II SA/Wa 2798/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. orzekł o uznaniu A. T. (dalej również "skarżąca") z dniem [...] marca 2021 r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie do Wojewody [...]. W odwołaniu skarżąca wskazuje, że o tym iż rejestracji należy dokonać w ciągu 6 miesięcy od rozwiązania umowy o pracę, bez względu na sytuację osobistą, dowiedziała się dopiero z zaskarżonej decyzji. Skarżąca podnosi, że została wprowadzona w błąd przez informację zawartą na stronie urzędu pracy, a z której wynikało, że osobą bezrobotną może być osoba zdolna i gotowa do podjęcia pracy. Skarżąca informuje, że z uwagi na sytuację osobistą gotowości do podjęcia pracy nie miała do marca 2021 r. Do odwołania skarżąca dołączyła wydruk Informacji dla osób zgłaszających się w celu rejestracji jako osoba bezrobotna, kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...].07.2020 r., kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...].01.2021 r. oraz kopię pisma Zespołu do obsługi Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych nr [...] z dnia [...].01.2021 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania wydał w dniu [...] maja 2021 r. decyzję, którą utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu przywołał art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zwanej dalej ustawą o promocji, w myśl którego prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75; jeżeli: 1) nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz 2) w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni: a) był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104a-105; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni, b) wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą i osiągał z tego tytułu dochód w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, c) świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, d) opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, e) wykonywał pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, f) wykonywał pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, będąc członkiem tej spółdzielni, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, g) opłacał składkę na Fundusz Pracy w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej za granicą u pracodawcy zagranicznego w państwie niewymienionym w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. a-c, w wysokości 9,75% przeciętnego wynagrodzenia za każdy miesiąc zatrudnienia, h) był zatrudniony za granicą i przybył do Rzeczypospolitej Polskiej jako repatriant, i) był zatrudniony, pełnił służbę lub wykonywał inną pracę zarobkową i osiągał wynagrodzenie lub dochód, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. Organ wskazał też, iż zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy o promocji do 365 dni, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zalicza się również okresy: 1) zasadniczej służby wojskowej, przeszkolenia wojskowego, służby przygotowawczej, służby kandydackiej, kontraktowej zawodowej służby wojskowej, ćwiczeń wojskowych, okresowej służby wojskowej, terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie lub służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny oraz zasadniczej służby w obronie cywilnej i służby zastępczej, a także służby w charakterze funkcjonariusza, o którym mowa w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin; 2) urlopu wychowawczego udzielonego na podstawie odrębnych przepisów; 3) pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w pkt 1, renty szkoleniowej oraz przypadające po ustaniu zatrudnienia, wykonywania innej pracy zarobkowej albo zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli podstawą wymiaru tych zasiłków i świadczenia, z uwzględnieniem kwoty składek na ubezpieczenia społeczne, stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę; 4) niewymienione w ust. 1 pkt 2, za które były opłacane składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, jeżeli podstawę wymiaru składek stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę; 5) za które przyznano odszkodowanie z tytułu niezgodnego z przepisami rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy lub stosunku służbowego, oraz okres, za który wypłacono pracownikowi odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę; 6) świadczenia usług na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2019 r. poz. 409 i 730); 7) pobierania renty rodzinnej, w przypadku gdy nastąpił zbieg prawa do tej renty z prawem do renty z tytułu niezdolności do pracy i wybrano pobieranie renty rodzinnej; 8) sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem przez osoby, o których mowa w art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; 9) pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, lub zasiłku dla opiekuna na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, jeżeli utrata prawa do nich była spowodowana śmiercią osoby, nad którą opieka była sprawowana; 10) zatrudnienia z wynagrodzeniem poniżej minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie w przypadku osób, którym na podstawie art. 15g ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, 567, 568, 695 i 875) obniżono wymiar czasu pracy skutkujący obniżeniem wysokości wynagrodzenia poniżej minimalnego wynagrodzenia za pracę, jeżeli przed wskazanym obniżeniem wymiaru czasu pracy osiągały miesięcznie wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Podkreślił również, iż powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Muszą być interpretowane i stosowane w sposób ścisły, przez co nie dają organom obu instancji uprawnień do uznaniowego rozstrzygania w zakresie przedmiotowego świadczenia. Jedynym wyznacznikiem, od którego należy liczyć 18-miesięczny termin jest dzień rejestracji w urzędzie pracy. Zatem wskazany okres 18 miesięcy, w ciągu których bezrobotny zobowiązany jest udokumentować zatrudnienie lub inne okresy aktywności zawodowej zaliczane do stażu w łącznej liczbie 365 dni, może być liczony tylko od dnia rejestracji wstecz. Wobec powyższego wcześniejszy staż pracy, niemieszczący się w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji, nie może zostać zaliczony. Dodał, że w rozpatrywanej sprawie dniem rejestracji skarżącej w Urzędzie Pracy [...] jest dzień [...] marca 2021 r. Wojewoda [...], po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego ustalił, że suma okresów uprawniających do zasiłku, o których mowa w art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji, na przestrzeni 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji skarżącej w Urzędzie Pracy [...], jest krótsza niż 365 dni. Okres 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji to w przypadku skarżącej okres od [...].09.2019 r. do [...].03.2021 r. Do okresu uprawniającego do zasiłku został skarżącej zaliczony okres zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy od [...].09.2019 r. tj. od pierwszego dnia badanego okresu 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji do [...].08.2020 r. - 345 dni ponieważ w tym okresie skarżąca była zatrudniona i osiągała wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104a-105. Wobec powyższego organ podkreślił, że skarżąca udokumentowała 345 dni z wymaganych 365 dni zaliczanych do okresów uprawniających do zasiłku co oznacza, że prawo do zasiłku nie może zostać przyznane. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy wyjaśnił, że nie można uznać aby skarżąca została wprowadzona w błąd przez informację zamieszczoną na stronie internetowej Urzędu Pracy [...]. Dokument na który powołuje się skarżąca tj. "Informacja dla osób zgłaszających się w celu rejestracji jako osoba bezrobotna" zawiera informację zgodne z obowiązującymi przepisami. Organ zauważył, że aby dana osoba mogła starać się o uzyskanie prawa do zasiłku musi najpierw spełnić przesłanki do uznania za osobę bezrobotną. Osoba, która jest niezdolna i niegotowa do podjęcia pracy, bez względu na okoliczności w których się znalazła, nie spełnia definicji osoby bezrobotnej zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji. Wojewoda [...] dodał też, że informacja nie mogła zawierać na początku swojej treści wskazania, że należy się zarejestrować w terminie 6 miesięcy od rozwiązania umowy o pracę ponieważ jak wykazano powyżej najpierw trzeba spełniać przesłanki do uznania za osobę bezrobotną. Ponadto nie ma przepisu, który nakazywałby rejestrację w tym terminie, a sama rejestracja w urzędzie pracy jest dobrowolna. Zauważono również, że w dalszej części dokumentu jest zawarta informacja w jaki sposób jest obliczany okres uprawniający do zasiłku to znaczy, że w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji należy legitymować się co najmniej 365 dniami zatrudnienia lub okresem jemu równoważnym. Odnosząc się do wskazanej w odwołaniu okoliczności, że gdyby skarżąca wiedziała o tym, w jaki sposób liczony jest okres uprawniający do zasiłku to zarejestrowałaby się wcześniej organ odwoławczy wskazał, że skarżąca sama wskazała w odwołaniu, że nie mogła się zarejestrować wcześniej ponieważ nie była osobą zdolną i gotową do podjęcia pracy. Skargę od powyższej decyzji wywiodła do tut. Sądu A. T., zarzucając, że pozostaje ona w sprzeczności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, która w artykułach 2 oraz 18 wskazuje, że Rzeczypospolita Polska jest państwem urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej oraz zapewniającym ochronę i opiekę macierzyństwu, rodzinie, rodzicielstwu, oraz że decyzja narusza art. 23 Konwencji o prawach dziecka dotyczącego praw i zobowiązań państw podpisujących Konwencję w zakresie udzielania poszerzonej pomocy niepełnosprawnym dzieciom oraz osobom odpowiedzialnym za opiekę nad tymi dziećmi. W uzasadnieniu wskazała że jako matka niepełnosprawnego i nieletniego dziecka, która przez blisko 25 lat nieprzerwanie pracowała, odmowę przyznania zasiłku dla bezrobotnych odbiera jako rażące naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej wyrażonej w Konstytucji, nauczaniu społecznym Kościoła, zasady wsparcia i opieki dla macierzyństwa a także naruszenie Konwencji o prawach dziecka. Odmowa przyznania zasiłku oparta na udokumentowaniu tylko 345 dni zatrudnienia przy około dziewięciu tysiącach dni przepracowanych, według strony rażąco godzi w zasadę sprawiedliwości społecznej "że brakuje mi 20 dni, szczególnie z uwagi na sytuację niepełnosprawnego dziecka oraz moją jako jego matki". Wyjaśniła, że jej dziecko ma aktualnie 14 lat i posiada orzeczenie o niepełnosprawności z powodu Zespołu Aspergera, wskazujące, że w codziennym życiu wymaga stałej pomocy osoby dorosłej. W ubiegłym roku kalendarzowym w czasie pandemii i lockdownu (marzec- czerwiec 2020) znacznie pogorszył się jego stan psychiczny. Dziecko wymagało włączenia terapii lekami psychotropowymi oraz leczenia w szpitalu psychiatrycznym. Kolejne miesiące musiała więc spędzić na utrzymaniu Syna przy życiu i w stanie funkcjonowania pozwalającym na uniknięcie szpitala psychiatrycznego i pozwalającym Mu na chodzenie do szkoły. Podniosła też, że czuje się wprowadzona w błąd przez informacje zamieszczone na stronie Urzędu Pracy [...] podległego Wojewodzie [...]. Skarżąca stwierdziła, że gdyby nie było tych informacji na stronie Urzędu Pracy [...] to by przyjechała do urzędu i dzwoniła na infolinię aby pozyskać informacje. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 329 ze zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ ustalił poprawnie stan faktyczny sprawy i czy przy wydawaniu rozstrzygnięcia zastosował właściwe przepisy prawa. Na w/postawione pytania w ocenie tut. Sądu należało udzielić pozytywnej odpowiedzi. Przede wszystkim okolicznością niesporną (przyznaną nawet w skardze) jest to, iż suma okresów uprawniających do zasiłku, o których mowa w art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji, na przestrzeni 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji skarżącej w Urzędzie Pracy [...], jest krótsza niż 365 dni i wynosi jedynie 345 dni. Stąd, wobec jednoznacznego stwierdzenia jakim posłużył się ustawodawca w przepisie art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, organy obydwu instancji były zmuszone negatywnie ustosunkować się do żądania strony. Gdyby bowiem liczyły ustawowy termin 365 dni od innej daty niż termin rejestracji strony w Urzędzie pracy, same dopuściłyby się rażącego naruszenia obowiązującego prawa. Co się tyczy ciężkiej sytuacji życiowej skarżącej, a związanej z niepełnosprawnością jej dziecka, to pomimo zrozumienia dla trudów związanych z opieką nad dzieckiem Sąd nie mógł uwzględnić tej okoliczności. Ustawodawca w żadnym przepisie prawa nie zezwolił na wyłączenie rygorów przewidzianych w art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w sytuacji konieczności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. Nadto, jak słusznie zwrócił uwagę organ, w okresie gdy skarżąca musiała sprawować osobistą pieczę nad dzieckiem, nie posiadała przymiotu osoby zdolnej do podjęcia zatrudnienia. Z tego więc także powodu czas taki nie mógłby zostać zaliczony do omawianego okresu. Co się tyczy zarzutu wprowadzenia skarżącej w błąd przez informację zamieszczoną na stronie internetowej Urzędu Pracy [...], to jak słusznie zauważył organ dokument, na który powołuje się skarżąca w swojej dalszej części zawiera informację o tym, w jaki sposób jest obliczany okres uprawniający do zasiłku to znaczy, że w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji należy legitymować się co najmniej 365 dniami zatrudnienia lub okresem jemu równoważnym. Stąd zarzut ten uznać należało za pozostający w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy. Na marginesie wyjaśnić też należało skarżącej, iż przywołane w skardze przepisy prawa nie wyłączają konieczności spełnienia przez bezrobotnego wymogów art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329).