II SA/Wa 275/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Pisula - Dąbrowska Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak (spr.) Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Protokolant Referent – stażysta Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A.K. na orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary upomnienia postanawia odrzucić skargę Komendant – Rektor Szkoły [...] Służby Pożarniczej w [...], na postawie art. 118 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.) [...] czerwca 2009 r. nałożył na A.K. (dalej jako skarżący) karę upomnienia za naruszenie dyscypliny służbowej, polegające na rozmowie podczas zmiany służby, zabranie głosu bez pozwolenia w odpowiedzi na uwagę i polecenie dowódcy oraz nieuprawnionych uwagach pod adresem dowództwa podczas zmiany służby. Od nałożonej kary skarżący odwołał się do Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej, uznając, że kara jest tendencyjna i nieadekwatna do popełnionego czynu. Wnosił o anulowanie nałożonej kary upomnienia. Orzeczeniem z [...] kwietnia 2010 r. Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej utrzymała w mocy karę upomnienia wymierzoną przez Komendanta – Rektora Szkoły [...] Służby Pożarniczej w [...]. W ocenie Komisji zachowanie obwinionego i prowadzenie konwersacji było niedozwolone w stosunku do przełożonego, który dokonywał zmiany służbowej. W czasie trwania służby, a szczególnie podczas jej zmiany, każdy strażak ma obowiązek wykonywać polecenia przełożonego. Rozmawianie w szyku, nawet bez komendy "Baczność" jest niedozwolone. Biorąc pod uwagę w szczególności zeznania świadków M.W. i D.M., Komisja uznała winę obwinionego w zakresie stawianego mu zarzutu za udowodnioną. Świadkowie ci potwierdzili bowiem, że podczas zmiany służby obwiniony prowadził rozmowy, które dotyczyły sposobu przejmowania samochodów i sprzętu, a zatem – w ocenie Komisji – naruszenie dyscypliny służbowej przez skarżącego nie budzi wątpliwości. Stosownie do pouczenia zawartego w orzeczeniu skarżący wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, a ewentualnie o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: – przepisów prawa procesowego i wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, tj. art. 118 ust. 2 w zw. z art. 122 ust. 2 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, tj. poprzez orzeczenie przez Komisję Dyscyplinarną przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej w sprawie należącej do właściwości Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej, ewentualnie orzekanie przez Komisję Odwoławczą w składzie niewłaściwym, – przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. § 4 w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 listopada 1997 r. w sprawie szczegółowej organizacji komisji dyscyplinarnych oraz szczegółowych zasad wykonywania kar dyscyplinarnych wobec strażaków Państwowej Straży Pożarnej, poprzez nałożenie kary upomnienia w sposób odbiegający od regulacji przyjętej w przedmiotowym rozporządzeniu, – przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 187 § 2 kpk w zw. z art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, poprzez odebranie od zeznających świadków przyrzeczenia po złożeniu przez nich zeznań, – przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art., 9 oraz art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego oraz braku wykazania należytego starania do miarodajnego wydania przedmiotowego orzeczenia, brak dążenia do kompleksowego rozważenia sprawy, – przepisów prawa materialnego, tj. art. 118 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż forma naruszenie regulaminu przez skarżącego miała charakter tego typu, iż umożliwiała nałożenia kary upomnienia, Uzasadniając powyższe zarzuty, skarżący wskazał, że komisja orzekająca w jego sprawie miała charakter komisji odwoławczej, bowiem była instancją odwoławczą od orzeczenia wydanego przez przełożonego dyscyplinarnego, a obradowała w składzie trzech a nie pięciu członków. Oznacza to, że orzeczenie wydał organ instancyjnie, nieupoważniony do wydania decyzji ostatecznej, tj. Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym PSP, podczas gdy własność instancyjna należała do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym PSP. Nadto skarżący podniósł, iż orzeczoną karę upomnienia otrzymał za pośrednictwem pracownika działu kadr, a nie od przełożonego dyscyplinarnego. Nie przeprowadzono z nim też żadnej rozmowy. W ocenie skarżącego wypowiedzenie pojedynczego zdania w temacie pomocy przy wyprowadzaniu samochodów bojowych na przyjęcie służby nie odbiegało od zachowań kolegów i nie kwalifikowało się do uznania za przewinienie nawet mniejszej wagi. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację i uznając, że był właściwy do rozpatrzenia odwołania i że działał w prawidłowym składzie. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego wykonania kary, organ wskazał, że karę wykonuje się dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia o ukaraniu. Ze względu na fakt, iż skarżący odwołał się od nałożonej kary, orzeczenie nie jest jeszcze prawomocne. Organ podał także, że świadkowie byli pouczani o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, a nie odbierano od nich przyrzeczenia, bo to może zrobić tylko sąd lub sędzia wyznaczony. Podkreślił, że Komisja dochowała należytej staranności i podjęła wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Wyczerpanie środków zaskarżenia przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli w postępowaniu administracyjnym nie zostały wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanego aktu, dostępne podmiotowi, który chce uruchomić postępowanie sądowoadministracyjne. W okolicznościach przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności należy zatem ustalić, czy skarżący wyczerpał środki zaskarżenia i czy w związku z tym mógł – stosownie do art. 124j ustawy o Państwowej Straży Pożarnej – wystąpić ze skargą do sądu. Problematyką dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego w postępowaniu wszczętym przed właściwą komisją dyscyplinarną na podstawie art. 118 ust. 2 ww. ustawy zajmował się NSA, który w uchwale 7 sędziów z 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 4/10, wskazał, że postępowanie wszczęte przed właściwą komisją dyscyplinarną na podstawie art. 118 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej jest postępowaniem dyscyplinarnym i na orzeczenie kończące to postępowanie w drugiej instancji stronie służy skarga do sądu administracyjnego zgodnie z art. 124j tej ustawy. Uzasadniając powyższą tezę NSA zważył, że postępowanie dyscyplinarne wszczynane na podstawie art. 124 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej jest zwykłym postępowaniem dyscyplinarnym, natomiast postępowanie, o jakim mowa w art. 118 tej ustawy, jest uproszczonym postępowaniem dyscyplinarnym. W ocenie NSA nie można uznać, aby kara upomnienia na piśmie, wymierzona przez przełożonego dyscyplinarnego, była mniej dolegliwa od kary upomnienia orzeczonej po wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przez komisję dyscyplinarną w pierwszej instancji właściwą według kryteriów wskazanych w art. 121 ustawy. Dlatego też przyjął, że prokonstytucyjna wykładnia przepisu art. 118 i art. 124j ustawy o Państwowej Straży Pożarnej powinna zmierzać w kierunku zapewnienia strażakowi ukaranemu karą upomnienia przez przełożonego dyscyplinarnego możliwości złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji. Aby zastosować taką wykładnię, należy wyjść z założenia, że orzeczenie "właściwej komisji dyscyplinarnej", wydane na skutek odwołania ukaranego od kary upomnienia na piśmie wymierzonej przez przełożonego w trybie art. 118 ust. 2 ustawy jest orzeczeniem wydanym przez komisję orzekającą w pierwszej instancji według rodzaju i miejsca pełnienia służby przez strażaka oraz zajmowanego stanowiska funkcyjnego, na które przysługuje odwołanie do odwoławczej komisji dyscyplinarnej według kryteriów określonych w art. 121 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Z uwagi na zasadę równości wobec prawa należy bowiem zabezpieczyć, aby postępowanie dyscyplinarne przed organami Państwowej Straży Pożarnej, niezależnie czy zostało wszczęte na skutek odwołania obwinionego w postępowaniu uproszczonym, czy w postępowaniu zwykłym na skutek wniosku rzecznika dyscyplinarnego, mogło toczyć się w dwóch właściwych instancjach bez względu na wagę przewinienia dyscyplinarnego i rodzaju nakładanej kary dyscyplinarnej. Zapewni to – w ocenie NSA – każdemu strażakowi skorzystanie z ustawowej możliwości rozpatrzenia sprawy przez komisje dyscyplinarne w dwóch instancjach, gwarantując prawo skargi do sądu administracyjnego, zawarte w przepisach art. 124j ustawy o Państwowej Straży Pożarnej i art. 52 § 1 p.p.s.a. Przenosząc powyższe rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego, które wiążą Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie, na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że nie zostały zrealizowane w niej warunki umożliwiające wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Odwołanie skarżącego od kary upomnienia wymierzonej [...] czerwca 2009 r. wszczęło postępowanie dyscyplinarne przed organami Państwowej Straży Pożarnej. Postępowanie to powinno toczyć się w dwóch instancjach. Oznacza to, że od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z [...] kwietnia 2010 r. skarżącemu przysługuje odwołanie do właściwej komisji odwoławczej. Dopiero w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego i wydania orzeczenia przez komisję dyscyplinarną II instancji (odwoławczą), zostaną spełnione warunki określone w art. 124j ww. ustawy, umożliwiające wniesienie skargi na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji do sądu administracyjnego. Z uwagi na fakt, iż skarżący w orzeczeniu Komisji Dyscyplinarnej z [...] kwietnia 2010 r. został nieprawidłowo pouczony o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a nie o możliwości odwołania do odwoławczej komisji dyscyplinarnej, prawidłowe pouczenie powinno zostać mu udzielone w wyniku niniejszego orzeczenia Sądu. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji orzeczenia.