II SA/Wa 290/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 290/15 w sprawie ze skargi J. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na dokonanie wzajemnej zamiany lokali postanawia: przyznać J. K. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. W toku postępowania sądowego w następstwie wniesionej skargi J. K. przesłała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawczyni wyjaśniła, że pozostaje sama w gospodarstwie domowym. Wskazała, że utrzymuje się z renty ZUS przyznanej jej z tytułu niezdolności do pracy w wysokości [...] zł oraz dochodu z tytułu umowy zlecenia w wysokości [...] zł ([...] zł netto). Wnioskodawczyni ujawniła, że spłaca kredyt zaciągnięty w banku w wysokości [...] zł (wysokość raty miesięcznej). Uzasadniając wniosek wyjaśniła, że z powodu zdarzeń losowych na jej koncie powstały zaległości w opłaceniu czynszu za zajmowany lokal. Ponadto podniosła, że ma problemy zdrowotne, porusza się o kuli, przeszła kilka operacji. Do wniosku strona dołączyła przy piśmie z dnia 9 marca 2015 r. dokumenty potwierdzające dochód, który uzyskała w przeciągu 6 miesięcy, kopie rachunków z energię, gaz, kopię umowy pożyczki z dnia [...] stycznia 2015 r., wraz z harmonogramem spłaty, dokumenty potwierdzające charakter zatrudnienia i niepełnosprawność. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 290/15 przyznał wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata natomiast odmówił w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia J. K. wniosła do Sądu sprzeciw domagając się jego zmiany. Wskazała, że nie zgada się z zapadłym rozstrzygnięciem. Zaznaczyła, że zarobki z tytułu umowy o pracę nie są stałe, ale okresowe co [...] miesiące. Obecna jej umowa kończy się 6 kwietnia 2015 r. Wyjaśniła, że jest osobą niepełnosprawną i często choruje, a wtedy wypłaca się jej zasiłek chorobowy. Dodała, że przy średnim dochodzie netto [...] zł jej miesięczne wydatki na utrzymanie lokalu i zakup leków wynoszą ok. [...] zł (czynsz – [...] zł, opłata za abonament [...] zł, prąd [...] zł, abonament telefoniczny [...] zł, gaz [...] zł, zakup leków [...] zł, ponadto spłaca ratę kredytu bankowego w kwocie [...] zł). Zatem po opłaceniu ww. wydatków na życie pozostaje jej około [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym (o co wnioskuje skarżąca) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). Zauważyć należy, że przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy ustawodawca nakazuje stosowanie surowych kryteriów oceny. Strona domagając się uwzględnienia takiego wniosku w całości czy też w części musi wykazać, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji, która w znaczący sposób odbiega od przeciętnej. Tylko zatem te osoby, które wykażą, iż ich sytuacja materialna jest ciężka mogą oczekiwać, że ich wniosek zostanie uwzględniony. Takie stanowisko wielokrotnie akcentowały również w orzeczeniach sądy administracyjne. Podkreślenia wymaga, że dla oceny zasadności wniosku znaczenie ma wyłącznie sytuacja majątkowa ubiegającego się o pomoc prawną. Na sposób rozstrzygnięcia w żaden sposób nie wpływa charakter zaskarżonej decyzji lub inne kwestie, które nie dotyczą sytuacji majątkowej strony. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy wskazać, że na skutek wniesionego sprzeciwu Sąd zobligowany jest "od nowa" rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy. Dokonując oceny zasadności wniosku J. K. uznać należy, że zaistniały przesłanki do jego uwzględnienia. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że żądanie skarżącej dotyczy zwolnienia jej z kosztów sądowych i adwokata. Do kosztów sądowych zalicza się opłaty sądowe (w tym wpis i opłaty kancelaryjne) oraz zwrot wydatków (art. 211 powołanej ustawy). Na obecnym etapie postępowania sądowego konieczne będzie uiszczenie przez skarżącą wpisu od skargi, którego wysokość wyniesie z uwagi na charakter rozstrzygnięcia wynosi 200 zł. Natomiast wysokość innych kosztów sądowych, np. opłat kancelaryjnych (m. in. opłat za wydanie kopii, czy odpisu dokumentu z akt sprawy – odpowiednio 2 lub 10 zł za każdą stronę dokumentu, opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku -100 zł), czy wydatków (np. kosztów dojazdu do Sądu) nie jest obecnie znana, ponieważ zależna będzie od przebiegu sprawy. Jednak spośród wszystkich kosztów sądowych wpis od skargi jest najwyższy. Podkreślenia wymaga również to, że konieczność opłacenia pozostałych koszów sądowych powstanie być może w przyszłości, na dalszym etapie postępowania sądowego, jak również obowiązek ich uiszczenia będzie rozłożony w czasie. Dokonując w tym kontekście oceny sytuacji majątkowej wnioskodawczyni zauważyć należy, że jakkolwiek ma ona zabezpieczone potrzeby bytowe i uzyskuje dochód to jednak, jak podniosła część dochodu uzyskana z tytułu umowy zlecenia, która stanowi ponad ½ całego jej dochodu ma charakter okresowy. Wskazać również należy, że skarżąca bardzo szczegółowo wyliczyła tzw. stałe wydatki, które obciążają jej budżet domowy. Z zestawienia tego wynika, że kwota tych wydatków oscyluje w granicach około [...] zł miesięcznie, a pozostała kwota dochodu około [...] zł wydatkowana jest na zakup żywności. Na dowód ponoszonych kosztów strona przedłożyła kopie faktur i kopię umowy pożyczki wraz z harmonogramem spłat, którego ostatnia spłata przypada na dzień 15 stycznia 2019 r. W ocenie Sądu mając na uwadze okresowy charakter dochodu z tytułu umowy zlecania, jak również uwzględniając kwotę wykazanych szczegółowo wydatków, które w zasadzie są równie uzyskiwanemu dochodowi należy zgodzić się z wnioskodawczynią, iż opłacenie zarówno kosztów sądowych jak i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłoby stanowić uszczerbek w jej samodzielnym utrzymaniu. Mając na uwadze powyższe, uznając, że w sprawie wystąpiły przesłanki do uwzględnienia wniosku na podstawie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.