II SA/Wa 290/09

PostanowienieWSA w Warszawie2009-04-02

Skład orzekający: Iwona Malicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej zaskarżenia decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie świadczenia w drodze wyjątku, strona skarżąca jest zwolniona z kosztów sądowych z mocy prawa, a jeśli tak, to czy może ubiegać się o ustanowienie adwokata z urzędu?
Ratio decidendi
Strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy prawa na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e PPSA. W związku z tym, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest zbędne. Jednakże, zgodnie z art. 262 PPSA, przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zastępstwa prawnego mają zastosowanie, a przyznanie adwokata z urzędu następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny.
Stan faktyczny
A. J. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie skargi na decyzję Prezesa ZUS o umorzeniu postępowania w sprawie świadczenia w drodze wyjątku. Skarżący przedstawił swoją trudną sytuację materialną, wskazując na niskie dochody rodziny i wysokie koszty utrzymania. Sąd rozpoznał wniosek, badając przesłanki do przyznania prawa pomocy.
Rozstrzygnięcie
Przyznano A. J. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2009 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2009 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie świadczenia w drodze wyjątku postanawia: przyznać A. J. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. A. J. wnioskiem z dnia 25 marca 2009 r., złożonym na formularzu urzędowym, wystąpił w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną A. oraz trójką dzieci. Skarżący podał, że na łączny dochód rodziny, w kwocie 2.137 zł, składa się jego emerytura, w wysokości 1.068 zł netto oraz 3 zasiłki rodzinne i 1 zasiłek pielęgnacyjny - łącznie 509 zł z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, a także renta żony, w wysokości 560 zł. Jednocześnie oświadczył, że posiada mieszkanie o wielkości 86 m2, które wynajmuje od Urzędu Miasta P., a ponadto nie posiada nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżący wskazał też, że z otrzymywanych dochodów musi opłacić czynsz w wysokości 350 zł, OPEC - około 300 zł, gaz – 120 zł, energię elektryczną 200 zł, telefon 50 zł. Ponadto na leki oraz leczenie wydaje około 300 zł (jedno z dzieci ma orzeczenie o niepełnosprawności). Skarżący podniósł, że spłaca zadłużenie z tytułu utrzymania mieszkania, a po opłaceniu wszystkich opłat rodzinie brakuje pieniędzy nawet na wyżywienie. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że - w niniejszym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie - na A. J. nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych. Stosownie bowiem do art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przedmiotem skargi A. J. jest umorzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie jego wniosku o przyznanie emerytury w drodze wyjątku. Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżący z mocy prawa zwolniony jest całkowicie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z uwagi na powyższe, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest zbędne i nie podlega ocenie w zakresie przesłanek ustawowych. Natomiast należało zbadać, czy jest zasadny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. Zgodnie z art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 i 3 wskazanej wyżej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że w chwili obecnej sytuacja materialna skarżącego oraz jego rodziny jest trudna – średnio miesięcznie na członka rodziny przypada kwota 427 zł. Skarżący musi uiścić opłaty związane z utrzymaniem mieszkania oraz wyżywieniem i leczeniem dzieci. W związku z powyższym należy uznać, iż w niniejszej sprawie skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a tym samym, że spełnia przesłanki do przyznania pełnomocnika z urzędu. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 oraz w związku z art. 254 § 1, 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło