II SA/Wa 2760/11
WyrokWSA w Warszawie2012-04-18
Skład orzekający: Olga Żurawska-Matusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo rozpoznał odwołanie od aktu mianowania, który nie zawierał pouczenia o środkach zaskarżenia, a strona wniosła odwołanie po terminie i o przywrócenie tego terminu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej dopuścił się rażącego naruszenia prawa, rozpoznając odwołanie od ostatecznej decyzji (aktu mianowania), która nie zawierała pouczenia o środkach zaskarżenia, bez wcześniejszego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Brak pouczenia nie mógł być traktowany jako błędne pouczenie w rozumieniu art. 112 k.p.a., a zatem termin do wniesienia odwołania został uchybiony, co wymagało procedury przywrócenia terminu.Stan faktyczny
Skarżący J. S. złożył odwołanie od aktu mianowania na stopień służbowy aspiranta celnego, domagając się mianowania na wyższy stopień. Akt mianowania nie zawierał pouczenia o środkach zaskarżenia. Skarżący wniósł odwołanie po terminie i wystąpił o przywrócenie tego terminu. Szef Służby Celnej utrzymał w mocy akt mianowania, uznając, że nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący zaskarżył tę decyzję do WSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów o terminach i braku wyjaśnienia stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Szefa Służby Celnej i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Dyrektor Izby Celnej w [...], [...] listopada 2009 r., działając na podstawie art. 223 ust. 1, ust. 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), z dniem 30 listopada 2009 r. mianował J. S. (dalej jako skarżący) na stopień służbowy aspiranta celnego w korpusie aspirantów Służby Celnej.
Pismem z 16 grudnia 2010 r. skarżący złożył do Szefa Służby Celnej odwołanie od aktu mianowania, żądając jego uchylenia i mianowania go na stopień służbowy podkomisarza celnego w korpusie oficerów młodszych, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji oraz wskazanie, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy wziąć pod uwagę dyspozycję art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Jednocześnie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, uzasadniając, że nie został prawidłowo pouczony o przysługującym prawie do wniesienia odwołania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej zawarte w pismach: [...] oraz [...] ;
2. art. 7 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników;
3. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy.
W odwołaniu skarżący wskazał, że [...] czerwca 2000 r. został mianowany funkcjonariuszem celnym na stopień służbowy starszego dyspozytora celnego. W trakcie służby pełnił stanowiska służbowe kontrolera celnego w okresie od [...] października 1992 r. do [...] sierpnia 1993 r., starszego kontrolera celnego w okresie od [...] września 1993 r. do [...] grudnia 1997 r., Kierownika Zmiany Oddziału Celnego w [...] od [...] grudnia 1997 r. do [...] maja 2002 r., Kierownika Referatu [...] w Urzędzie Celnym w [...] od [...] maja 2002 r. do [...] sierpnia 2003 r., Kierownika Referatu [...] w Urzędzie Celnym w [...] w okresie od [...] września 2003 r. do [...] stycznia 2006 r., Kierownika Referatu [...] w Urzędzie Celnym w [...] od [...] stycznia 2000 r. do [...] października 2006 r. i inspektora celnego od [...] października 2006 r. do chwili obecnej. W trakcie służby pełnił obowiązki na stanowisku służbowym związanym z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, tj. Kierownika Zmiany Oddziału Celnego w [...], Kierownika Referatu [...] w Urzędzie Celnym w [...], Kierownika Referatu [...] w Urzędzie Celnym w [...], Kierownika Referatu [...] w Urzędzie Celnym w [...].
Wskazał, że organ, wydając decyzję (akt mianowania), nie przyjął za podstawę prawną decyzji przepisu powszechnie obowiązującego, lecz dokonał rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o wydane przez Szefa Służby Celnej interpretacje. Zdaniem skarżącego, przyjęta podstawa prawna była niedopuszczalna, bowiem zgodnie z obowiązującymi przepisami, decyzja może zostać oparta wyłącznie na normach aktów prawa powszechnie obowiązującego, a nie aktach wewnętrznych. Skarżący podniósł, że pełnił obowiązki, które związane były z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. W związku z tym, że powyższa okoliczność miała miejsce przed 31 października 2009 r. tj. przed wejściem w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, mianowanie go na stopień w korpusie oficerów młodszych było obligatoryjne. W ocenie skarżącego, brak przepisu art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, w podstawie prawnej aktu mianowania, wskazuje na pominięcie przez Dyrektora Izby Celnej w [...] przepisu prawa materialnego, którego zastosowanie było obowiązkowe. Obowiązek uwzględnienia powyższego przepisu wynikał wprost ze stanu faktycznego sprawy.
Zdaniem skarżącego pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być rozumiane zgodnie z wykładnią językową, jako dowolny okres poprzedzający wejście w życie ustawy. Zatem jeżeli przepis mówi o okresie "przed dniem wejścia w życie ustawy", to chodzi w nim o każdy przedział czasowy poprzedzający tę datę.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Szef Służby Celnej, decyzją z [...] września 2011 r. nr [...] , nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, utrzymał w mocy zaskarżony akt mianowania w zakresie określenia korpusu.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż o ostatecznym charakterze aktu mianowania jako decyzji administracyjnej podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej przesądził Sąd Najwyższy uchwałą z 8 czerwca 2010 r., sygn. akt II PZP 5/10 i wyjaśnił, że w decyzji (akcie mianowania) z [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] nie pouczył skarżącego o sposobie jego zaskarżenia. W związku z tym organ wyjaśnił, że wszelkie wady w zakresie braku lub nieprawidłowego pouczenia o środkach odwoławczych nie mogą, z woli ustawodawcy, szkodzić stronie. W przypadku bowiem gdy organ błędnie pouczył stronę, że od decyzji nie służy odwołanie, czy też w ogóle tego nie uczynił, to strona może skutecznie dopełnić tej czynności w każdej chwili, gdyż nie utraciła prawa do jej dopełnienia, w myśl wyraźnego przepisu prawa. Powyższe wynika z faktu, iż w takich przypadkach 14-dniowy termin na wniesienie odwołania na tę decyzję "nie biegnie".
Organ odnosząc się do wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazał, że wobec faktu, że akt mianowania nie zawierał pouczenia o środkach zaskarżenia, nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania i brak było podstaw prawnych do wydania postanowienia w trybie art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania.
Wobec powyższego, Szef Służby Celnej przystąpił do merytorycznego rozpatrzenia odwołania.
Organ podał, że 31 października 2009 r. wszedł w życie nowy akt prawny regulujący funkcjonowanie Służby Celnej, tj. ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Na mocy przepisu art. 223 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej został nałożony na kierownika urzędu obowiązek dokonania w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy, mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Regulacja ta była wyrazem wpływu nowej ustawy o Służbie Celnej w zakresie stopnia służbowego na stosunek służbowy funkcjonariusza celnego powstały pod rządami dotychczasowej ustawy. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach, uregulowany został odpowiednio przepisami art. 223 ust. 2-6 ustawy. W świetle tych przepisów zadaniem organu było przyporządkowanie danego funkcjonariusza, który w dniu wejścia w życie ustawy pełnił służbę w Służbie Celnej do właściwego korpusu, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków.
Dodatkowo organ wskazał, że ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej wprowadziła m.in. zmianę nazw stopni służbowych funkcjonariuszy i pogrupowała je w określone korpusy, odpowiednio: oficerów starszych Służby Celnej, oficerów młodszych Służby Celnej, aspirantów Służby Celnej, podoficerów Służby Celnej i szeregowych Służby Celnej, ustalając odpowiednio w ramach korpusów poszczególne nowe stopnie służbowe (art. 115 ustawy).
Organ podniósł, że skarżący domagał się mianowania na stopień służbowy podkomisarza celnego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, na podstawie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z treścią tego przepisu, funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 ustawy - określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej.
Zdaniem organu, przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej nie mógł mieć zastosowania w sprawie, bowiem dotyczy on funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. 30 października 2009 r. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że w dacie tej skarżący zajmował stanowisko inspektora celnego i posiadał stopień służbowy starszego dyspozytora celnego.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 223 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu młodszego aspiranta celnego, starszego dyspozytora celnego albo dyspozytora celnego określa się stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej.
Organ podkreślił, że w przypadku określania funkcjonariuszowi nowego stopnia organ ma niewielką swobodę, nie może go mianować na stopień służbowy należący do innego korpusu niż ten, który wynika bezpośrednio z uregulowań zawartych w ust. 2 - 6 art. 223 ustawy. Mianowanie do określonego korpusu Służby Celnej ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej uzależniła od posiadanego uprzednio stopnia służbowego, z wyjątkiem art. 223 ust. 3 pkt 2. Organ jest zatem związany ustawowym mechanizmem przypisywania funkcjonariusza do danego korpusu, który wprost wynika z treści odpowiedniego dla konkretnego funkcjonariusza ustępu art. 223. Oznacza to, że przypisanie danego funkcjonariusza do określonego korpusu jest kreowane wprost i jedynie przez ustawę.
Szef Służby Celnej nie zakwestionował faktu pełnienia w przeszłości przez skarżącego obowiązków służbowych na stanowiskach związanych z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, co znajduje potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w jego aktach osobowych. Jednakże przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej mianowanie na stopień w ww. korpusie uzależnia od zajmowania, bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników lub pełnienia obowiązków na tym stanowisku. Mając na względzie powyższe, organ podał, że we wskazanym okresie skarżący zajmował stanowisko inspektora celnego i posiadał stopień starszego dyspozytora celnego, tym samym przepis art. 223 ust. 3 pkt. 2 ustawy, nie mógł mieć zastosowania do skarżącego.
Szef Służby Celnej nie zgodził się z twierdzeniem, że zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy", powinien być rozumiany jako dowolny okres poprzedzający jej wejście w życie. Zwrócił uwagę na fakt, że przepis art. 223 ustawy, umiejscowiony został w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Umiejscowienie ww. przepisu w tym, a nie innym rozdziale oznacza, że jest to przepis regulujący wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań. Powyższe znajduje zaś potwierdzenie w zasadach techniki prawodawczej. Zgodnie bowiem z § 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych, a w szczególności rozstrzyga się w nich:
1. czy i w jakim zakresie utrzymuje się czasowo w mocy instytucje prawne zniesione przez nowe przepisy;
2. czy zachowuje się uprawnienia i obowiązki oraz kompetencje powstałe w czasie obowiązywania uchylanych albo wcześniej uchylonych przepisów oraz czy skuteczne są czynności dokonane w czasie obowiązywania tych przepisów; sprawy te reguluje się tylko w przypadku, gdy nie chce się zachować powstałych uprawnień, obowiązków lub kompetencji albo chce się je zmienić albo też, gdy chce się uznać dokonane czynności za bezskuteczne;
3. czy i w jakim zakresie stosuje się nowe przepisy do uprawnień i obowiązków oraz do czynności, o których mowa w pkt 2.
Powyższe wskazuje zatem w sposób jednoznaczny, że skoro przepis art. 223 został zamieszczony w przepisach przejściowych, a w analizowanej ustawie wprowadzono nowy katalog stopni służbowych o częściowo zmienionej nomenklaturze i ich gradację. Oznacza to, iż ustawodawca tym przepisem dostosował stan zastany do gradacji stopni służbowych wprowadzonych nową ustawą o Służbie Celnej. Nie chodziło bowiem o odniesienie się do sytuacji mającej miejsce kilka lat wcześniej, gdyż oznaczałoby to nie dostosowanie, czy transponowanie stopni na zasadzie równoważności, lecz w istocie awansowanie. Mianowanie na stopień służbowy na podstawie art. 223 generalnie miało na celu mianowanie na stopień odpowiadający dotychczasowej pozycji w hierarchii katalogu stopni służbowych, a tylko w ściśle określonych przypadkach, wskazanych w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy stanowiło awans.
W ocenie Szefa Służby Celnej, zasadne jest rozumienie art. 223 ustawy o Służbie Celnej i wskazanych w tym przepisie zasad określania stopni służbowych jako przepisów, które za podstawę do ustalenia nowego stopnia służbowego przyjmują stan zastany z chwili utraty mocy obowiązującej ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Odmienna interpretacja omawianego zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy", prowadziłaby do skutków nie dających się pogodzić z zasadami logiki. Na takie rozumienie tego wyrażenia wskazuje również jego wykładnia językowa. Zwrócił uwagę, że gdyby uznać, iż przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej odnosi się do stanu istniejącego w dowolnym czasie przed dniem wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, a nie wyłącznie do stanu bezpośrednio poprzedzającego ten dzień, doszłoby do wypaczenia sensu tej regulacji i prowadziłoby do rozwiązań, które nie dałyby się pogodzić z zasadami logiki, zważywszy, że jedną z zasad wykładni prawa jest założenie racjonalności prawodawcy. Ponadto organ, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 427/11, w którym Sąd podzielił w tym zakresie interpretację Szefa Służby Celnej wskazał, że skoro celem regulacji zawartej w przepisach przejściowych ustawy o Służbie Celnej z 27 sierpnia 2009 r. było zapewnienie płynnej i transparentnej zmiany dotychczasowych stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych w stosunki kreowane tą ustawą to zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" nie może być, odczytywany inaczej, niż jako odnoszący się do momentu bezpośrednio poprzedzającego wejście w życie ustawy. Inna interpretacja tego zwrotu, że chodzi w nim o dowolny okres przed wejściem w życie tej ustawy, prowadziłaby bowiem w efekcie do uznaniowości w zakresie przyporządkowania funkcjonariuszy do określonych korpusów, w zależności od tego jaki okres służby danego funkcjonariusza, poprzedzający wejście w życie ustawy, kierownik urzędu wziąłby pod uwagę.
Organ odwoławczy uznał, że Dyrektor Izby Celnej w [...] nie dopuścił się naruszenia art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, gdyż przepis ten nie mógł mieć w przypadku skarżącego zastosowania. Z dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych skarżącego niezbicie wynika, iż w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy o Służbie Celnej, pełnił on służbę na stanowisku inspektora celnego w stopniu służbowym starszego dyspozytora celnego. W zaistniałej sytuacji, Dyrektor Izby Celnej w [...] związany ustawowym mechanizmem przypisania funkcjonariusza do danego korpusu, który wprost wynika z treści odpowiedniego dla konkretnego funkcjonariusza ustępu (2-6) art. 223 dokonał mianowania skarżącego na podstawie art. 223 ust. 4 ustawy na stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, J. S. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie" oraz jego niezastosowanie w sprawie,
2. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a, tj. wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez skarżącego stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników,
3. art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa,
4. art. 6 k.p.a., tj. wyrażonej w tym przepisie zasady praworządności, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej,
5. art. 10 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez prawa wypowiedzenia się co do zebranych dowodów,
6. art. 138 § 1 k.p.a., poprzez wydanie rozstrzygnięcia sprawy tylko w zakresie korpusu, nie rozstrzygając w zakresie stopnia funkcjonariusza celnego.
W związku z tym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji i nakazanie Dyrektorowi Izby Celnej w [...] wydania aktu mianowania na odpowiedni stopień do korpusu oficerów młodszych.
Zdaniem skarżącego, rażącym naruszeniem prawa w zaskarżonej decyzji jest pominięcie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Skarżący podniósł, że obowiązek uwzględnienia tego przepisu wynika wprost ze stanu faktycznego sprawy, bowiem zajmował stanowiska, które związane były z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. W związku z tym, że powyższa okoliczność miała miejsce przed 31 października 2009 r., tj. przed datą wejścia w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, to mianowanie go na stopień w korpusie oficerów młodszych było obligatoryjne.
Skarżący podał, że pojęcie "przez dniem wejście w życie ustawy" powinno być rozumiane jako dowolny okres poprzedzający wejście w życie ustawy o Służbie Celnej. W ocenie skarżącego, literalna wykładnia użytego w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" jednoznacznie prowadzi do wniosku, że chodzi o czas istniejący przed wejściem w życie ustawy. Jeśliby bowiem wolą racjonalnego ustawodawcy było, aby stan opisany w przepisie istniał wyłącznie do dnia wejścia w życie tej ustawy, to dałby temu wyraz, zamieszczając zamiast zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" zwrot "do dnia wejścia w życie ustawy" lub "w dniu wejścia w życie ustawy".
Zdaniem skarżącego Dyrektor Izby celnej w [...] nie przyjął, za podstawę prawną decyzji, przepisu powszechnie obowiązującego, lecz dokonał rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej zawarte w pismach: [...] oraz [...] . Zgodnie z obowiązującymi przepisami podstawę decyzji stanowić mogą wyłącznie normy aktów prawa powszechnie obowiązującego, a nie akty wewnętrzne.
Skarżący podniósł, że Dyrektor Izby Celnej w [...] wydał decyzję w przedmiocie mianowania go bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez niego, przed 31 października 2009 r., stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Pominięcie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej spowodowało wyłączenie z zakresu postępowania administracyjnego stanu faktycznego, który winien być obowiązkowo wzięty pod uwagę. Skarżący wskazał, że legitymuje się okresem służby na stanowisku związanym z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, zatem pominięcie dyspozycji art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy świadczy o niewyjaśnieniu jakie stanowiska zajmował w trakcie pełnienia służby w Służbie Celnej.
Ponadto skarżący zarzucił organowi II instancji, że wydając zaskarżoną decyzję, rozstrzygnął sprawę w zakresie określenia korpusu, natomiast nie wypowiedział się co do stopnia służbowego funkcjonariusza celnego. Podniósł, że organ II instancji nie może ograniczać się w sentencji wyłącznie do korpusu, skoro decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] dotyczyła dwóch elementów, tj. korpusu i stopnia służbowego. Decyzja organu odwoławczego, która swoim rozstrzygnięciem wykracza poza zakres kompetencji wyznaczony przepisem art. 138 k.p.a., wydana jest z rażącym naruszeniem prawa i powinna zostać uchylona.
Szef Służby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Ponadto organ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, ze przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej winien być interpretowany wyłącznie w oparciu o wykładnię językową. Zwrócił uwagę, że powszechnie przyjęte znaczenie przyimka "przed" w nawiązaniu do określonego zdarzenia lub daty może być rozumiane jako wskazujące na czas bezpośrednio poprzedzający to zdarzenie czy datę. Zdaniem organu, wykładnia językowa jest niewystarczająca do jednoznacznego ustalenia znaczenia normy prawnej zawartej w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Stąd konieczne jest oparcie się również na wykładni systemowej i funkcjonalnej. Z kolei wykładnia systemowa i celowościowa prowadzi do wniosku, że przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 dotyczy wyłącznie funkcjonariuszy celnych, którzy w momencie utraty mocy obowiązującej ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej zajmowali stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnili obowiązki na tym stanowisku oraz pełnili służbę w służbie stałej w stopniu innym, niż wymieniony w art. 223 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy. Ponownie organ zwrócił uwagę, że art. 223 ustawy o Służbie Celnej umiejscowiony został w rozdziale "Przepisy przejściowe, a to oznacza, że jest to przepis regulujący wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawiać się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań, co znajduje potwierdzenie w zasadach techniki prawodawczej.
W ocenie Szefa Służby Celnej, zasadne jest rozumienie art. 223 ustawy o Służbie Celnej i określonych w tym przepisie zasad określania stopni służbowych jako przepisów, które za podstawę do ustalenia nowego stopnia służbowego przyjmują stan zastany z chwili utraty mocy obowiązującej ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.
Szef Służby Celnej za bezpodstawny uznał zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. i podniósł, że pismem z 3 czerwca 2011 r. poinformował skarżącego, w trybie art. 10 § 1 k.p.a., o zakończeniu postępowania w sprawie odwołania od aktu mianowania oraz o możliwości zapoznania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ wyjaśnił, że Sąd Najwyższy w uchwale z 8 czerwca 2010 r., sygn. II PZP 5/10 wskazał, że funkcjonariuszowi nie przysługuje roszczenie na mianowanie na stopień służbowy w ramach danego korpusu, gdyż kwestie te dotyczą relacji przełożony – podwładny i należą do wewnętrznej sfery działania Służby Celnej i pozostawione zostały uznaniu kierownika urzędu.
Szef Służby Celnej nie dopatrzył się również naruszenia art. 8 k.p.a., gdyż nie można przyjmować, że w sytuacji, gdy rozstrzygniecie nie odpowiada oczekiwaniom strony i zostało wydane w wyniku odmiennej oceny dowodów od tej, jakiej domagała się strona, postępowanie prowadzone było w sposób niebudzący zaufania do organów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie bowiem do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, uznał za konieczne uwzględnienie skargi z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu, niezależnie od jej treści.
Warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu, określonego w przepisie art. 129 § 2 k.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie.
Zgodnie z przepisem art. 107 § 1 k.p.a., który określa elementy składowe typowej decyzji administracyjnej, decyzja powinna zawierać m.in. pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Jednakże brak takiego pouczenia nie powoduje wadliwości decyzji, bowiem strona w myśl przepisu art. 111 k.p.a., może w terminie 14 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, zażądać jej uzupełnienia co do prawa odwołania (§ 1), w takim zaś przypadku termin dla strony do wniesienia odwołania, biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi (§ 2).
W niniejszej sprawie, decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] skarżący otrzymał w 27 listopada 2009 r. Akt ten nie zawierał pouczenia, ponieważ organ pozostawał w błędnym, jak się okazało, przeświadczeniu, że nie jest on decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a.
Ponadto skarżący nie skorzystał z uprawnienia do żądania uzupełnienia aktu mianowania o pouczenie co do prawa odwołania, ani też w terminie 14 dni od otrzymania aktu mianowania nie wniósł od niego odwołania. Zatem bezspornie przedmiotowy akt mianowania uzyskał przymiot ostateczności.
Skarżący odwołanie od aktu sporządził 16 grudnia 2010 r., a więc z uchybieniem czternastodniowego terminu i mając tego świadomość, zwrócił się też z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Szef Służby Celnej, rozpoznając odwołanie, stwierdził w zaskarżonej decyzji, że w sprawie nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a zatem brak było podstaw prawnych do wydania w trybie art. 59 § 1 k.p.a. postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Organ powołał się na przepis art. 112 k.p.a., zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.
W ocenie Sądu, stanowisko organu w tym zakresie jest błędne. Wskazany przepis nie mógł mieć w sprawie zastosowania, gdyż akt mianowania w ogóle nie zawierał pouczenia o środkach zaskarżenia, nie zaś błędne pouczenie. Przepis ten jasno określa, że błędne pouczenie (a nie jego brak), nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała. Zatem, mając na względzie treść art. 129 § 2 k.p.a., którego mocy obowiązującej nie pozbawił brak pouczenia oraz datę wniesienia odwołania, obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od aktu mianowania, który został bezspornie uchybiony.
Rozpatrzenie przez Szefa Służby Celnej odwołania z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która w myśl art. 16 § 1 k.p.a. korzysta z ochrony trwałości (por. wyrok NSA z 6 grudnia 1999 r., IV SA 2028/97, Lex nr 48735 oraz G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Komentarz do art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex Omega nr 35/2009).
W tej sytuacji stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji uniemożliwiło Sądowi merytoryczne rozpoznawanie sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, obowiązkiem organu będzie w pierwszej kolejności zbadanie zasadności wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uwzględnieniem treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Tylko pozytywne rozstrzygnięcie w tym zakresie pozwoli organowi przystąpić do rozpoznania odwołania.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 119 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.
O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł, w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło