 % wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Stosownie natomiast do treści ust. 2 ww. przepisu, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że S. B. i jego żona G. B. lokal mieszkalny położony w W. przy ul. K. [...] m. [...] zajmowali ostatnio na podstawie umowy najmu Nr [...] z dnia [...] maja 2001 r., zawartej pomiędzy Dyrektorem Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. i S. B. na czas nieoznaczony. Powyższa umowa została rozwiązana z dniem [...] lipca 2004 r. wypowiedzeniem Nr [...] r., dokonanym przez Dyrektora Oddziału Terenowego WAM w L. w dniu [...] maja 2008 r. Przyczyną wypowiedzenia umowy najmu było zaleganie przez najemcę z zapłatą czynszu i innych opłat z tytułu najmu lokalu mieszkalnego. Nie budzi więc wątpliwości okoliczność, iż od dnia [...] sierpnia 2004 r. S. B. oraz jego żona G. B. zajmowali przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego. Zasadnie zatem uznały organy, że zaistniała przesłanka określona w cyt. przepisie art. 37a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, do nałożenia na osoby zajmujące lokal obowiązków w nim przewidzianych, w tym w szczególności do opróżnienia lokalu mieszkalnego. Wspomniany przepis art. 37a ust. 2 omawianej ustawy obliguje dyrektora oddziału regionalnego Agencji do wydania decyzji w tym przedmiocie. Podnoszone przez skarżącego w skardze okoliczności niepełnosprawności żony, która istnieje od 1999 r., nie były przez niego w toku postępowania przed organem pierwszej instancji oraz przed organem odwoławczym, sygnalizowane. Dopiero do skargi S. B. dołączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] października 2007 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W., zaliczające G. B. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od [...] sierpnia 2007 r., a nadto orzekające, że niepełnosprawność istnieje od 1999 r. Nie sposób zatem czynić organom zarzutu, iż okoliczności powyższej nie wzięły pod uwagę. W tym stanie rzeczy skargę w tej części jako nieuzasadnioną należało oddalić. Zgoła odmiennie natomiast przedstawia się sytuacja w przedmiocie zobowiązania skarżącego i jego żony do uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania. Cytowany już wyżej przepis art. 37a ust. 1 wyraźnie bowiem stanowi, że dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie wysokości należnych opłat i odszkodowań. Utrzymana zaś w mocy zaskarżoną decyzją decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej "M." w W., wysokości należnych opłat i odszkodowań nie określa, a ogranicza się jedynie do ogólnikowego odniesienia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich do obowiązujących przepisów, zaś w kwestii odszkodowania do stwierdzenia, że jego wysokość to 200 % należnych opłat za używanie lokalu bez tytułu prawnego. Wskazane niedomówienia i brak precyzji stwarzającej możliwość różnej interpretacji takiego rozstrzygnięcia, czynią taką decyzję wadliwą jako naruszającą wprost zarówno przepis prawa materialnego (art. 37a ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP), jak również przepis prawa procesowego (art. 107 § 1 kpa), i to w stopniu mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Nie konwaliduje rozstrzygnięcie w tym zakresie określenie dokładnej wysokości odszkodowania za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, zawarte w piśmie skierowanym do skarżącego oraz jego żony w dniu [...] września 2007 r. Chybiony jest też zarzut skarżącego dotyczący rzekomego trzyletniego opóźnienia w nałożeniu na niego obowiązku zapłaty opłat i odszkodowania, gdyż datą początkową do naliczania tych należności jest data, od kiedy lokal zajmowany jest bez tytułu prawnego, co wynika wprost z przepisu art. 37a ust. 1 cyt. ustawy. Natomiast żadnego znaczenia dla oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia nie ma wniosek S. B. skierowany do Ministra Obrony Narodowej w sprawie "przywrócenia tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego [...] oraz umorzenia niesłusznie naliczonych kar". Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym wysokości należnych opłat i odszkodowań, Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 152 powołanej ustawy, natomiast o kosztach na podstawie art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).