II SA/Wa 273/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Janusz Walawski, Protokolant Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji zwalniającej z zawodowej służby wojskowej i przenoszącej do rezerwy za pisemną zgodą żołnierza: - oddala skargę. Emerytowany żołnierz - B. K. w dniu 8 sierpnia 2007 r., na podstawie art. 154 § 1 Kpa, wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o uchylenie w całości decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] (punkt 17) z dnia [...] października 2003 roku w sprawie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy z dniem 30 września 2004 roku, za pisemną zgodą żołnierza, który nabył prawo do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu wysługi lat. W uzasadnieniu wniosku zarzucił powyższej decyzji naruszenie prawa materialnego, to jest art. 76 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U z 1997 roku Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, twierdził, iż jego zgodę uzyskano podstępem. Podnosił nadto nieuwzględnienie przez organ jego ważnego interesu jakim było pozostawanie w zawodowej służbie wojskowej. Podawał pod rozwagę organu ewentualne wznowienie, na zasadzie art. 145 § 1 Kpa, postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej w trybie art. 76 ust. 3 wyżej wskazanej ustawy pragmatycznej. Wezwany przez organ do sprecyzowania wniosku, B. K. wskazał, iż w pierwszej kolejności wnosi o rozpatrzenie jego wniosku o zmianę decyzji w trybie art. 154 § 1 Kpa. Minister Obrony Narodowej, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku strony, decyzją nr [...] z dnia [...] października 2007 r. na podstawie art. 154 § 1 i 2 Kpa odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2003 r. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i następnie, po rozpatrzeniu wniosku B. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. utrzymał swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] października 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż przedmiotowa decyzja z dnia [...] października 2003 r. o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej została utrzymana w mocy przez Ministra Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] i wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2005 r. (sygn. akt II SA/Wa 1973/04) oddalono skargę na tą decyzję. Co do meritum sprawy Minister Obrony Narodowej podniósł, iż przedmiotem postępowania wszczętego w trybie art. 154 Kpa jest jedynie ustalenie dwóch przesłanek niezbędnych do zmiany lub uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej. Jest to po pierwsze: decyzja nie może tworzyć praw nabytych dla strony postępowania lub, po drugie: za wzruszeniem decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słuszny interes strony. W przedmiotowej sprawie B. K. nabył prawo, albowiem pojęcie nabycia prawa w rozumieniu art. 154 Kpa należy zarówno utożsamiać z korzyścią przysporzoną stronie jak i z obowiązkiem nałożonym w decyzji na stronę postępowania administracyjnego. Ponadto zdaniem organu nie można uznać za słuszny interes strony, w rozumieniu art. 154 Kpa samo subiektywne poczucie krzywdy żywione przez stronę oraz rozczarowanie i żal wobec stanowiska organu administracji. Nie można także uznać za słuszny interes strony jej dążenie do innej oceny niż dokonanej przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. Nadto strona nie wskazała na żadne inne okoliczności faktyczne i prawne, które stwarzałyby podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji w myśl słusznego interesu strony w trybie powołanego wyżej przepisu. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Obrony Narodowej wskazał, iż są one bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie, bowiem kierowane są bezpośrednio przeciwko kwestionowanej decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] (punkt 17) z dnia [...] października 2003 r. w przedmiocie zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej. Kwestie te były już szczegółowo badane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 14 lutego 2005 roku (sygn. akt II SA/Wa 1973/04) oddalił skargę. Natomiast alternatywny wniosek strony o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 Kpa nie mógł być uwzględniony ani rozpoznany w tym postępowaniu. Nie można łączyć postępowania uregulowanego trybem określonym w art. 154 Kpa z postępowaniem prowadzonym na podstawie przepisów art. 145 Kpa, albowiem są to konkurencyjne wobec siebie postępowania nadzwyczajne i dlatego nie mogą być prowadzone zamiennie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2008 r., B. K. wnosił o jej uchylenie i o uchylenie decyzji poprzedzającej, bądź o stwierdzenie nieważności obu tych decyzji, zarzucając: naruszenie przepisu art. 76 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa - albowiem decyzją zwalniającą z zawodowej służby wojskowej nie nabył żadnych praw; naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 8, art. 11 § 1 i art. 12 § 1 Kpa, przez brak uwzględnienia ważnego interesu strony polegającego na pozostawieniu w zawodowej służbie wojskowej; naruszenie procedury - art. 10 Kpa, przez brak rozpatrzenia alternatywnego wniosku o wznowienie postępowania, które to postępowania mogą się toczyć razem oraz brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do materiału dowodowego w sprawie. Skarżący podnosił także, iż jego zgodę na zwolnienie z zawodowej służby wojskowej, organ uzyskał podstępem. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący myli tryby postępowania administracyjnego, błędnie rozumie zakres rozstrzygania spraw w trybie art. 154 Kpa i pragnie dokonać ponownej sądowoadministracyjnej kontroli decyzji zwalniającej go z zawodowej służby wojskowej w nieodpowiednim do tego trybie. Minister Obrony Narodowej słusznie postąpił niełącząc dwóch postępowań nadzwyczajnych (art. 154 i art. 145 Kpa), inicjowanych przez skarżącego we wniosku z dnia 8 sierpnia 2007 r. W doktrynie prawa administracyjnego panuje pogląd, zgodnie z którym postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 Kpa, stanowi jeden z elementów systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego obejmujących przypadki weryfikacji decyzji dotkniętych wadliwościami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych. System ten jest oparty na zasadzie niekonkurencyjności, z której wynika, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości i nie mogą być stosowane zamiennie, albowiem naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji, stanowiłoby rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji - art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. (Porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 286/99 oraz B. Adamiak, J. Borkowski, KPA-komentarz, Warszawa 2004, str. 678 i n. oraz M. Jaśkowska, A Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II, teza 3, 9 i 17 do art. 154.). Całkowicie chybiony jest zatem zarzut skargi, polegający na nierozpoznaniu przez organ sprawy w aspekcie wznowienia postępowania administracyjnego. Skarżący, odpowiadając na pismo organu poruszające zagadnienie kolizyjności obu nadzwyczajnych trybów postępowania, wyraźnie wskazał, iż w pierwszej kolejności wnosi o rozpatrzenie jego wniosku o uchylenie decyzji w trybie art. 154 Kpa, a więc sam zakreślił przedmiot niniejszej sprawy. Minister Obrony Narodowej trafnie odmówił weryfikacji decyzji w trybie art. 154 Kpa i prawidłowo wskazał, że nie każda decyzja może być zmieniona bądź uchylona w tym trybie. Przepis ten ustanawia dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, aby można było wzruszyć decyzję ostateczną. Decyzja nie może, po pierwsze, tworzyć praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania oraz za jej wzruszeniem muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Z użycia w przepisie spójnika "lub" wynika, że wystarczą racje interesu społecznego bądź tylko względy na słuszny, a więc kwalifikowany interes strony. Przedmiotową decyzją, wydaną w trybie art. 76 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, B. K. nabył określone prawa: zwolniono go ze służby wojskowej i przeniesiono do rezerwy (uzyskał status oficera rezerwy), decyzja ta stanowi także podstawę do przyznania mu statusu emeryta wojskowego. Dlatego też twierdzenia zawarte w skardze, jakoby decyzją tą żołnierz nie nabył żadnych praw, rozmija się ze stanem rzeczywistym. Nabycie właśnie tych praw stanowi przeszkodę do zastosowania art. 154 Kpa. I to jest kluczowe zagadnienie w całej niniejszej sprawie. Organ zanalizował także w sposób trafny i przekonywujący brak wykazania rzeczywistego słusznego (kwalifikowanego) interesu strony, przemawiającego za uchyleniem decyzji zarówno w trybie art. 154 jak i art. 155 Kpa. Podkreślenia wymaga tu stwierdzenie organu, iż samo subiektywne poczucie krzywdy oraz rozczarowanie skarżącego i żal wobec stanowiska organu administracji nie jest słusznym interesem strony. Sama chęć pozostawania w służbie wojskowej w tej konkretnej sytuacji przyjmuje bardziej charakter subiektywnego rozżalenia niż racjonalnie pojmowanego interesu strony i nie ma przymiotu wymaganego przez normę art. 154 Kpa - słusznego interesu strony, a więc interesu kwalifikowanego. Nadto nie można uznać za słuszny interes strony działania B. K. dążące do innej oceny tego samego stanu faktycznego sprawy, niż dokonanej przez organ. Zwłaszcza, iż tenże stan faktyczny był już przedmiotem rozpoznania przez organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją i stanowił także przedmiot postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę. Z tych przyczyn jak i zarówno z przyczyn przedmiotu rozstrzygania, zakreślonego normą art. 154 Kpa, podniesione przez skarżącego zarzuty wadliwości decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, są w tym postępowaniu zbędne. Inne rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy drastycznie naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnej. Nie są także zasadne zarzuty naruszenia przez organ przepisów proceduralnych, przez co uniemożliwiono stronie (jak twierdzi B. K.) ustosunkowanie się do materiału dowodowego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, strona miała wystarczające możliwości wypowiadania się co do przedmiotu sprawy o uchylenie decyzji w trybie nadzwyczajnym i w tym zakresie przedstawiła swoje stanowisko (wniosek z dnia 8 sierpnia 2007 r. inicjujący postępowanie, sprecyzowanie tego wniosku, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). W postępowaniu tym zbędne było rozpatrywanie i gromadzenie dowodów, które mogłyby być istotne w postępowaniu o wznowienie. Wnosząc o ewentualne stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, skarżący nie wykazał rażącego naruszenia prawa. Zarzuty takie skarżący stara się formułować jednakże wobec decyzji o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej, co nie jest istotą przedmiotu postępowania nadzwyczajnego o zmianę lub uchylenie decyzji. Analizując przedmiotową sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie bądź stwierdzenie nieważności i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.